Μύθοι και αλήθειες για τον «Καπετάν 16» - Το μαζικότερο έγκλημα που έγινε ποτέ στην Ελλάδα

«Πάνω στις Καλοκαιρινές τη μέγα πολιτεία/ ο Λαγωνάρης έκαμε μέγα ματοχυσία!/ Πάνω στις Καλοκαιρινές αγνάντια στον Πονέντε/ ο Λαγωνάρης έσφαξε άτομα δεκαπέντε».

Μέχρι και πριν μερικά χρόνια, οι μεγαλύτεροι σε ηλικία άνθρωποι στα Κύθηρα περιέγραφαν με αυτούς τους στίχους αυτό που σήμερα ξέρουμε ως το μαζικότερο έγκλημα που έγινε ποτέ στην Ελλάδα.

Είναι έτσι, όμως; Είναι ο τσαγκάρης Αντώνης Λαγωνάρης ο άνθρωπος που έκανε το μαζικότερο έγκλημα στην Ελλάδα;

Ίσως. Αν και φαίνεται πως κάπου μέσα στο πέρασμα του χρόνου η αλήθεια «μπερδεύτηκε» με τη μυθοπλασία.

Έρευνα της Ελένης Χάρου-Κορωναίου που δημοσιεύθηκε στα «Κυθηραϊκά» πριν μερικά χρόνια, βασισμένη μεταξύ άλλων σε μαρτυρίες κατοίκων και στις ληξιαρχικές πράξεις θανάτου του Δήμου Κυθήρων, αποκαλύπτει μια κρίσιμη λεπτομέρεια: από τα 15 (υποτιθέμενα;) θύματα, μόλις 10+1 έχουν ταυτοποιηθεί ονομαστικά από τις προφορικές μαρτυρίες.

Και από αυτά, οι ληξιαρχικές πράξεις δείχνουν ότι οκτώ πέθαναν εκείνη την ημέρα, αν συνυπολογιστεί και το αγέννητο παιδί της Ρόζας Βλαντή.

1. Ρόζα Βλαντή, 45 ετών, έγκυος, σύζυγος του Παναγιώτη Βλαντή-Καρίγιαννη.
2. Αντώνης Βλαντής, 12 ετών, γιος του Παναγιώτη Βλαντή-Καρίγιαννη.
3. Κωνσταντίνος Βλαντής, 10 ετών, αδελφός του Αντώνη.
4. Δημήτριος Βλαντής, 55 ετών.
5. Μαρία Βλαντή, κόρη του Δημητρίου Βλαντή και σύζυγος του Νικολάου Καλλιγέρου.
6. Αρετή Βλαντή, 60 ετών, κόρη του Σαράντου Βλαντή και σύζυγος του Εμμανουήλ Βλαντή.
7. Ελένη Βλαντή, 50 ετών, κόρη του Παναγιώτη Βενέρη και σύζυγος του Παναγιώτη Βλαντή.
8. Γιάννης Βλαντής, γιος του Εμμανουήλ Βλαντή.
9. Παναγιώτης Κασιμάτης.
10. Γιωργίτσα Κασιμάτη.
11. Ένα ακόμη θύμα που δεν προσδιορίζεται με σαφήνεια ονομαστικά.

Οι υπόλοιποι που αναφέρονται στην λαϊκή παράδοση είτε υπέκυψαν αργότερα (αν υπέκυψαν) είτε τελικά επέζησαν και απλά τα ονόματά τους παρέμειναν σε αυτή τη μακάβρια λίστα.

Κάπως έτσι φτάνουμε στο συμπέρασμα πως δεν μπορούμε να είμαστε απόλυτα σίγουροι ότι ο Λαγωνάρης είναι ο άνθρωπος που ευθύνεται για το μαζικότερο έγκλημα που έγινε ποτέ στην Ελλάδα. Το πιθανότερο είναι πως πράγματι αυτός ήταν.

Αν, όμως, τα θύματα του είναι οκτώ τότε «μοιράζεται» αυτόν τον μακάβριο τίτλο με τον Σπύρο Σταρίδα, τον περιβόητο «σφαγέα των Τρικάλων». Αν και, μάλλον, δεν θα μάθουμε ποτέ την πλήρη αλήθεια.

Διαβάστε ακόμα: Ο «σφαγέας των Τρικάλων» Σπύρος Σταρίδας και ένα αδικαιολόγητο – μαζικό έγκλημα

Η ιστορία ενός μαζικού εγκλήματος

Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση (σε αυτή θα μείνουμε), πρωταγωνιστής της ιστορίας είναι ένας τσαγκάρης, ο Αντώνης Λαγωνάρης. Ένας φιλήσυχος άνθρωπος ο οποίος κοιτούσε τη δουλειά του, ήταν φίλος με όλους στο χωριό και όταν δε δούλευε φρόντιζε να διασκεδάζει όσους το επιθυμούσαν με τη λύρα του.

Αν και ζούσε στο χωριό Γερακιτιάνικα των Αρωνιάδικων στα Κύθηρα ήταν τόσο φημισμένος που άνθρωποι από όλα τα χωριά του νησιού πήγαιναν για να του παραγγείλουν στιβάνια.

Ο τσαγκάρης ήταν ευτυχισμένος με όσα είχε και δε δημιουργούσε το παραμικρό πρόβλημα. Τα πάντα, ωστόσο, διαλύθηκαν όταν μια γυναίκα από ένα άλλο χωριό πήγε στα Γερακιτιάνικα για του παραγγείλει ένα ζευγάρι στιβάνια.

Ο τσαγκάρης δέχθηκε την παραγγελία και είπε στη γυναίκα να πάει σε μια καθορισμένη ημερομηνία για να τα παραλάβει. Όταν η γυναίκα πήγε για να παραλάβει τα στιβάνια αρνήθηκε να πληρώσει και μετά από μια σύντομη αντιπαράθεση του ζήτησε να πάνε σπίτι της για να του δώσει τα λεφτά.

Αθώος ο τσαγκάρης, δεν είδε την παγίδα και πήγε. Όσο περίμενε για να φέρει η γυναίκα τα λεφτά, εμφανίστηκε ο σύζυγός της ο οποίος εξαγριώθηκε και τον ξυλοκόπησε. Ο τσαγκάρης χωρίς να πάρει τα λεφτά του και άσχημα χτυπημένος έφυγε.

Το ζήτημα, ωστόσο, είναι πως άρχισε να εξαπλώνεται μια φήμη πως ο τσαγκάρης παρενοχλεί παντρεμένες γυναίκες! Οι πελάτες εξαφανίστηκαν και ο πρωταγωνιστής της ιστορίας έμεινε άνεργος.

Μη έχοντας τι άλλο να κάνει και αφού το κλίμα δεν τον σήκωνε, πλέον, έφυγε για την Αθήνα όπου έπιασε δουλειά σε ένα τσαγκαράδικο.

Μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα κατάφερε και εκεί να κερδίσει τους πάντες με την καλοσύνη, την εργατικότητα και το ταλέντο του. Οι ανταγωνιστές του, ωστόσο, δεν το έβλεπαν με καθόλου καλό μάτι όλο αυτό και μια ημέρα τοποθέτησαν μέσα στην τσάντα του κάποια εργαλεία, δήθεν ότι τα είχε κλέψει!

Το αφεντικό του επειδή καταγόταν και αυτός από τα Κύθηρα δεν έδωσε συνέχεια και (αν και τον απέλυσε) τον άφησε να φύγει. Η γυναίκα του αφεντικού, ωστόσο, πήγε στην αστυνομία και τον κατήγγειλε. Έτσι ο τσαγκάρης βρέθηκε στη φυλακή!

Όταν εξέτισε την ποινή του βγήκε από τη φυλακή και προσπάθησε να πιάσει πάλι δουλειά αλλά μετά από λίγο καιρό απολύθηκε ξανά!

Αυτό ήταν και το οριστικό χτύπημα. Ο φιλήσυχος τσαγκάρης μεταμορφώθηκε σε έναν άνθρωπο γεμάτο μίσος που το μόνο που ήθελε ήταν να πάρει εκδίκηση από τους ανθρώπους. Βυθίστηκε στο αλκοόλ και τα ναρκωτικά και αποφάσισε να επιστρέψει στα Κύθηρα.

Μία ημέρα σαν σήμερα, στις 23 Αυγούστου, οπλισμένος με ένα μαχαίρι πήρε τον δρόμο προς το χωριό του. Όντας μεθυσμένος, ωστόσο, μπερδεύτηκε και βρέθηκε στις Καλοκαιρινές Κυθήρων, σε μια εκκλησία όπου θα τελείτο μια βάφτιση στον Άγιο Σπυρίδωνα. Μπήκε στην εκκλησία, χτύπησε τις καμπάνες και όταν οι χωριανοί άρχισαν να φτάνουν, αυτός κρυμμένος άρχισε να παίρνει την εκδίκησή του.

Συνολικά έσφαξε 15 ανθρώπους, ανάμεσα στους οποίους δυο μικρά παιδιά και μια έγκυος γυναίκα! Όταν αποκαλύφθηκε το μακελειό ο παπάς της εκκλησίας, πήρε το ντουφέκι του και άρχισε να τον καταδιώκει.

Όταν κάποια στιγμή τον πλησίασε, τον πυροβόλησε στην πλάτη, τραυματίζοντας τον σοβαρά. Ο τσαγκάρης κατάφερε να ξεφύγει και κρύφτηκε στην ταράτσα του σπιτιού του για περίπου 24 ώρες.

Εκεί τον ανακάλυψαν οι αστυνομικοί οι οποίοι τον συνέλαβαν. Ο τσαγκάρης οδηγήθηκε στο δικαστήριο όπου του επιβλήθηκε η εσχάτη των ποινών. Δεν εκτελέστηκε, ωστόσο, γιατί η ποινή του μετατράπηκε σε ισόβια προκειμένου να του ανετέθη ρόλος δήμιου, όπως συνηθιζόταν σε εγκληματίες με τέτοιο ιστορικό.

Ο Αντώνης κατέληξε στις φυλακές Ναυπλίου και μπήκε στην κορυφή της ιεραρχίας, έχοντας τον μεγαλύτερο αριθμό δολοφονιών στο «βιογραφικό» του. Μέσα στη φυλακή διέπραξε και μια 16η δολοφονία, η οποία του προσέδωσε το παρατσούκλι «Καπετάν 16».

Αναφορές της εποχής λένε πως ο 16ος ήταν ένας Μανιάτης και οι συντοπίτες του μες στη φυλακή θέλησαν να πάρουν εκδίκηση. Συνεννοήθηκαν λοιπόν, με τον κουρέα των φυλακών, ο οποίος όταν ο Αντώνης Λαγωνάρης, πήγε μια ημέρα να ξυριστεί, κάρφωσε το ξυράφι στον λαιμό του Κυθήριου τσαγκάρη.

«17 Κλωστές»

«Τότε κατέβηκαν από τον ουρανό οι δεκάδες ιστορίες που ο Καστελάνης είχε ακούσει στη φυλακή, στο λιμάνι και τα καταγώγια. Σαν πύρινες γλώσσες σε μια δαιμονική επιφοίτηση έμπαιναν στο μυαλό του οι ζωές των ανθρώπων που είχε γνωρίσει. Με αστραπιαία ταχύτητα φίλτραρε με τον νου του τις πιο σκληρές και άδικες.

Πόρνες, χαμίνια, μικροαπατεώνες, όλοι όσοι είχαν δει το απάνθρωπο πρόσωπο της κοινωνίας που τους είχε οδηγήσει σε μια ζωή φτώχειας, εγκλήματος και αποκλεισμού, χωρίς να την έχουν πραγματικά επιλέξει οι ίδιοι.

Οι γλώσσες έγλειφαν κάθε χαραμάδα του μυαλού του και του ψιθύριζαν σαν Σειρήνες: "Εκδικήσου!" Άρχισε να ψιχαλίζει. Οι λεπτές στάλες της βροχής δρόσισαν τον Καστελάνη μέσα στην κάψα του φονικού. Αναμείχθηκαν με τον ιδρώτα του και κυλούσαν επάνω στο πρόσωπό του, γεμίζοντάς το με φρικιαστικές χωμάτινες ραβδώσεις από τη σκόνη που είχε καθίσει πάνω του όσο περπατούσε στις ερημιές.

Η όψη του έγινε πιο τρομακτική. Τώρα χόρευε μες στην ψιχάλα έναν απόκρυφο δαιμονικό χορό. Τα ουρλιαχτά και ο απαλός ήχος της βροχής ήταν η μουσική στον χορό του. Δεν χτυπούσε πλέον στο ψαχνό, όμως το διασκέδαζε αφάνταστα. Οι γλώσσες στο μυαλό του τον επευφημούσαν και του έλεγαν να συνεχίσει με το ίδιο πάθος».

Το απόσπασμα που μόλις διαβάσατε προέρχεται από την παρουσίαση στο οπισθόφυλλο του βιβλίου «17 Κλωστές» (Κάπα Εκδοτική) του συγγραφέα Πάνου Δημάκη ο οποίος είναι γνωστός στο ευρύ κοινό και ως το «Το Γεράκι» στο τηλεπαιχνίδι «The Chase»! Ο ίδιος ο συγγραφέας, για να επιστρέψουμε σε αυτό που λέγαμε στην αρχή του αφιερώματος, σε παλαιότερη συνέντευξή του έχει πει ότι δεν υπάρχουν επιβεβαιωμένα 15 θύματα του Λαγωνάρη αλλά εννέα! 

Σε αυτό το βιβλίο, πάντως, στηρίχθηκε ο σκηνοθέτης του «Έτερος Εγώ», Σωτήρης Τσαφούλιας, για να «χτίσει» την τηλεοπτική σειρά που προβλήθηκε μέσα από την πλατφόρμα της Cosmote Tv.

Η σειρά έχει τον ίδιο τίτλο με το βιβλίο, «17 Κλωστές», ενώ το σενάριο υπέγραψαν η Μιρέλλα Παπαοικονόμου και η Κάτια Κισσονέργη. Πρωταγωνιστής είναι ο Πάνος Βλάχος.

Τα γυρίσματα της σειράς πραγματοποιήθηκαν στα Κύθηρα και την Αττική.

«Είναι μια ιστορία που δείχνει πώς εμείς οι άνθρωποι δημιουργούμε τα τέρατα και όταν αυτά τα τέρατα μας χτυπούν, αναρωτιόμαστε τι κάναμε εμείς οι “καλοί άνθρωποι”, ώστε να υποστούμε τέτοιο πράγμα, ενώ εμείς οι ίδιοι φτιάχναμε τα τέρατά μας», είχε πει ο Σωτήρης Τσαφούλιας σε παλαιότερη συνέντευξή του.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.