Το ημερολόγιο έδειχνε 1η Νοεμβρίου 1968. Οι δείκτες τους ρολογιού έδειχναν 20 λεπτά μετά τις 2 τα ξημερώματα. Εκείνη τη στιγμή ένας από τους σημαντικότερους Έλληνες πολιτικούς, ο «Γέρος της Δημοκρατίας», ο Γεώργιος Παπανδρέου, άφηνε την τελευταία του πνοή.
«Όλα πήγαιναν θαυμάσια έως τις 2.05 π.μ., οπότε ενεφανίσθη εγκεφαλικό επεισόδιο. Εν συνεχεία και εις διάστημα 10΄-15΄ όλα τελείωσαν». Με αυτή τη λιτή δήλωση ο προσωπικός γιατρός του ανακοίνωσε τον θάνατο του Γεωργίου Α. Παπανδρέου.
Ήταν 80 ετών και επί δεκαετίες ήταν μία από τις πλέον εξέχουσες πολιτικές προσωπικότητες του τόπου (με τις επιλογές του πολλές φορές να είναι τουλάχιστον... αμφιλεγόμενες), ο άνθρωπος που καθόρισε και σημάδεψε με τις επιλογές του τον «ευαίσθητο» χώρο του κέντρου.
Ο Παπανδρέου αν και βαριά άρρωστος ήταν ενεργός μέχρι το τέλος. Ειδικά τις πρώτες ημέρες της χούντας προσπάθησε και κατάφερε να στείλει ένα μήνυμα προς τον ελληνικό λαό. Με τη «σκιά» της δικτατορίας να έχει πέσει βαριά πάνω στη χώρα, το μήνυμα αυτό έφτασε στους Έλληνες από την περίφημη βίλα «Γαλήνη» μέσω... BBC!
Το τέλος του «Γέρου της Δημοκρατίας»
Την 21η Απριλίου 1967, ο γεννημένος στις 13 Φεβρουαρίου 1888, στο Καλέντζι Αχαΐας, Γεώργιος Παπανδρέου ήταν ήδη ένας πολιτικός που είχε ζήσει τα πάντα στην καριέρα του. Βρέθηκε σχεδόν από την αρχή στο πλάι του Ελευθέριου Βενιζέλου, πρωτοστάτησε στην έκπτωση του βασιλιά Κωνσταντίνου, υπήρξε σφοδρός πολέμιος δικτατορικών καθεστώτων (Πάγκαλου και Μεταξά), υπήρξε Νομάρχης, ιδρυτής κόμματος, βουλευτής, υπουργός, πρωθυπουργός.
Υπήρξε αντιστασιακός που φυλακίστηκε για τη δράση του. Ήταν αυτός που ύψωσε την ελληνική σημαία στην Ακρόπολη μετά την απελευθέρωση από τις ναζιστικές ορδές και εκείνος που εκφώνησε τον περίφημο λόγο της απελευθέρωσης στο Σύνταγμα. Είχε σημαντικό ρόλο στο πως η Ελλάδα οδηγήθηκε στον εμφύλιο πόλεμο.
Κήρυξε τον περίφημο «ανένδοτο», συγκρούστηκε με το παλάτι και ήταν από τους απόλυτους πρωταγωνιστές εκείνων των ταραγμένων και σκοτεινών χρόνων που οδήγησαν στην κατάλυση της δημοκρατίας και την επιβολή της χούντας των συνταγματαρχών.
Όταν εκδηλώθηκε το πραξικόπημα, ο Γεώργιος Παπανδρέου βρισκόταν στη βίλα Γαλήνη στο Καστρί και κοιμόταν. Μια ομάδα στρατιωτών χτύπησαν το κουδούνι και όταν τους άνοιξαν ζήτησαν τον πρόεδρο. Όταν τους είπαν πως ο άνθρωπος είναι μεγάλος σε ηλικία και πως κοιμόταν γιατί η ώρα ήταν περασμένη, οι στρατιώτες τους ζήτησαν να τον ξυπνήσουν.
Όταν ο λοχαγός Δημήτρης Δαδιώτης, μπήκε μέσα στην κρεβατοκάμαρα που κοιμόταν ο Παπανδρέου του ζήτησε να τον ακολουθήσει και εκείνος τον κοίταξε και του είπε: «Καθυστερήσατε. Σας περίμενα νωρίτερα»!
Οι στρατιώτες του έδωσαν τον χρόνο να ντυθεί και στη συνέχεια τον μετέφεραν στο κέντρο τεθωρακισμένων στου Γουδή, εκεί, δηλαδή, που οι πραξικοπηματίες μετέφεραν σε πρώτη φάση τους πολιτικούς που συνελάμβαναν.
Εκεί τον πήγαν στα κρατητήρια. Ο πρώτος που τον υποδέχθηκε ήταν ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης ο οποίος είχε συλληφθεί νωρίτερα. Οι δυο τους είχαν να βρεθούν από την εποχή της περίφημης αποστασίας. «Κύριε πρόεδρε καλώς ήλθατε αλλά όπως βλέπετε εμείς οι προδότες προηγηθήκαμε» ήταν η «αιχμηρή» ατάκα του Μητσοτάκη προς τον Παπανδρέου ο οποίος έδειξε αμέσως την ενόχλησή του.
Η περίεργη αυτή συγκατοίκηση δεν κράτησε πολλές ημέρες αφού, οι χουντικοί ήξεραν πως η κατάσταση της υγείας του Παπανδρέου δεν ήταν και η καλύτερη και έτσι τον μετέφεραν πίσω στη βίλα Γαλήνη στο Καστρί όπου παρέμεινε σε κατ' οίκον περιορισμό.
Η αντίστροφή μέτρηση για την υγεία του Παπανδρέου ξεκίνησε στις 25 Οκτωβρίου 1968 όταν υπέστη βαριάς μορφής γαστρορραγία και μεταφέρθηκε εσπευσμένα στον «Ευαγγελισμό».
Κάθε ημέρα που περνούσε η κατάσταση γινόταν και χειρότερη. Οι γιατροί προσπαθούσαν να τον σώσουν, του έκαναν ακόμα και χειρουργείο, ελπίζοντας στο θαύμα αλλά τελικά, μία ημέρα σαν σήμερα, ξημερώματα της 1ης Νοεμβρίου, μετά από ένα εγκεφαλικό, ο Γεώργιος Παπανδρέου άφησε την τελευταία του πνοή.
Το συγκλονιστικό τελευταίο διάγγελμα του Γεωργίου Παπανδρέου
Από τις 14 Μαΐου 1968 ο Παπανδρέου βρισκόταν «εις κατ’ οίκον περιορισμόν». Η βίλα Γαλήνη φρουρούνταν διαρκώς από πάνοπλους χωροφύλακες. Ο περιορισμός χαλάρωσε από τις 7 Οκτωβρίου οπότε και άρχισε να δέχεται, όχι στο εσωτερικό αλλά στον περίγυρο και στον κήπο της βίλας προκειμένου να... ακούνε και να βλέπουν τα πάντα οι χωροφύλακες.
Στη διάρκεια των επισκέψεων ο Παπανδρέου και οι συνεργάτες καταφέρνουν και μαγνητοφωνούν κρυφά ένα διάγγελμα του «Γέρου» προς τον ελληνικό λαό. Το τελευταίο μήνυμα. Το μήνυμα μεταδόθηκε από την ελληνική εκπομπή ραδιοφώνου του BBC στις 21 Απριλίου 1968, ημέρα του Πάσχα η οποία συνέπεσε με την πρώτη επέτειο από την εκδήλωση του πραξικοπήματος των συνταγματαρχών.
«Η ημέρα της αναστάσεως του Κυρίου συμπίπτει εφέτος με την επέτειον της σταυρώσεως του λαού μας. Το στρατιωτικόν πραξικόπημα της 21ης Απριλίου κατήργησεν όλας τας ελευθερίας.
Κατήργησεν την ελευθερίαν του τύπου. Αι εφημερίδες δεν λογοκρίνονται απλώς, αλλά γράφονται από τα όργανα της χούντας. Το περιεχόμενο είναι ομοιόμορφον. Διαφέρουν μόνον οι τίτλοι. Κατήργησε την ελευθερίαν του λόγου. Ουδείς δύναται να ασκήση έλεγχον. Παραπέμπεται αμέσως εις το στρατοδικείον, το οποίον επιβάλλει ποινάς πολυετών φυλακίσεων. Αλλά και χωρίς να ομιλήσουν χιλιάδες πολίται συλλαμβάνονται και εκτοπίζονται εις ερημικάς νήσους υπό αυστηράν αστυνομικήν επιτήρησιν.
Κατελύθη η ελευθερία του συνέρχεσθαι. Απότελεί αδίκημα και υπάγεται εις το στρατοδικείον η συγκέντρωσις και ολίγων ανθρώπων.
Ισχυρίζεται η χούντα ότι απεκατέστησε την τάξιν. Αλλά δεν είναι η τάξις του νόμου, η τάξις των ελεύθερων ανθρώπων. Είναι η τάξις του φόβου, η τάξις των στρατοδικείων και είναι το κοινόν γνώρισμα όλων των ολοκληρωτικών καθεστώτων.
Η χούντα, δια να δικαιολογήση το πραξικόπημα, κατασκεύασεν έναν μύθον ότι κατά τις επικείμενας τότε εκλογάς της 28ης Μαΐου θα επιχειρείτο κομμουνιστική επανάστασις και διά να την προλάβουν επεχείρησαν το πραξικόπημα. «Σωτηρία της πατρίδος», είπον, «είναι ο υπέρτατος νόμος» και επρόλαβαν να γίνουν σωτήρες.
Η σωτηρία της πατρίδος είναι πράγματι ο υπέρτατος νόμος, αλλά όταν υπάρχει κίνδυνος, και κίνδυνος δεν υπήρχε. Από τας εκλογάς της 28ης Μαΐου θα προέκυπτε απλώς, καθώς όλοι εκ των υστέρων αναγνωρίζουν, παντοδύναμος η Ένωσις Κέντρου, το μέγα δημοκρατικόν κόμμα της χώρας. Και η Ένωσις Κέντρου, καθώς επανειλημμένως είχομεν διακηρύξει, ήτο και ιδεολογικώς αυτόνομος και πολιτικώς αυτοδύναμος. Η αλήθεια είναι ότι προς ματαίωσιν της ιδικής μας εκλογικής νίκης κατεσκευάσθη ο μύθος του κομμουνιστικού κινδύνου και επεχειρήθη το πραξικόπημα.
Και την πλήρη απόδειξιν ότι δεν υπήρξεν ο κίνδυνος κομμουνιστικής επαναστάσεως έχει προσκομίσει αυτή η χούντα. Επί έν έτος επιδίδεται εις έρευνας και δεν κατόρθωσε να ανεύρη ούτε έν όπλον, όχι μόνον είς τον ιδικό μας δημοκρατικόν κόσμον αλλά ούτε και εις τους κομμουνιστάς. Ούτε έν. Πώς λοιπόν θα εγίνετο επανάστασις ενός αόπλου λαού εναντίον ενός πανόπλου κράτους; Μόνον ηλίθιοι είναι δυνατόν να πιστεύουν αυτόν τον μύθον.
Η χούντα διακηρύττει τώρα ότι επιδίδεται εις την αναγέννησιν της πατρίδος. Καταγγέλλει το «φαύλον παρελθόν» και όμως ουδέποτε, ούτε εις τας χειροτέρας περιόδους του κοινοβουλευτισμού, είχεν υπάρξει τόση δημαγωγία και τόση ευνοιοκρατία. Απελύθησαν όλοι ανεξαιρέτως όσοι είχαν εκλεγεί από τον λαόν. Δήμαρχοι, δημοτικοί και κοινοτικοί σύμβουλοι, συμβούλια συνεταιρισμών, δικηγορικών και ιατρικών συλλόγων, και εν γένει πάσης αιρετής αρχής, και αντικατεστάθησαν με τους συγγενείς και τους ευνοουμένους, κύριον έργον των οποίων είναι η αποστολή τηλεγραφημάτων ευγνωμοσύνης και η οργάνωσις υποδοχών. Και απελύθησαν αυθαιρέτως χιλιάδες εντίμων αξιωματικών και υπαλλήλων.
Ψεύδος εχρησιμοποίησεν η χούντα προς κατάληψιν της αρχής. Το ψεύδος επικείμενης κομμουνιστικής επαναστάσεως. Και τώρα χρησιμοποιεί νέον ψεύδος προς παραμονήν της. Χρησιμοποιεί την απάτην του επικείμενου δημοψηφίσματος και εν συνεχεία των εκλογών εις το αόριστον μέλλον. Διά την 1ην Σεπτεμβρίου έχει ορισθή η ενέργεια δημοψηφίσματος επί του νέου Συντάγματος. Ποίον θα είναι το νέον Σύνταγμα ουδείς ακόμη γνωρίζει. Η δικτατορία συντάσσει το Σύνταγμα της Δημοκρατίας! Εν τω μεταξύ δημοσιεύει καθημερινώς εις τον τύπον άρθρα του νέου Συντάγματος το οποίον κατήρτισε μία επιτροπή και ζητεί επ’ αυτών την γνώμην των πολιτών. Εις αντάλλαγμα της πλήρους καταλύσεως του Συντάγματος η χούντα προσφέρει εις τον λαόν την μελέτης του Συντάγματος. Εις την τυραννίαν προσθέτει και τον εμπαιγμόν.
Και καλείται ο λαός να μετάσχη εις το δημοψήφισμα ενώ θα γνωρίζη ότι, με οιανδήποτε έκβασίν του, την επομένην η χούντα θα ευρίσκεται και πάλιν εις την αρχήν δια να έχη επισημάνει τους θαρραλέους αντιπάλους της, διότι αντίπαλοι είναι όλοι, και να τους «εξυγιάνη» με φυλακίσεις και εξορίες, και αυτή θα είναι η ελευθέρα έκβασις της θελήσεως του λαού.
Απευθύνομαι προς τας Ενόπλους Δυνάμεις της χώρας. Εννοώ την ηυξημένην εθνικήν των ευαισθησίαν, η οποία εξηγεί ότι κατά την 21ην Απριλίου παρεπλανήθησαν από το μέγα ψεύδος ότι επέκειτο κομμουνιστική επανάστασις. Αλλά τώρα το ψεύδος έχει αποκαλυφθή. Ούτε υπήρξεν, ούτε υπάρχει κίνδυνος κομμουνιστικής επαναστάσεως. Και όμως η χούντα παραμένει εις την αρχήν. Διατί;
Και τώρα απευθύνομαι προς τον ελεύθερον κόσμον. Είχομεν ελπίσει έπειτα από τον δεύτερον παγκόσμιον πόλεμον, ότι ο φασισμός είχεν οριστικώς συντριβή και ότι δεν ηδύνατο πλέον να εμφανισθή τουλάχιστον εις την Ευρώπην. Και όμως συνέβη. Και αποτελεί εντροπήν δι’ ημάς ότι έκαμε την αρχήν από την πατρίδα μας την Ελλάδα, την κοιτίδα της δημοκρατίας. Αλλά η τύχη της χούντας δεν πρόκειται να είναι γεγονός μόνον τοπικόν. Θα αποτελέση παράδειγμα και ή θα ενθαρρύνη ή θα απογοητεύση επιδόξους δικτάτορας και εις άλλας χώρας.
Δια τούτο απευθύνομαι προς τον ελεύθερον κόσμον, τους λαούς και τας κυβερνήσεις του. Ζητούμεν και την ιδικήν των αλληλεγγύην και συμπαράστασιν. Δεν Ζητούμεν επέμβασιν εις την εσωτερικήν μας ζωήν. Αλλά έχουν δικαίωμα να ρυθμίζουν την ιδικήν των πολιτικήν. Και μία διεθνής απομόνωσις και πολιτική και οικονομική της χούντας θα οδηγήση εις την άμεσον κατάρρευσίν της. Και αυτήν επικαλούμεθα εξ ονόματος του υποδούλου Ελληνικού λαού, τον οποίον εκπροσωπούμεν.
Ο ελεύθερος κόσμος, με αυτήν την πρωτοβουλίαν, και θα τιμήση και θα προστατεύση τον εαυτόν του. Θα καταστή άξιος του ονόματός του».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
