Το concept του εξορκισμού είναι κάτι που παραδοσιακά εξάπτει την φαντασία σκηνοθετών. Και όχι μόνο αν θέλουμε να είμαστε ειλικρινείς. Μετά την ταινία του 1973, δεν είναι μόνο ότι εξάπτει και την δική μας φαντασία. Τη στοιχειώνει αν θέλουμε να είμαστε απολύτως ειλικρινείς.
Αυτό το θέμα που είναι μια μόνιμη (και εύκολη εδώ που τα λέμε) επωδός του κινηματογράφου για να ελκύει το κοινό μέσω του τρόμου, γεννάει αρκετά ερωτήματα. Τουλάχιστον σε εμένα.
Συχνά φλερτάρουμε με το λεγόμενο μεταφυσικό. Έχει κάτι σαγηνευτικό αυτό το είδος του τρόμου που μας κάνει να νιώθουμε αδύναμοι και εντέλει μας ελκύει. Τα κινηματογραφικά στούντιο του κόσμου έχουν επενδύσει εκατομμύρια και έχουν βγάλει άλλα τόσα από αυτό.
Διαβάστε ακόμη: Υπήρξαν φαντάσματα στην Πειραιώς; Η νεκρική πομπή και η ψυχή του δολοφονημένου αθλητή που επέστρεφε
Άρα, πού βρίσκεται η αλήθεια και πού το ψέμα; Και αντικειμενικά, τι συμβαίνει με το θέμα του δαιμονισμού και αντίστοιχα του εξορκισμού; Είναι κάτι που μπορεί να σταθεί και να ερμηνευτεί λογικά μέσα στον ψυχρό ρεαλισμό του κόσμου που μας περιβάλλει;
Αν στην καθ’ ημάς Ορθόδοξη Ανατολή είναι ιδιαίτερη η προσέγγιση αυτού του θέματος (και μάλλον ανεπαίσθητη), στη Δύση εδώ και αιώνες συνέβαινε κάτι διαφορετικό. Για την Καθολική Εκκλησία, το λειτούργημα του εξορκιστή είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ευθύνης προς το ποίμνιο, της φροντίδας προς τους πιστούς.
Εξορκισμός: Θεολογία ή ψυχιατρική;
Ο εξορκισμός έχει συγκεκριμένη δομή και ακολουθία που περιγράφεται ήδη σε λειτουργικά βιβλία από τον 17ο αιώνα. Άρα, ποιος έχει τον πρώτο λόγο στη σύγχρονη εποχή; Η θεολογία ή η ψυχιατρική;
Γι’ αυτόν τον λόγο, προσεγγίσαμε τον πατέρα Ντανιέλ Σονβώ, ηγούμενο της κοινότητας των Ιησουιτών μοναχών στην Αθήνα. Φοβερά δεκτικός στο να απαντήσει στις ερωτήσεις που θέσαμε, παρά το γλωσσικό μας χάσμα.
Ποια είναι η θεολογία που βρίσκεται πίσω από έναν εξορκισμό;
Η θεολογία του εξορκισμού είναι η ίδια η θεολογία της Σωτηρίας. Σε ολόκληρη την Αγία Γραφή, και ιδίως στην Παλαιά Διαθήκη, ο Θεός υπόσχεται τη λύτρωση της ανθρωπότητας από το κακό. Για να σωθεί ο άνθρωπος, πρέπει πρώτα να νικηθεί ο Εχθρός της ανθρώπινης φύσης, αυτός που ο Ιησούς ονόμασε Σατανά. Αυτή είναι η ουσία του εξορκισμού: η υπενθύμιση της νίκης του Θεού επί του κακού.
Πώς γίνεται, όμως, κάποιος να καταληφθεί από το Κακό;
Υπάρχουν άνθρωποι που, μέσα στη δική τους δυστυχία, στην ανάγκη για δύναμη, χρήμα ή εκδίκηση, φτάνουν να κάνουν μια ελεύθερη επιλογή υπέρ του κακού. Εμπλέκονται σε πνευματιστικές πρακτικές, τελετές ή συμφωνίες που, με τον καιρό, γίνονται μια εξάρτηση, σαν ναρκωτικό. Σταδιακά, παραδίδουν την ελευθερία τους. Αυτό είναι που ονομάζουμε πνευματική αιχμαλωσία – η απαρχή της εσωτερικής καταστροφής του ανθρώπου.
Και τι συμβαίνει τότε; Ποιος είναι ο ρόλος της Εκκλησίας;
Ο επίσκοπος κάθε τοπικής Εκκλησίας ορίζει εξορκιστές για να ασκήσουν αυτή την αποστολή, όταν κάποιος το ζητά αληθινά, μέσα σε βαθιά ψυχική ή πνευματική οδύνη. Δεν πρόκειται για μαγεία ούτε για θέαμα, είναι μια προσευχή ελευθερίας για εκείνον που θέλει να ξαναβρεί την ειρήνη του με τον Θεό.
Ποιες είναι οι διαφορές ανάμεσα στην πραγματικότητα και σε ό,τι βλέπουμε στον κινηματογράφο;
Στο σινεμά πρόκειται για θέαμα – μια ιστορία τρόμου που στοχεύει να προκαλέσει έντονα συναισθήματα και να ικανοποιήσει τον θεατή που πλήρωσε για να φοβηθεί. Χρησιμοποιούνται φανταστικά στοιχεία, σκηνοθετική δεξιοτεχνία και έντονη δραματοποίηση. Είναι ένα προϊόν της βιομηχανίας του θεάματος. Η πραγματικότητα, αντίθετα, δεν έχει τίποτα το εντυπωσιακό. Πρόκειται για ανθρώπους που υποφέρουν, που αναζητούν απεγνωσμένα ελευθερία και νόημα. Εκεί δεν χωρά φόβος ούτε περιέργεια, αλλά μόνο σεβασμός και συμπόνια.
Έχετε ο ίδιος συμμετάσχει ποτέ σε εξορκισμό;
Όχι. Δεν είμαι εξορκιστής και δεν έχω αναλάβει τέτοια αποστολή. Ωστόσο, έχω συνομιλήσει με εξορκιστές ιερείς. Μου έχουν μιλήσει με μεγάλη διακριτικότητα, γιατί πρόκειται για μια πολύ δύσκολη και ευαίσθητη διακονία. Η εχεμύθεια είναι απαραίτητη, πάνω απ’ όλα για την προστασία όσων ζητούν βοήθεια.
Ποιος είναι ο ρόλος της ψυχιατρικής; Μπορεί να υποκαταστήσει ή να συμπληρώσει τον εξορκισμό;
Η ψυχιατρική είναι επιστήμη και αφορά τον ιατρικό τομέα. Όταν κάποιος προσέρχεται σε εξορκιστή, ο ιερέας πρώτα τον ακούει προσεκτικά. Αν διαπιστώσει ότι η περίπτωση αφορά ψυχική ή ψυχολογική διαταραχή, τότε τον παραπέμπει σε ψυχολόγο ή ψυχίατρο. Συχνά, άνθρωποι που πιστεύουν ότι είναι «κατεχόμενοι» είναι στην πραγματικότητα θύματα κακοποίησης ή τραύματος. Εκεί χρειάζεται κοινωνική υποστήριξη ή και νομική προστασία, όχι εξορκισμός. Στη μεγάλη πλειονότητα των περιπτώσεων, αυτό που φαίνεται ως «δαιμονική κατοχή» είναι στην ουσία θέμα ιατρικής φροντίδας και ψυχοθεραπείας.
Τι λέτε στους ανθρώπους που σας ρωτούν για τους δαίμονες και το κακό;
Πρώτα απ’ όλα, ακούω προσεκτικά την αγωνία τους. Προσπαθώ να καταλάβω τι ακριβώς ψάχνουν: αν πρόκειται για θεωρητικό ενδιαφέρον, για πνευματική ανησυχία ή για κάποια προσωπική εμπειρία φόβου. Και έπειτα, απαντώ με διάκριση, προσευχή και σεβασμό, χωρίς δογματισμό. Κάθε ερώτηση, ακόμα κι αν φαίνεται απλή, αποκαλύπτει κάτι βαθύτερο για την ψυχή εκείνου που τη θέτει. Και η αποστολή μας, ως ποιμένων, είναι να σταθούμε εκεί, με πνεύμα κατανόησης και αγάπης.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
