Μεγαλώνοντας και βλέποντας τους μαθητές των '90s από την τηλεόραση, πίστεψα πως η περιπέτεια των Πανελληνίων Εξετάσεων είναι πάρα πολύ αστεία, κάτι σαν το «Ρόδα Τσάντα και Κοπάνα» αλλά με μπλουζάκια Terror X Crew και άλλες αναφορές από την εποχή της δεκαετίας του 1990.
Η εικόνα αυτή δεν είχε καμία σχέση με την πραγματικότητα, ήταν μια εικόνα δημιουργημένη από τα ιδιωτικά τηλεοπτικά κανάλια, τα οποία φρόντιζαν σε κάθε ξεκίνημα Πανελληνίων Εξετάσεων να βρίσκονται έξω από κάποιο σχολείο, αναζητώντας εκείνον τον χαρακτήρα μαθητή, ο οποίος μπροστά στην κάμερα μπορούσε να δώσει κάποια αστεία ιστορία.
Στη δεκαετία του '90, όταν παρακολουθήσαμε για πρώτη φορά ειδήσεις για τις Πανελλήνιες μέσω έγχρωμης εικόνας, οι νέοι της εποχής είχαν ήδη μυηθεί στη slacker κουλτούρα της απαξίωσης και απομυθοποίησης της πολιτικής και των ειδώλων της, είχαν τσεκάρει στις εκπομπές τηλεοπτικής σάτιρας τους σελέμπριτι να γελοιοποιούνται μέσα από αντιδραστικές φωνές (πχ Μαλβίνα Κάραλη, Γιώργος Μητσικώστας), είχαν ήδη απεκδυθεί τον «ηρωικό» χαρακτήρα που ήθελαν να τους δώσουν τα media, λίγο αφού εξέλθουν της αίθουσας του σχολείου.
«Ποιός νοιάζεται για την Άλγεβρα και τα υπόλοιπα μαθήματα, εγώ για καφέ θέλω να πάω» λέει ο μαθητής στο παρακάτω ρεπορτάζ του καναλιού ΣΚΑΪ από το 1996.
Το έπος της πανωλεθρίας
Το 1997, το κανάλι TV1 των Ιωαννίνων, βρέθηκε μπροστά σε ένα κοσμογονικών διαστάσεων εύρημα τηλεοπτικής ψυχαγωγίας. Λογικά ούτε οι ίδιοι μπορούσαν να το φανταστούν. Το σκηνικό ήταν γνωστό: μικρόφωνο δημοσιογράφου και κάμερα μπροστά από μαθητή και η τυπική ερώτηση, «πώς έγραψες;».
Aντί των συνηθισμένων αγουροξυπνημένων, αξύριστων, ντροπαλών εφήβων με τις μπλούζες Dream Theater (για τ' αγόρια) ή τα πολύχρωμα σαλβάρια, σε στυλ Μυρτώ Αλικάκη από την «Αναστασία» (για τα κορίτσια), εμφανιζόταν ένας τύπος έτοιμος να δώσει show.
«...ΝΑΙ, τα θέματα ήτανε για τους πολύ καλούς παπαγάλους, γι' αυτούς που έχουν κάνει αγώνες στο να γράφουν πολύ γρήγορα, γι' αυτούς που έχουνε κάνει φωτοτυπικό μηχάνημα το μυαλό τους ώστε να ξέρουν ακριβώς σε ποια γραμμή βρίσκεται η κάθε σειρά!» έλεγε μεταξύ άλλων ο μαθητής, διαμαρτυρόμενος για την επιλογή των θεμάτων και δίνοντας το απόλυτο Plot twist στο τέλος, πως είχε γράψει μάλλον, γύρω στο 17, δηλαδή λίγο πιο κάτω από το άριστα.
Ακολούθησε ο διάδοχος του «πανωλεθρία», ο μαθητής που έλεγε στις κάμερες πως ήταν ικανοποιημένος, πώς θα μπορούσε και καλύτερα, «παίζεται και λιγάκι» και θα βάλει όλες τις σχολές στο μηχανογραφικό και ό,τι προκύψει.
Στην εποχή των πρώτων δειλών βημάτων της reality TV, όπως αυτή αποτυπώνεται από τη σειρά reality "Real World", που προβλήθηκε για πρώτη φορά το 1993 στο MTV, η ελληνική τηλεόραση ανακαλύπτει πως όταν στέκονται οι ρεπόρτερ της με υπομονή έξω από τα σχολεία - εξεταστικά κέντρα, τότε μπορούν να εντοπίσουν διαμάντια, «ήρωες της διπλανής πόρτας».
Άγνωστους τύπους που μπορεί να μην έχουν τη λάμψη των σταρ των primetime λαμπερών show, όπως το «Μπράβο Ρούλα» και πιθανότατα δεν μπορούν καν να τραγουδήσουν πλέημπακ δίπλα σε γλάστρες που τους χειροκροτούν νυσταγμένες, αλλά σίγουρα έχουν μια πολύ αυθόρμητη ιστορία να πουν, με την οποία αρκετοί τηλεθεατές θα ταυτιστούν. Ειδικά εκείνοι που φοράνε μπλούζες Dream Theater ή πολύχρωμα σαλβάρια και μόλις έχουν γυρίσει από το φροντιστήριο.
To πιο αστείο ψέμα
Στην ελληνική κοινωνία, ίσως το πιο ισχυρό δείγμα Mandela Effect (φαινόμενο όπου μια μεγάλη ομάδα ανθρώπων θυμάται ένα γεγονός, μια πληροφορία ή μια λεπτομέρεια με διαφορετικό τρόπο από την πραγματικότητα) είναι η ανάμνηση του ότι να πηγαίνεις σχολείο στα 90s ήταν κάτι πολύ ωραίο, ανώτερο σε σχέση με Τώρα.
Θέλουμε να πιστεύουμε πώς ήταν αλλιώς τότε. Ήταν όμως;
Παρατηρούμε ρετρό εικόνες από τα 90s, γελάμε με τους μαθητές που είναι ντυμένοι σε άψογη μόδα 90s και λένε διάφορες καφρίλες όταν βρίσκουν μικρόφωνο μπροστά, όμως ξεχνάμε πως η ίδια δεκαετία ήταν γεμάτη από τρομακτικές «δονήσεις» στο χώρο της παιδείας. Οι μαθητές καλούνταν να επιβιώσουν σε ένα αβίωτο εκπαιδευτικό σύστημα.
Στο ξεκίνημα της δεκαετίας είχαμε την προτεινόμενη μεταρρύθμιση του υπουργού Παιδείας, Κοντογιαννόπουλου, που ήταν βγαλμένη από τα ήθη της εποχής της δεκαετίας του `50. Το νομοσχέδιο του υπουργού της Νέας Δημοκρατίας, προέβλεπε μεταξύ άλλων μείωση αργιών, κατάργηση αδικαιολόγητων απουσιών και 15μελών, σύστημα πόντων για έλεγχο της συμπεριφοράς των μαθητών, επιβολή ομοιόμορφης εμφάνισης, υποχρεωτικό εκκλησιασμό.
Σε εκείνη την εποχή, έχουμε την παρακρατικών αποχρώσεων δολοφονία του καθηγητή Τεμπονέρα, ενώ η αλλαγή κυβέρνησης με την επιστροφή του ΠΑΣΟΚ (1993) δεν άλλαξε πολλά. Το 1994 ξεκίνησαν οι μαθητικές καταλήψεις που διήρκεσαν αρκετούς μήνες με κύριο αίτημα την αύξηση των δαπανών στην Παιδεία στο 15% και την κατάργηση των Δημοσίων και Ιδιωτικών ΙΕΚ.
Τα αιτήματα της μαθητικής κοινότητας όχι μόνο δεν εισακούστηκαν από την κυβέρνηση, αλλά στα επόμενα χρόνια αποδείχθηκε πως η απόσταση που τους χώριζε ήταν χαοτική.
Το 1997, ένα άκρως αμφιλεγόμενο νομοσχέδιο του τότε υπουργού Παιδείας, Γερ. Αρσένη, που επιδίωκε να μετατρέψει τα σχολεία σε διαρκή εξεταστικά κέντρα, έβγαλε ξανά τους μαθητές στο δρόμο. Κάτω από το βελούδινο πέπλο της πασοκικής ευδαιμονίας και της Ελλάδας του εκσυγχρονισμού, η παιδεία βρισκόταν σε διαρκή υποχρηματοδότηση, συντηρούνταν με ανεκπλήρωτες υποσχέσεις, με τους μαθητές στο ρόλο των πειραματόζωων σε εξεταστικές δοκιμασίες.
Περίπου 30 χρόνια μετά
Ο «Πανωλεθρίας» και ο delulu διάδοχος του έκαναν την αρχή: βγήκαν στην τηλεόραση και παρουσίασαν την παράνοια των εισαγωγικών εξετάσεων σε μια χώρα αμήχανη, που δεν ξέρει τι είδους παιδεία θέλει να χαρίσει στους μαθητές της.
Όσο κι αν ακούγονται δηλώσεις καλών προθέσεων, οι περισσότεροι Έλληνες πολιτικοί από τα 90s ως και σήμερα, στην παραζαλισμένη μεταμνημονιακή Ελλάδα, φαντάζονται τα Λύκεια ως κέντρα εξετάσεων, με τις Πανελλήνιες να παραμένουν κάτι αντίστοιχο με το Final Four του μπάσκετ και τους μαθητές μέσα σε αντίξοες συνθήκες και εργασιακό burnout, να καλούνται να δώσουν την καλύτερη απόδοση της μέχρι τώρα ζωής τους.
Αφού τίποτα δεν βγάζει νόημα με την «παπαγαλία», με τα θέματα των εξετάσεων, με τα φροντιστήρια, με την δευτεροβάθμια παιδεία γενικώς, ας τρολάρουμε την φάση λίγο ακόμα.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
