Μενού

Νέα Ελβετία, Ασύρματος: Αθηναϊκές γειτονιές που ξέρουμε ονομαστικά αλλά δεν ξέρουμε πού πέφτουν

eikastiko
© Kostas Synatsakis
  • Α-
  • Α+

Η Αθήνα μπορεί για κάποιους να είναι μια πόλη-τέρας. Αν όμως την προσεγγίσουμε μια άλλη ματιά, θα συνειδητοποιήσουμε (ίσως βλέποντας το ποτήρι μισογεμάτο) πως είναι ένα ιδιαίτερο ψηφιδωτό. Συνοικίες και γειτονιές ανακατεμένες με ανθρώπινες ιστορίες, σμιλεμένες από τις μεταβολές που έχει υποστεί η πόλη. Και ακόμη, ονόματα περιοχών ή γειτονιών που όταν τα ακούμε αναρωτιόμαστε: όλα αυτά, βρίσκονται εδώ, στην Αθήνα; Κι αν ναι, πού ακριβώς;

Νέα Ελβετία

nea-elvetia
Ο δημοτικός κινηματογράφος «Νέα Ελβετία» | Facebook

Αν κάποιος γκουγκλάρει αυτό το όνομα, σχεδόν όλα τα αποτελέσματα θα τον οδηγήσουν στην περιοχή της Θεσσαλονίκης. Η συγκεκριμένη γειτονιά όμως βρίσκεται στον Βύρωνα, λίγα χιλιόμετρα μακριά από το κέντρο της Αθήνας. Ο Βύρωνας δημιουργήθηκε από πρόσφυγες που εγκαταστάθηκαν στην περιοχή από το φθινόπωρο του 1922. Καθώς η περιοχή αναπτυσσόταν προς τα τέλη της δεκαετίας του '20, διάφοροι προσφυγικοί πληθυσμοί εγκαταστάθηκαν στα περίχωρα και ίδρυσαν μικρούς συνοικισμούς. Ένας από αυτούς ήταν και η Νέα Ελβετία.

Διαβάστε ακόμη: Οι περιοχές της Αθήνας χωρίς ΜΜΜ και ο γολγοθάς της μετακίνησης σε μια πόλη που μεγαλώνει συνεχώς

Δεν είναι απόλυτα σαφές από πού πήρε το όνομά της αυτή η γειτονιά που εντάχθηκε στον Βύρωνα. Οι προφορικές αφηγήσεις των πρώτων κατοίκων περνούν από γενιά σε γενιά και ανακατεύονται με διάφορες άλλες ιστορίες. Επικρατεί η άποψη πάντως πως η συγκεκριμένη περιοχή είχε πολύ καλή ποιότητα αέρα οπότε δανείστηκε το...πολυτελές όνομα της Ελβετίας. Στη συνέχεια, δημιουργήθηκε και ο ομώνυμος δημοτικός κινηματογράφος που είναι το σήμα κατατεθέν της γειτονιάς.

Λαμπρινή

veikos
Ο οπλαρχηγός Λάμπρος Βέικος | Εθνικό Ιστορικό Μουσείο

Η μεγάλη έκταση στην οποία χρόνια μετά θα χτιζόταν μια αστική γειτονιά της Αθήνας ανήκε στην οικογένεια Βεΐκου. Το όνομά της είναι ο καρπός ενός έρωτα. Ο Λάμπρος Βέικος ήταν ένας Σουλιώτης οπλαρχηγός με σημαντική συνεισφορά στον αγώνα για την ελευθερία. Είχε συνάψει σχέσεις με τη Λαμπρινή, μια υπηρέτρια με την οποία ήταν τρελά ερωτευμένος. Οι απόγονοί του, που έλαβαν τις εκτάσεις γύρω από το Γαλάτσι ως αντίδωρο για τη συνεισφορά της οικογένειας στον αγώνα, έδωσαν το όνομα της Λαμπρινής σε αυτή τη γειτονιά που συνορεύει με τη Ριζούπολη και τα Άνω Πατήσια. Αποτελεί, παράλληλα, μια από τις βορειότερες συνοικίες του Δήμου Αθηναίων.

Άρχισε να κατοικείται στα χρόνια του Μεσοπολέμου περίπου, από οικογένειες ανθρώπων που εργάζονταν σε εργοστάσια και βιομηχανικές μονάδες στην ευρύτερη περιοχή. Η καταγωγή τους ήταν από τις Κυκλάδες ως επί το πλείστον. Στη Λαμπρινή, δέσποζε το εργοστάσιο της εταιρείας «ΘΕΡΜΙΣ», που κατασκεύαζε προϊόντα θέρμανσης. Η επιχείρηση πέρασε σε φάση αποβιομηχάνισης και οι κάτοικοι ζήτησαν από τις αρχές να τους αποδοθεί το εργοστάσιο ώστε να μετατραπεί σε πολιτιστικό κέντρο.

Τζιτζιφιές

tzitzifies
Οι Τζιτζιφιές τη δεκαετία του 1910 | Facebook

Πρόκειται για ένα μικρό δέντρο που παράγει έναν καρπό, τα τζίτζιφα. Κι ενώ οι τζιτζιφιές απαντώνται κυρίως στις χώρες της Άπω Ανατολής, βρέθηκαν να φυτρώνουν και στην παραλία κοντά στην Καλλιθέα δίνοντας το όνομά τους στην κοντινή συνοικία. Το κέντρο αυτής της ξεχωριστής γειτονιάς της Αθήνας βρίσκεται στη διασταύρωση της Λεωφόρου Ποσειδώνος με τη Θησέως. Η καθαρή παραλία ήταν πόλος καλοκαιρινής έλξης για τους Αθηναίους ενώ δεν έλειπε και η έντονη νυχτερινή ζωή κατά τη διάρκεια του Μεσοπολέμου.

 Μέχρι και τη δεκαετία του '70, τα νυχτερινά κέντρα των Τζιτζιφιών ξεχώριζαν στη νυχτερινή Αθήνα. Στη θρυλική «Νοσταλγία» τραγουδούσε ο Σπύρος Ζαγοραίος ενώ από άλλα μαγαζιά είχαν περάσει ορισμένα από τα πιο γνωστά ονόματα του ρεμπέτικου ρεπερτορίου. Παράλληλα, στα όρια της περιοχής, βρισκόταν ο παλιός Ιππόδρομος και σε άλλες εποχές οι κάτοικοι είχαν να θυμούνται τα άλογα που ξέφευγαν και έτρεχαν στους γύρω δρόμους. 

Ασύρματος

asirmatos
Η γειτονιά Ασύρματος το 1950 | Facebook

Πρόκειται για μια γειτονιά που έγινε το κινηματογραφικό επίκεντρο της ταινίας «Συνοικία το Όνειρο». Κι όμως, είναι ελάχιστα γνωστή ή τουλάχιστον, οι περισσότεροι από εμάς δεν ξέρουμε πού ακριβώς βρίσκεται. Ο Ασύρματος ή Ατταλιώτικα χτίστηκε στη δυτική πλαγιά του Φιλοπάππου και βρίσκεται δίπλα στα Άνω Πετράλωνα. Οι πρώτοι που εγκαταστάθηκαν μαζικά ήταν οι πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία και πιο συγκεκριμένα, από την Αττάλεια. Καθώς χτίστηκε πολύ γρήγορα, εξελίχθηκε σε μια παραγκούπολη. Κοντά στη συνοικία, βρισκόταν ένας ασύρματος της σχολής του Ναυτικού που εξηγεί και την ονομασία της. 

Μέχρι και τις αρχές της δεκαετίας του '60, η γειτονιά ήταν φοβερά υποβαθμισμένη και αρκετές οικογένειες ζούσαν σε τρώγλες. Γι' αυτό άλλωστε, το συντηρητικό καθεστώς της εποχής επέβαλε τη λογοκρισία της ταινίας του Αλέκου Αλεξανδράκη που αποτύπωνε τη σκληρή πραγματικότητα που βίωναν οι κάτοικοι. Παρ' όλα αυτά, τις δεκαετίες μετά τη χούντα, η γειτονιά αναβαθμίστηκε διατηρώντας στη συλλογική μνήμη την ένδεια που έζησαν οι προηγούμενες γενιές.

Δοκίμασε τις γνώσεις σου: Πόσο καλά ξέρεις τις περιοχές και τις συνοικίες της Αθήνας;

Google News

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.