Μετά το πρόσφατο περιστατικό στον Ταΰγετο όπου οκτώ ορειβάτες που εγκλωβίστηκαν σε δύσβατη περιοχή και το συμβάν στα Βαρδούσια πριν από λίγες ημέρες, όπου τέσσερις ορειβάτες ανασύρθηκαν νεκροί κάτω από χιονοστιβάδα, η συζήτηση για την ασφάλεια στο βουνό ανοίγει ξανά. Οι συνθήκες στο βουνό, συχνά είναι απρόβλεπτες. Πολλοί ορειβάτες, ακόμα και αν έχουν εμπειρία και μετρούν χρόνια αναβάσεων στις κορυφές, μπορεί να αντιμετωπίσουν δύσκολες καταστάσεις.
«Η γνώση της διαδρομής, οι μετεωρολογικές προβλέψεις και ο σωστός εξοπλισμός είναι βασικά σημεία για όσους ετοιμάζονται για κάποια ανάβαση ή πεζοπορία», εξηγεί στο Reader o Γιώργος Μεταξάς, ο οποίος είναι μέλος του Wild Camping ενώ τα τελευταία τρία χρόνια εργάζεται ως συνοδός βουνού.
Μονοπάτια, καιρικές συνθήκες, εξοπλισμός
Πριν ξεκινήσουμε για το βουνό, υπάρχουν αρκετά πράγματα που θα πρέπει να τσεκάρουμε. «Ωστόσο ένα από τα πιο βασικά είναι να ξέρουμε πολύ καλά το μονοπάτι που θα ακολουθήσουμε – να το έχουμε βρει σε κάποιο χάρτη ή σε κάποια εφαρμογή με διαδρομές – και να έχουμε μάθει όσα περισσότερα μπορούμε για την τεχνική δυσκολία, τη χιλιομετρική απόσταση, την υψομετρική διαφορά, τη μορφολογία του εδάφους που θα περπατήσουμε -αν έχει πέτρες, χώμα, αν έχει μονοπάτι κλπ. Και το σήμα του μονοπατιού», λέει ο Γιώργος.
Επιπλέον, όπως προσθέτει ο ίδιος, «πρέπει να δούμε τις καιρικές συνθήκες που επικρατούν στο βουνό και όχι μόνο την ημέρα που θα πάμε, αλλά και τις προηγούμενες. Για παράδειγμα, εάν έχει βρέξει καταρρακτωδώς την προηγούμενη μέρα, και την ημέρα που θα πάμε για πεζοπορία έχει ήλιο, μπορεί να γλυστράνε πολύ τα μονοπάτια αν είναι χωμάτινα ή αν σκοπεύουμε να μπούμε σε κάποιο φαράγγι ή κάποιο ποτάμι, θα ξέρουμε ότι θα είναι πιο φουσκωμένο. Κάτι τέτοιο γίνεται και με το χιόνι. Αν έχει χιονίσει τις προηγούμενες μέρες ενώ την ημέρα που θα πάμε έχει ήλιο, αυτό κρύβει κάποιες παγίδες».
Απαραίτητος εξοπλισμός και τηλέφωνα έκτακτης ανάγκης
Σε κάθε πεζοπορία, πέρα από το βασικό μας εξοπλισμό που είναι τα ρούχα και το φαρμακείο, πρέπει να κάνουμε εναλλαγές βάσει καιρού. «Αν έχει ήλιο πρέπει να έχουμε μαζί καπέλο, γυαλιά, αντηλιακό και αρκετό νερό. Αν έχει χιόνι πρέπει να έχουμε τον αντίστοιχο ρουχισμό (ισοθερμικά, ζεστά ρούχα, αδιάβροχο) και ανάλογα το πεδίο κραμπόν & πιολέ, σόντες, φτυάρια, arva που θα πρέπει να ξέρουμε να χρησιμοποιούμε καθώς σε περίπτωση χιονοστιβάδας οι ίδιοι οι ορειβάτες θα πρέπει να επέμβουν για τη διάσωση. Ακόμα και ένα ένα δεύτερο ζευγάρι γάντια στον εξοπλισμό σου μπορεί να φανεί αρκετά σημαντικό για να επιβιώσεις στο χειμερινό βουνό», εξηγεί.
«Πάντα πρέπει να υπάρχει στο σακίδιο φακός κεφαλής με έξτρα μπαταρίες, χάρτης, σνακ, αναπτήρας, σφυρίχτρα και επιπλέον ρουχισμός. Αυτά θεωρώ πως είναι απαραίτητα».
Επιπλέον, είναι πάρα πολύ χρήσιμο να έχουμε μαζί μας κάποια τηλέφωνα – π.χ. από κάποιο τοπικό καταφύγιο. «Αν είμαστε στον Ταΰγετο, καλό είναι να έχουμε το τηλέφωνο του καταφυγιά ή από κάποιο τοπικό ορειβατικό σύλλογο. Σε μερικά βουνά μπορεί να πιάνει σήμα κανονικά. Οπότε το καλύτερο είναι -εκτός από το 112- να καλέσεις τον ντόπιο καταφυγιά γιατί συνήθως αυτοί ξέρουν πολύ καλά το βουνό και θα κατευθύνουν και τις ομάδες που θα έρθουν να βοηθήσουν αν συμβεί κάποιο περιστατικό. Αν δεν πιάνει σήμα, καλούμε το 112 ή την Πυροσβεστική, το 199».
«Να μην υπερβαίνουμε τις δυνατότητές μας»
Στο βουνό ο καιρός μεταβάλλεται γρήγορα. «Οπότε, το πιο σημαντικό είναι να ξέρουμε τις δυνατότητες μας και να μην τις υπερβαίνουμε. Εφόσον έχουμε τσεκάρει τον καιρό από διαφορετικά μετεωρολογικά μοντέλα πριν πάμε κάπου, στο περίπου θα ξέρουμε τι μπορεί να αντιμετωπίσουμε. Προφανώς όταν είναι μεγάλο το υψόμετρο, ο καιρός αλλάζει», σημειώνει ο Γιώργος.
Αν κατευθυνόμαστε προς μια κακοκαιρία και βλέπουμε ότι θα μπούμε μέσα σε ομίχλη, αν κρίνουμε ότι δεν έχουμε και τον κατάλληλο ρουχισμό και εξοπλισμό, είναι προτιμότερο να επιστρέψουμε. Αντίστοιχα αν βλέπουμε αρκετά κοντά μας σύννεφα και υπάρχει αέρας που είναι άστατος, είναι σημάδι ότι μπορεί αυτά τα σύννεφα να μας καλύψουν».
«Το πιο σημαντικό είναι να ξέρουμε τις δικές μας δυνατότητες και μέχρι ποιο σημείο μπορούμε να πάμε. Αν καταλαβαίνουμε ότι δεν αντέχουμε άλλο, είναι καλύτερο να επιστρέψουμε», υπογραμμίζει.
«Όταν κατεβαίνουμε το βουνό, συμβαίνουν πολλά ατυχήματα. Επειδή είμαστε πιο ξέγνοιαστοι είναι πιο εύκολο π.χ. να γυρίσουμε το πόδι μας. Εμένα μου συμβεί με γκρουπ που έχω συνοδεύσει να μην μπορούμε να συνεχίσουμε άλλο τη πεζοπορία μας, παρόλο που υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν. Γιατί οι καιρικές συνήθειες από ένα σημείο και μετά μπορεί να θέλουν μεγαλύτερη εμπειρία και καλύτερο εξοπλισμό».
Τα βουνά θα βρίσκονται εκεί. «Και δεν χρειάζεται να πεις ότι έφτασες στην κορυφή για να δεις ένα βουνό. Ακόμα και η διαδρομή είναι μια περιπέτεια που μας γεμίζει πολύ ωραίες εικόνες. Μπορείς να δεις εκείνο το βουνό ανά πάσα ώρα και στιγμή -αν δεν έχει καταστραφεί από κάποια φωτιά ή ανεμογεννήτριες κλπ».
Τι γίνεται με τις χιονοστιβάδες;
Ένα θέμα που τρομάζει πολλούς πεζοπόρους/ ορειβάτες αλλά και ανθρώπους που ασχολούνται με χειμερινά αθλήματα, είναι οι χιονοστιβάδες.
«Όταν χιονίσει την προηγούμενη μέρα και την επόμενη που θα πάμε για πεζοπορία βγάλει απότομα ήλιο, αυτό είναι αρκετά επικίνδυνο για την ενεργοποίηση χιονοστιβάδας. Αυτό συμβαίνει γιατί το φρέσκο χιόνι δεν έχει γίνει ενιαίο με το παλιό, οπότε έτσι δημιουργούνται στρώσεις χιονιού οι οποίες μπορεί να αποκολληθούν η μια από την άλλη. Υπάρχουν και τρόποι που μπορούμε να το ελέγξουμε και κάποιοι σύλλογοι κάνουν εκπαιδεύσεις πάνω σε αυτό.
Υπάρχει μια διαδικασία -που κάνουν και στα χιονοδρομικά κέντρα - που μπορείς να μετρήσεις τον κίνδυνο για χιονιστιβάδα», λέει ο Γιώργος. Εκτός από τους ορειβάτες που μπορούν να έρθουν αντιμέτωποι με κάποια χιονοστιβάδα είναι σύνηθες να έρθουν αντιμέτωποι και εκείνοι που κάνουν ski ή snowboard εκτός πίστας.
«Επίσης, πολλές φορές τα ανεμοσούρια μαζεύουν το πολύ χιόνι σε συγκεκριμένα σημεία όπου υπάρχει παλιότερο χιόνι από κάτω που έχει παγοποιηθεί και γλιστράει, δεν μπορούμε να το ξέρουμε και είναι επίφοβο αν δεν έχουμε τον κατάλληλο εξοπλισμό που χρειάζεται το χειμερινό βουνό».
Τι κάνουμε σε περίπτωση που χάσουμε τον προσανατολισμό μας
Στην περίπτωση που βρεθούμε σε μια δύσκολη κατάσταση - αν τραυματιστεί κάποιος ή αν χάσουμε τον προσανατολισμό μας- θα πρέπει αντίστοιχα να παραμένουμε ψυχραιμοι και να πράξουμε με βάση τις γνώσεις που έχουμε, χωρίς να τις υπερεκτιμήσουμε γιατί μπορεί να αποβούν μοιραίες και πάντα να υπολογίζουμε και τους συνορειβάτες μας, δεν είμαστε μόνοι μας στο βουνό, λειτουργούμε σαν ομάδα και θα πρέπει να λάβουμε υπόψιν το επίπεδο και την κατάσταση των διπλανών μας.
Όπως λέει ο Γιώργος, «αν μιλάμε για προσανατολισμό, προτείνω να ακολουθήσουμε το μονοπάτι προς τα πίσω με βάση το GPS ή το χάρτη μας και αντίστοιχα είναι καλό να έχουμε κάποια εφαρμογή με τη διαδρομή, η οποία είναι αποθηκευμένη και χωρίς ίντερνετ.
Αν δε μπορούμε να διακρίνουμε τα σημάδια του μονοπατιού για να γυρίσουμε, καλό είναι να έχουμε στο κινητό μας το μονοπάτι που έχουμε διανύσει ώστε να ακολουθήσουμε αντίστοιχα την διαδρομή προς τα πίσω. Αλλιώς και με απλό χάρτη και πυξίδα, αν έχουμε τη γνώση, μπορούμε να επιστρέψουμε. Σε άλλη περίπτωση προφανώς πάλι θα πρέπει να καλέσουμε το 112 ή το 199 ή κάποιο τοπικό καταφύγιο».
«Στην περίπτωση τραυματισμού, αν καλέσουμε τα τηλέφωνα έκτακτης ανάγκης θα πρέπει να πούμε ακριβώς που βρισκόμαστε και τι έχει συμβεί. Καλό είναι να γνωρίζουμε πρώτες βοήθειες ώστε να βοηθήσουμε τον πεζοπόρο που είχε το ατύχημα. Και πόσο μάλλον στο βουνό που βρίσκεσαι μακριά από τον πολιτισμό όπου κάθε λεπτό μετράει. Θα πρέπει να αποφύγουμε να κάνουμε κινήσεις που δεν γνωρίζουμε καθώς μπορεί να αποβούν μοιραίες π.χ. Αν κάποιος έχει πέσει από ένα ύψος 5-6 μέτρων θεωρείται πολυτραυματίας, οπότε και να δούμε οτι έχει τις αισθήσεις του δε θα πρέπει να τον συμβουλέψουμε να σηκωθεί για να δούμε αν “το ‘εχει¨ να περπατήσει διότι μπορεί να υπάρχει κάποιο εσωτερικό αιμάτωμα που μπορεί να αποβεί μοιραίο».
Για να κάνουμε πεζοπορίες, δεν είναι απαραίτητο να έχουμε παρακολουθήσει κάποια σχολή οδηγών βουνού, καθώς, όπως λέει, υπάρχουν πολλές απλές και ασφαλείς πεζοπορίες στην Ελλάδα.
«Όμως θα πρέπει να έχουμε ψαχτεί με κάποια βασικά πράγματα – π.χ. μην πάμε σε πεζοπορία φορώντας αθλητικό παππούτσι. Υπάρχει το internet και άνθρωποι που μπορούν να μας συμβουλεύσουν και να μας μάθουν να αντιλαμβανόμαστε το πεδίο στην εκάστοτε συνθήκη. Αν θέλουμε όμως να κάνουμε τακτικά πεζοπορίες ή κάτι πιο εξιδεικευμένο π.χ. χειμερινό βουνό ή αναρρίχηση, θεωρώ ότι καλό θα ήταν να έχουμε λάβει μια εκπαίδευση σχετικά πρόσφατα και να βρισκόμαστε στο πεδίο για να το δουλεύουμε».
Συμπληρώνοντας τρία χρόνια που κάνει τη συγκεκριμένη δουλειά και παρακολουθώντας και σχολή συνοδών βουνού, ο ίδιος αναφέρει πως «δεν υπάρχουν κατάλληλες εποχές ή συνθήκες για μια πεζοπορία. Ακόμα και το καλοκαίρι με 40 βαθμούς μπορείς να βρεις διαδρομές με σκιά ή δίπλα σε ποτάμια. Ακόμα και το χειμώνα με χιόνια, μπορείς να βρεις διαδρομές που είναι ασφαλείς. Είναι ωραίο το βουνό αλλά και απρόβλεπτο, όσο έμπειρός και αν είσαι πάντα μπορεί να σου συμβεί κάποιο απρόοπτο -όπως συνέβη στον Ταΰγετο. Όσο περισσότερη εμπειρία και γνώση έχεις, με τις σωστές αποφάσεις που θα πάρεις στο πεδίο θα ελαχιστοποιήσεις τον κίνδυνο, αλλά πάντα την τελευταία λέξη την έχει το βουνό. Αν θες να είσαι κοντά στη φύση σίγουρα θα βρείς το τρόπο».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
