Στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας μπορεί κανείς να βρει πολλά ονόματα, πολλά κεφάλαια που ορισμένες φορές δεν μοιάζουν μεταξύ τους. Σαν ένα εκκρεμές που παίζει ανάμεσα στον διχασμό και την ενότητα, ανάμεσα στην τοξικότητα και το πάθος. Και κάπου, μέσα στις σελίδες, ο ιστορικός του μέλλοντος θα βρει όχι αγιογραφίες αλλά μαρτυρίες για την παρουσία ανθρώπων που η ιστορική μνήμη ανέβασε λίγο ψηλότερα το όνομά τους.
«Στη ζωή μου κάνω δύο πράγματα: σέβομαι τον εαυτό μου και σέβομαι τους άλλους. Μήπως μου το ανταποδίδουν;». Ένα τέτοιο όνομα είναι αυτό του Γιώργου Γεννηματά.
Ένας αριστούχος που δεν διάβαζε καθόλου
Ο Γιώργος Γεννηματάς γεννήθηκε στην Αθήνα. Από τη μεριά του πατέρα του καταγόταν από τη μεσσηνιακή Μάνη ενώ από της μητέρας του από τη Σύμη. Η δεύτερη έγινε το καταφύγιο του και στο σπίτι του είχε πάντα στον τοίχο μια ελαιογραφία από το σπίτι του εκεί. Ως μαθητής λάτρευε τα μαθηματικά. Οι γονείς του όμως παρατηρούσαν πως δεν ήταν ιδιαίτερα διαβαστερός. «Άνοιγες τα σχολικά βιβλία και οι σελίδες ήταν άκοπες» έλεγε η μητέρα του. Η ανησυχία τους ήταν εν τέλει αβάσιμη. Προτιμούσε να διαβάζει τα βιβλία του πατέρα του και να σημειώνει αυτά που του φαίνονταν χρήσιμα ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έλυνε εξισώσεις στους τοίχους του δωματίου του.
Ως φοιτητής του Πολυτεχνείου συμμετέχει στις ογκώδεις διαδηλώσεις για την Κύπρο. Υπάρχει έντονα το στοιχείο της πολιτικής στη ζωή του. Θα γίνει πιο έντονο την περίοδο της χούντας. Με την επάνοδο της δημοκρατίας, γίνεται ένα από τα ιδρυτικά στελέχη του ΠΑΣΟΚ και αναπτύσσει μια μοναδική σχέση με τον Ανδρέα Παπανδρέου (μια σχέση που θα έχει και τις φουρτούνες της). «Ο Ανδρέας Παπανδρέου βλέπει τα πράγματα με διαφορετικό τρόπο από εμάς, πάνω από τη σκακιέρα» συνήθιζε να λέει. Στις εκλογές του 1981 εκλέγεται βουλευτής για πρώτη φορά και αναλαμβάνει το υπουργείο Εσωτερικών.
«Δούλεψα τόσο στο υπουργείο Υγείας που έχασα δέκα κιλά»
Ορισμένες από τις μεγαλύτερες μεταρρυθμίσεις της πρώτης τετραετίας του ΠΑΣΟΚ φέρουν την υπογραφή του Γιώργου Γεννηματά. Η αναβάθμιση της τοπικής αυτοδιοίκησης και η ψήφος στα 18 είναι ορισμένες από αυτές. Μαζί με την τεράστια προσπάθεια για τη σύσταση του Εθνικού Συστήματος Υγείας, ένα έργο που έλεγε ότι θα το υπερασπίζεται μέχρι το τέλος της ζωής του. Σε συνεντεύξεις του βέβαια είχε και την ανάλογη ειλικρίνεια και δήλωνε πως στο υπουργείο Υγείας έκανε και αρκετά λάθη. «Εκεί έδωσα το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής μου, δούλεψα πολύ, έφτασα να χάσω 10 κιλά» είχε πει χαρακτηριστικά.
Διαβάστε ακόμη: Tι είναι το ΠΑΣΟΚ; Τρεις διαφορετικοί άνθρωποι από τρεις διαφορετικές γενιές απαντούν
Από του βήματος της Βουλής, ήταν ο άνθρωπος που κήρυξε το τέλος του εμφύλιου σπαραγμού, με την αναγνώριση της Ενιαίας Εθνικής Αντίστασης. Γνώριζε πολύ καλά μέσα στην οικογένειά του τον διχασμό. Οι μισοί συγγενείς του ήταν Δεξιοί και οι άλλοι μισοί Αριστεροί. Ο Εμφύλιος ήταν μια προσωπική πληγή. Γι' αυτό θα μπορούσαμε να πούμε πως αντιλαμβανόταν πολύ σωστά και την έννοια της ενότητας, την υπέρβαση των κομματικών ταυτοτήτων. Η Ελλάδα τη δεκαετία του '80 ήταν χωρισμένη σε «γαλάζια» και «πράσινα» καφενεία. Δεν ήταν λίγες οι φορές που στις περιοδείες του έμπαινε στα καφενεία των αντιπάλων για να χαιρετήσει με μια χαρακτηριστική απλότητα, σαν να μη συμβαίνει τίποτα.
«Εσένα σε συμπαθεί ο κόσμος, του εμπνέεις εμπιστοσύνη» του είχε πει μια φορά ο Κωνσταντίνος Καραμανλής. Στην πολιτική του καριέρα πέρασε από διάφορες «θύελλες», έχοντας πάντα συνοδοιπόρο τον εφηβικό του έρωτα, τη σύζυγό του Κάκια η οποία «έφυγε» χτυπημένη από καρκίνο. Με το βάρος αυτής της απώλειας, ρίχτηκε στη μάχη των εκλογών του 1993. Σε μια συγκέντρωση στο Ηράκλειο, οι οπαδοί του ΠΑΣΟΚ φωνάζουν κάτω από την εξέδρα το σύνθημα «ΠΑΣΟΚ, Ελλάς, Γεννηματάς». Συγκινήθηκε και τους είπε πως αυτή τη νύχτα θα τη θυμόταν για πάντα. Ήταν η τελευταία του πολιτική συγκέντρωση.
«Οφείλω ένα ευχαριστώ στις Ελληνίδες και τους Έλληνες»
Στη μάχη του με τον καρκίνο, δεν αρνήθηκε ποτέ ότι φοβήθηκε. Ακόμη και τότε, διατήρησε την αισιοδοξία του και το αγωνιστικό του πνεύμα. «Έκανα έναν σύντομο απολογισμό της ζωής μου πηγαίνοντας για το χειρουργείο» έλεγε σε μια συνέντευξή του. Στην τελευταία κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου ανέλαβε το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και ρίχτηκε στη δουλειά. Ο χρόνος είχε αρχίσει να μετράει αντίστροφα. Στις 25 Απριλίου του 1994, ύστερα από σύντομη νοσηλεία στον Ευαγγελισμό, άφησε την τελευταία του πνοή, σε ηλικία 55 ετών. Στην ιδιόχειρη διαθήκη του έγραφε: «οφείλω ένα ευχαριστώ στις Ελληνίδες και τους Έλληνες που μου στάθηκαν».
Την ημέρα της κηδείας του, οι δρόμοι της Αθήνας μετατράπηκαν σε μια λαοθάλασσα. Και θα ήταν μάλλον αβάσιμη υπόθεση να πούμε πως όλοι αυτοί οι άνθρωποι ανήκαν στο ΠΑΣΟΚ. Ο Γεννηματάς κατάφερνε πάντα να προσεγγίζει ακόμη και τον αντίπαλο. Στην Ελλάδα αυτό ήταν (και είναι) ένα τεράστιο κατόρθωμα. Όλοι κατέληγαν στο ίδιο συμπέρασμα: η πορεία του στα δημόσια πράγματα τελείωσε γρήγορα. Ένα μεγάλο «αν» κυριαρχεί για το ποια θα ήταν η εξέλιξη της πολιτικής ζωής της χώρας αν ο Γεννηματάς δεν είχε «φύγει».
Η παρουσία του Γιώργου Γεννηματά στην πολιτική ιστορία της Ελλάδας αποτελεί μια υπενθύμιση πως σε αυτόν τον τόπο, υπήρξαν και πολιτικοί που μίλησαν με επιχειρήματα. Που απέρριψαν τη λασπολογία. Που έδειξαν σεβασμό στον ιδεολογικό τους αντίπαλο. Και το κυριότερο, που νοιάστηκαν. Ήταν αυτή η βαθιά συνειδητοποίηση που ήρθε με τον θάνατό του, πως ο Γιώργος Γεννηματάς ήταν ένα σπάνιο φαινόμενο στη χώρα που λατρεύει την τοξικότητα.
32 χρόνια μετά, η πολιτική, όπως την οραματίστηκε, δεν υπάρχει. Υπάρχει όμως η παρακαταθήκη του σε μια φράση που συμπυκνώνει τη ζωή του, την πορεία του και το όραμά του: «για τον άνθρωπο και την ανθρωπιά».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
