Εν μέσω καλοκαιριού, με έναν παρατεταμμένο σε διάρκεια καύσωνα να έχει ήδη πλήξει την Ευρώπη και με την Ελλάδα να βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη ξανά, με ακραίες θερμοκρασίες που φτάνουν κατά τόπους έως και τους 45°C, όλα δείχνουν πως τα καλοκαίρια από εδώ και πέρα προβλέπονται ιδιαίτερα δύσκολα και πως είναι επιτακτική η ανάγκη της χάραξης πολιτικών για τη διαχείριση των υψηλών αυτών θερμοκρασιών που μάλλον θα ταλανίζουν τα αστικά κέντρα και θα δυσχεραίνουν την καθημερινότητα εδώ και πέρα.
Ειδικά στα μεγάλα αστικά κέντρα, η κατάσταση είναι ιδιαιτέρως δύσκολη καθώς η ζέστη «παγιδεύεται» μετατρέποντάς τα σε πραγματικά καμίνια. Νωρίτερα αυτόν τον μήνα, η θερμική κάμερα του Δήμου Αθηναίων κατέγραψε θερμοκρασίες έως και 70 βαθμούς κελσίου στο οδόστρωμα και στις οροφές κτιρίων και οχημάτων, έως και 100 βαθμούς κελσίου. Οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες μάλιστα, δεν υποχωρούν, αλλά, παραμένουν μέχρι και τη νύχτα.
Διαβάστε ακόμη: Καύσωνας: Έσπασε το φράγμα των 45 βαθμών Κελσίου στη Μεσσηνία
Όλα αυτά, είναι ιδιαιτέρως κρίσιμα και επικίνδυνα για όλες τις πτυχές της καθημερινότητας. Έχουν επιπτώσεις στις υποδομές, στην ομαλή καθημερινότητα και φυσικά στην ανθρώπινη υγεία. Το ερώτημα λοιπόν που εγείρεται, είναι πώς μπορούν οι πόλεις να ανταποκριθούν στη νέα αυτή συνθήκη, με την οποία θα πρέπει να μάθουμε να ζούμε εφεξής.
Ο καύσωνας απειλεί την ανθρώπινη υγεία
Η Αθήνα είναι μία από τις δέκα ευρωπαϊκές πόλεις που κινδυνεύουν να δουν μεγάλη αύξηση των θανάτων λόγω αύξησης της θερμοκρασίας μέχρι το τέλος του αιώνα, εάν δεν υπάρξουν πολιτικές για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής. Αυτά διαπιστώνει έρευνα που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Nature Medicine», η οποία προβλέπει ότι η κλιματική αλλαγή θα μπορούσε να επιφέρει αύξηση των θανάτων στην Ευρώπη έως και 50%.
Στην Ελλάδα, κατά το χειρότερο σενάριο, σύμφωνα με την ίδια έρευνα, υπολογίζεται ότι την πενταετία 2050-2054 θα μειωθούν οι θάνατοι από το κρύο κατά 30,7 άτομα ανά 100.000 κατοίκους κάθε έτος, αλλά λόγω ζέστης θα πεθάνουν 64,2 άτομα περισσότερα ανά 100.000 κατοίκους ετησίως. Την πενταετία 2095-2099 η κατάσταση προβλέπεται ακόμα χειρότερη με τη μείωση των θανάτων από κρύο να είναι 55,8, αλλά την αύξηση των θανάτων από ζέστη 175,4.
Διαβάστε ακόμη: Καύσωνας: Το πρώτο περισταστικό θερμοπληξίας στη χώρα - Στη ΜΕΘ 51χρονος
Πώς μπορεί η Αθήνα να διαχειριστεί τον καύσωνα και να «ρίξει» τη θερμοκρασία της;
Η Αθήνα, μια πόλη από μπετόν και άσφαλτο, υλικά που αποδεδειγμένα συγκρατούν τη θερμότητα, αυξάνει όλο και περισσότερο τη θερμοκρασία της. «Θα πρέπει να δημιουργηθούν όσο γίνεται περισσότεροι και μεγαλύτεροι χώροι πρασίνου», σχολιάζει στο Reader ο κος Κώστας Λαγουβάρδος, Διευθυντής στο Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης (ΙΕΠΒΑ) του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών και Υπεύθυνος λειτουργίας της Υπηρεσίας Πρόγνωσης Καιρού (meteo.gr).
«Σε μια πόλη σαν την Αθήνα είναι δύσκολο, αλλά τουλάχιστον θα πρέπει να μην καταστρέφονται άλλοι χώροι πρασίνου, ή να εγκατασταθούν χώροι πρασίνου σε περιοχές που δεν έχουν χτιστεί ακόμη», συπληρώνει. Προς επίρρωση των λεγομένων του, αναφέρει το παράδειγμα του Πεδίου του Άρεως. Όπως μας εξηγεί, σύμφωνα με μετρήσεις που έχουν γίνει, οι θερμοκρασίες στην περιοχή ήταν αισθητά χαμηλότερες απ' ότι ήταν λίγο πιο πέρα, λ.χ. στην Κυψέλη.
Το ίδιο ακριβώς, έδειξε και μελέτη που δημοσιεύτηκε στο BBC, σύμφωνα με την οποία έχει διαπιστωθεί πράγματι ότι οι γειτονιές σε απόσταση 10 λεπτών με τα πόδια από ένα πάρκο, είναι έως και 3 βαθμούς Κελσίου ψυχρότερες από τις περιοχές εκτός αυτού του εύρους.
Η ακραία ζέστη και τα κτίρια της πόλης
Με τα φαινόμενα ακραίας ζέστης να είναι πια συχνά, τα κτίρια στις μεγαλουπόλεις, με τη σειρά τους επηρεάζονται. Όπως αναφέρει στο Reader ο κος Στέφανος Παλλαντζάς, Πρόεδρος του Ελληνικού Ινστιτούτου Παθητικού Κτιρίου (Ε.Ι.ΠΑ.Κ), στα συμβατικά κτίρια, η υπερβολική ζέστη μπορεί να οδηγήσει σε:
1. Θερμική καταπόνηση: Τα υλικά κατασκευής, όπως το σκυρόδεμα, το μέταλλο και τα πλαστικά, διαστέλλονται και συστέλλονται με τις αλλαγές θερμοκρασίας. Σε ακραίες συνθήκες ζέστης, αυτή η επαναλαμβανόμενη διαστολή και συστολή των υλικών κατασκευής μπορεί να προκαλέσει ρωγμές, παραμορφώσεις και τελικά δομικές βλάβες.
2. Υποβάθμιση υλικών: Η υψηλή θερμοκρασία επιταχύνει τη γήρανση και την υποβάθμιση πολλών υλικών. Για παράδειγμα, οι ασφαλτικές στέγες μπορεί να μαλακώσουν και να υποστούν ζημιές, τα χρώματα να ξεθωριάσουν και να ξεφλουδίσουν, και τα μονωτικά υλικά να χάσουν την αποτελεσματικότητά τους.
3. Αύξηση ενεργειακής κατανάλωσης: Για να διατηρηθούν οι εσωτερικοί χώροι σε ανεκτές θερμοκρασίες, αυξάνεται δραματικά η χρήση κλιματιστικών, οδηγώντας σε εκτόξευση της ενεργειακής κατανάλωσης και των λειτουργικών εξόδων. Αυτό επιβαρύνει τα δίκτυα ηλεκτροδότησης και αυξάνει το ανθρακικό αποτύπωμα.
4. Θερμική δυσφορία και κίνδυνοι για την υγεία: Οι εσωτερικές θερμοκρασίες μπορεί να φτάσουν σε μη βιώσιμα επίπεδα, καθιστώντας τα κτίρια δυσάρεστα ή ακόμα και επικίνδυνα για τους ενοίκους, ειδικά για ευπαθείς ομάδες όπως οι ηλικιωμένοι, τα μικρά παιδιά και άτομα με αναπνευστικά προβλήματα.
Σε ερώτηση για το πώς μπορούν να προσαρμοστούν τα υφιστάμενα κτίρια στους καύσωνες και τι σχεδιασμός χρειάζεται, ο κος Παλλαντζάς σχολιάζει πως απαιτείται μια ολιστική προσέγγιση, καθώς τα περισσότερα από τα κτίρια δεν σχεδιάστηκαν με γνώμονα τις σημερινές ακραίες θερμοκρασίες. Στόχος είναι η μείωση της θερμικής καταπόνησης, η βελτίωση της θερμικής άνεσης και η μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης για ψύξη. Η εξωτερική θερμομόνωση είναι σύμφωνα με τον ίδιο, η πιο αποτελεσματική μέθοδος αντιμετώπισης της θερμικής καταπόνησης.
Ένα βιώσιμο μέλλον
«Το ουσιαστικό βήμα για ένα βιώσιμο μέλλον στα κτίρια είναι η καθολική υιοθέτηση των αρχών του βιοκλιματικού σχεδιασμού και της ενεργειακής απόδοσης, με στόχο τα κτίρια σχεδόν μηδενικής ενεργειακής κατανάλωσης (nZEB) και, ιδανικά, τα παθητικά κτίρια», μάς λέει ο κος Παλλαντζάς.
«Με άλλα λόγια, πρόκειται για τη μετάβαση από κτίρια που καταναλώνουν ενέργεια σε κτίρια που εξοικονομούν και παράγουν ενέργεια, ενσωματωμένα αρμονικά στο περιβάλλον τους, μηδενίζοντας ουσιαστικά το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα και προσφέροντας υψηλή ποιότητα ζωής και ενεργειακή δημοκρατία στους πολίτες».
«Tο Παθητικό Κτίριο (Passive House) δεν είναι απλώς ένα ενεργειακά αποδοτικό κτίριο, αλλά ένα διεθνές, αυστηρό και τεκμηριωμένο πρότυπο κατασκευής που στοχεύει στην επίτευξη εξαιρετικά υψηλής ενεργειακής απόδοσης και θερμικής άνεσης, με ελάχιστη έως μηδενική ανάγκη για συμβατικά συστήματα θέρμανσης και ψύξης. Η φιλοσοφία του βασίζεται στην παθητική εκμετάλλευση των φυσικών πόρων (όπως η ηλιακή ακτινοβολία και η θερμότητα που παράγεται από τους ανθρώπους και τις συσκευές) και στην ελαχιστοποίηση των ενεργειακών απωλειών».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
