Σε έναν κόσμο που αλλάζει, ένα πράγμα παραμένει σταθερό: η προσπάθεια να ελεγχθεί το σώμα των γυναικών. Από τις ΗΠΑ μέχρι την Ευρώπη, από τα δικαστήρια μέχρι τη δημόσια σφαίρα, η άμβλωση εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται ως «θέμα δημόσιας διαβούλευσης» αντί ως αυτό που πραγματικά είναι - ένα θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα.
Για να κατανοήσουμε τη σημερινή ένταση, πρέπει να επιστρέψουμε στην υπόθεση που καθόρισε τη σύγχρονη νομική ιστορία σχετικά με τις αμβλώσεις: την υπόθεση Ρόου εναντίον Γουέιντ.
Η απαρχή: Μια γυναίκα, ένας εισαγγελέας και μια χώρα σε σύγκρουση
Το 1970, η Νόρμα ΜακΚόρβεϊ - γνωστή ως «Τζέιν Ρόου» για την προστασία της ταυτότητάς της- προσέφυγε κατά του εισαγγελέα Χένρι Γουέιντ στο Τέξας.
Οι νόμοι της πολιτείας ποινικοποιούσαν σχεδόν κάθε άμβλωση, ακόμη και όταν η εγκυμοσύνη ήταν ανεπιθύμητη ή επικίνδυνη.
Η Ρόου δεν ζήτησε «απόλυτο δικαίωμα». Ζήτησε κάτι απλό: να μην αποφασίζει το κράτος για το σώμα της και έτσι ξεκίνησε η δικαστική μάχη: Ρόου εναντίον Γουέιντ.
1973: Η απόφαση που άλλαξε την Αμερική
Στις 22 Ιανουαρίου 1973, το Ανώτατο Δικαστήριο αποφάσισε με ψήφους 7–2 ότι οι υπερβολικά περιοριστικοί νόμοι για τις αμβλώσεις παραβιάζουν το συνταγματικό δικαίωμα στην ιδιωτικότητα.
Διαβάστε ακόμα: Γιατί η τοποθέτηση της Μαρίας Καρυστιανού για τις αμβλώσεις μου προκάλεσε τόση αμηχανία
Ο δικαστής Harry Blackmun διατύπωσε ένα πλαίσιο που έμελλε να γίνει ιστορικό:
1ο τρίμηνο: καμία κρατική παρέμβαση.
2ο τρίμηνο: δυνατότητα ρύθμισης για λόγους υγείας.
Μετά τη βιωσιμότητα: δυνατότητα περιορισμών, αλλά ποτέ εις βάρος της ζωής ή της υγείας της εγκύου.
Για πρώτη φορά, το δικαστήριο αναγνώρισε ότι η αυτοδιάθεση δεν είναι πολυτέλεια - είναι δικαίωμα.
Η τραγική ειρωνεία της «Τζέιν Ρόου»
Η Νόρμα ΜακΚόρβεϊ, η γυναίκα πίσω από τον αγώνα, πέρασε από δύο θρησκευτικές μεταστροφές και δήλωσε δημόσια ότι αντιτίθεται στις αμβλώσεις.
Όμως λίγο πριν πεθάνει, στο ντοκιμαντέρ AKA Jane Roe (2020), αποκάλυψε ότι είχε πληρωθεί για να αλλάξει στάση.
Η ιστορία της δείχνει πόσο συχνά το σώμα και η ζωή μιας γυναίκας γίνονται εργαλείο στα χέρια άλλων.
Οι δεκαετίες που ακολούθησαν: Η μάχη που δεν σταμάτησε ποτέ
Η απόφαση του 1973 δεν έμεινε ποτέ αμφισβήτητη. Αντίθετα, έγινε το επίκεντρο μιας αδιάκοπης πολιτικής, κοινωνικής και νομικής σύγκρουσης. Κάθε επόμενη υπόθεση δεν ήταν τυχαία, ήταν μέρος μιας συστηματικής προσπάθειας να περιοριστεί ή να ανατραπεί το δικαίωμα στην άμβλωση.
Το 2018, ο Μισισιπής ψήφισε νόμο που απαγόρευε τις περισσότερες αμβλώσεις μετά τη 15η εβδομάδα - πολύ πριν από τη βιωσιμότητα. Ήταν ξεκάθαρα αντισυνταγματικός με βάση του υπάρχοντος ψηφίσματος.
Αλλά αυτός ήταν ο στόχος: να προκαλέσει μια νέα δικαστική μάχη που θα έφτανε στο Ανώτατο Δικαστήριο, με στόχο να αλλάξει οριστικά .
Το 2021, το Δικαστήριο δέχτηκε να εξετάσει μια νέα υπόθεση. Η υπόθεση αυτή αφορούσε τον Οργανισμό Υγείας Γυναικών Τζάκσον - την μοναδική κλινική αμβλώσεων που λειτουργούσε τότε στο Μισισιπή- προσέφυγε στη δικαιοσύνη τον Μάρτιο του 2018, καταθέτοντας αγωγή κατά του Thomas E. Dobbs, ανώτερου υγειονομικού αξιωματούχου της πολιτείας.
Η αγωγή στόχευε στην ακύρωση του νέου νόμου που απαγόρευε τις περισσότερες αμβλώσεις μετά τη 15η εβδομάδα κύησης.
και το ερώτημα ήταν: Μπορεί μια πολιτεία να απαγορεύσει όλες τις αμβλώσεις πριν από τη βιωσιμότητα; Η απάντηση θα άλλαζε την ιστορία.
Ένα προσχέδιο της απόφασης διέρρευσε τον Μάιο του 2022 - μια πρωτοφανής παραβίαση του απορρήτου του Δικαστηρίου. Το κείμενο αποκάλυπτε ότι η πλειοψηφία είχε ήδη ψηφίσει υπέρ της ανατροπής του ψηφίσματος του 1973.
Ο δικαστής Samuel Alito υποστήριζε ότι το Σύνταγμα «δεν αναφέρει την άμβλωση» και ότι το δικαίωμα δεν είναι «βαθιά ριζωμένο στην ιστορία». Τελικά, τον Ιούνιο 2022, με ψήφους 5–4, το Ανώτατο Δικαστήριο ανέτρεψε το ψήφισμα του 1973.
Για πρώτη φορά στην ιστορία, το Δικαστήριο αφαίρεσε ένα θεμελιώδες δικαίωμα που είχε αναγνωριστεί επί μισό αιώνα. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, πολλές πολιτείες απαγόρευσαν πλήρως τις αμβλώσεις.
Η Αμερική χωρίστηκε σε δύο χάρτες: έναν όπου οι γυναίκες έχουν δικαιώματα - και έναν όπου δεν έχουν.
Η ιστορία του Ρόου εναντίον Γουέιντ μάς διδάσκει κάτι κρίσιμο: όταν τα δικαιώματα των γυναικών μπαίνουν στο τραπέζι της «δημόσιας διαβούλευσης», δεν αργεί η στιγμή που αφαιρούνται.
Η άμβλωση δεν είναι θέμα ψηφοφορίας. Δεν είναι θέμα ηθικής πλειοψηφίας. Είναι θέμα σωματικής αυτονομίας, ελευθερίας και ισότητας.
Και κάθε φορά που κάποιος επιχειρεί να την παρουσιάσει ως «πολύπλοκο ζήτημα» που πρέπει να ξανασυζητηθεί, η απάντηση πρέπει να είναι ξεκάθαρη. Τα δικαιώματα των γυναικών δεν είναι προς διαπραγμάτευση. Ποτέ.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
