Ο Σταύρος Τσιώλης πέθανε σαν σήμερα πριν από επτά χρόνια. Πρόλαβε και έζησε κάτι παραπάνω από τέσσερις δεκαετίες ελληνικού σινεμά, πρόλαβε και έφτιαξε μικρά αριστουργήματα, από δραματικές ταινίες με πρωταγωνιστές μικρά παιδιά και γυναίκες που αναζητούν έναν κόσμο καλύτερο από αυτόν στον οποίον βαδίζουν μέχρι κωμωδίες που βάζουν στο μικροσκόπιο τις φιλίες, τα όνειρα, τους στοχασμούς ζωής μιας ολόκληρης γενιάς αντρών.
Εμείς επιχειρήσαμε κάτι, για να γιορτάσουμε τη ζωή και το έργο του. Θυμηθήκαμε τις καλύτερες ταινίες του και τις βάλαμε στη σειρά, ανά περιόδους, από την καλή στην καλύτερη. Να είστε επιεικείς με αυτή την καθαρά υποκειμενική κατάταξη.
Ο Σταύρος Τσιώλης στη Φίνος Φιλμ
Είναι το ξεκίνημα του Σταύρου Τσιώλη στον κινηματογράφο, σε παραγωγές της Φίνος Φιλμ, κυρίως φιλμ δραματικά, αστυνομικά, στο πλευρό δημιουργών όπως ο Νίκος Φόσκωλος και πρωταγωνιστών όπως ο Νίκος Κούρκουλος και ο Μάνος Κατράκης.
Είναι μια εποχή που ο 30χρονος Σταύρος κάνει ένα πολύ συγκεκριμένο είδος κινηματογραφικής μυθοπλασίας, κυρίως περιπέτειες με στοιχεία θρίλερ/δράματος, δύσκολο να συγκριθεί με τις «Γυναίκες» ή με την «Χουρμαδιά» και όλες τις ταινίες που δημιούργησε από το 1985 και μετά, με πιστούς φίλους και συνεργάτες όπως ο Χρήστος Βακαλόπουλος και ο Αργύρης Μπακιρτζής. Τις αναφέρουμε τιμητικά, ως μια εποχή στην φιλμογραφία του Τσιώλη, που αξίζει μιας ξεχωριστής εξερεύνησης από τους θαυμαστές του.
- O Mικρός Δραπέτης (1968)
- Πανικός (1969)
- Η Ζούγκλα των Πόλεων (1970)
- Κατάχρησις Εξουσίας (1971)
- Θέμα Συνειδήσεως (1973) - ως σεναριογράφος, με ψευδώνυμο Διονύσιος Φωκάς)
Η επιστροφή (1985 - 1988)
Και ξαφνικά, ο Σταύρος Τσιώλης για περίπου 11-12 χρόνια μένει εκτός σινεμά. Η επιστροφή του γίνεται σε μια δύσκολη περίοδο της ελληνικής κινηματογραφικής δημιουργίας, με «λύσεις σούπερμαρκετ» να έχουν επικρατήσει (βιντεοκασέτες) και τους περισσότερους κινηματογραφιστές της γενιάς του, να προσπαθούν να φτιάξουν ταινίες με ελάχιστους πόρους και μοναδικό κίνητρο, το μεράκι τους για την τέχνη. Δεν ήταν εύκολη η επιστροφή του Σταύρου Τσιώλη στο σινεμά.
Πρωταγωνιστές: Κωνσταντίνος Τζούμας, Τάσος Μηλιώτης, Όλια Λαζαρίδου.
Τι βλέπουμε: Ξεκίναει η εποχή της περιπλάνησης και των ταξιδιών, με μιια ταινία τρυφερή, «παιδική» και χειροποίητη. Έκοψε λιγότερα από 1.500 εισιτήρια όταν προβλήθηκε, σε μια χρονιά που η βιντεοκασέτα είχε γίνει το Netflix του μέσου Έλληνα και το σινεμά περνούσε κρίση.
1.Μια Τόσο Μακρινή Απουσία (1985)
Θέμα: Η Αγγελική , μια κοπέλα που «φτιάχνει τον κόσμο με το νου της», όπως την κατηγορεί η μητέρα της, εξεγείρεται όταν η οικογένειά της αποφασίζει να κλείσει την κατατονική αδελφή της Αλεξάνδρα στο ψυχιατρείο. Την παίρνει από κει μέσα και την οδηγεί στη γενέτειρά τους, στην Πελοπόννησο, όπου όμως και εκεί το κλίμα είναι εχθρικό και δυσοίωνο για τις δύο γυναίκες. Καταδιωκόμενες θα γυρίσουν στην πρωτεύουσα, θα κλειστούν σε ένα διαμέρισμα, και σε μια ύστατη απελπισμένη προσπάθεια να υπερασπιστεί την ελευθερία τους, η Αγγελική θα ταμπουρωθεί και θα κλείσει με καρφιά την πόρτα.
Πρωταγωνιστές: Πέμη Ζούνη, Δήμητρα Χατούπη, Ζαχαρίας Ρόχας, Μηνάς Χατζησάββας, Βίνα Ασίκη, Κωνσταντίνος Τζούμας.
Τι είναι: Μια ιδιαίτερα σκληρή, δραματική ιστορία, με εξαιρετικές ερμηνείες από όλους τους ηθοποιούς, μα οι Πέμη Ζούνη και Δήμητρα Χατούπη ξεχωρίζουν με διαφορά.
2. Σχετικά με τον Βασίλη (1986)
Θέμα: Η ιστορία ενός καθηγητή κοινωνιολογίας (Τάσος Δενέγρης), ο οποίος εγκαταλείπει την καριέρα του, τη γυναίκα και την κόρη του (Λουκία Πιτσιόλα και Κατερίνα Τσιώλη, αντιστοίχως) και απομονώνεται στο παραθαλάσσιο εξοχικό του. Απομακρύνεται από την καθημερινότητα και περιφέρεται στους χειμωνιάτικους δρόμους της Αθήνας, παρατηρώντας τους ανθρώπους γύρω του και αναζητώντας μια γυναίκα-φάντασμα.
Πρωταγωνιστές: Τάσος Δενέγρης , Κατερίνα Τσιώλη , Κωνσταντίνος Τζούμας , Λουκία Πιστιόλα , Εύα Βλαχάκου , Αντώνης Τρικαμηνάς , Μαρία Αργυράκη , Κώστας Σταυρόπουλος , Χρήστος Βακαλόπουλος,
Τι είναι: Μια σκοτεινή, αργόσυρτη ταινία, ό,τι πιο κοντινό σε αυτοβιογραφική απεικόνιση κάποιων βιωμάτων του δημιουργού, από την εποχη που είχε μείνει εκτός κινηματογράφου.
3. Ακατανίκητοι Εραστές (1988)
Θέμα: Ο μικρός Βασίλης το σκάει από το ορφανοτροφείο και περιπλανιέται στην ορεινή Αρκαδία, προσπαθώντας να φτάσει στο σπίτι της γιαγιάς του. Συναντάει μια κοπέλα που της έχει χαλάσει το αυτοκίνητο και αυτή τον ακολουθεί στην περιπλάνηση του. Μια λιτή ταινία περιπλάνησης, πάνω στις σχέσεις δυο ατόμων που προσπαθούν να επικοινωνήσουν σ' ένα εχθρικό περιβάλλον.
Κατάταξη: 3, 1, 2.
Η δεκαετία του 1990
«Μην ψάχνεις για άλλου, εδώ είναι το ταξίδι» τραγουδούσε ο Νίκος Πορτοκάλογλου κάποτε, λες και προετοιμαζόταν για ταξίδι για ρεπεράζ πλάι στον Σταύρο Τσιώλη. Είμαστε λοιπόν στην εποχή όπου οι κωμοπόλεις της Πελλοπονήσου, η Βόλβη και όποιο σημείο της ελληνικής επικράτειας εμπνέουν τον Σταύρο. Η ελληνική επαρχία γίνεται ο καμβάς των ιστορίων του, που είναι μελαγχολικές, ρομαντικές, με χιούμορ που ενίοτε τσαλαβουτάει στην τραγωδία.
Αυτή η κατάταξη θα είναι πάρα, πάρα πολύ δύσκολη.
1.Έρωτας στην Χουρμαδιά (1990)
Θέμα: Μια φωτογραφία, μια χουρμαδιά και μια γυναίκα. Τρεις αφορμές σμίγουν, όχι σε μια ισχυρότερη, αλλά σε μια διαρκή απορία. Κι έτσι, δυο φίλοι αρχίζουν να επιστρέφουν στο παρελθόν, προσπαθώντας να διαπιστώσουν αν, πράγματι, η γυναίκα του ενός υπήρξε ερωμένη του άλλου. Το κρυφτούλι με την αθωότητα και την ενοχή όμως δεν έχει τελειωμό, επειδή οι αφορμές δεν βρίσκονται, όλες, στη θέση τους. Το ταξίδι λοιπόν στις κωμοπόλεις της Πελοποννήσου μετατρέπεται γρήγορα σε καινούριο ερωτικό γαϊτανάκι αλλά και σε υπαρξιακή αναζήτηση. Σύντομες επισκέψεις, γυναικείες συντροφιές, διανυκτερεύσεις, αναχωρήσεις.
Πρωταγωνιστές: Αργύρης Μπακιρτζής, Λάζαρος Ανδρέου, Βίνα Ασίκη.
Τι βλέπουμε: Η πρόταση της Ελλάδας για το ξενόγλωσσο Όσκαρ του 1990! Όσοι ανακάλυψαν το «Ας Περιμένουν Οι Γυναίκες» από το Ίντερνετ, αυτή ήταν η πρώτη τους στάση, όταν επιχείρησαν να γνωρίσουν το έργο του Τσιώλη. Το μακεδονίτικο χιούμορ, το φοβερό δίδυμο των πρωταγωνιστών, τι να ξεχωρίσεις πρώτο.
2.Παρακαλώ Γυναίκες Μη Κλαίτε (1992)
Θέμα:Ο αγιογράφος Θεοφάνης κι ο βοηθός του Θεοδόσιος, ένα ιδιότυπο δίδυμο, φθάνουν σ’ ένα χωριό της ορεινής Αρκαδίας όπου πρόκειται να αποκαταστήσουν τις τοιχογραφίες ενός ιστορικού ναού. Εγκαθίστανται στον περίβολο της εκκλησίας και παρατηρούν τον ουρανό και τους κατοίκους του χωριού με το τηλεσκόπιο, οργανώνουν μια δημοπρασία με τη βοήθεια της Άννας, μιας νεαρής γυναίκας που έχει έρθει για να μαθητεύσει κοντά τους, συζητούν, κάνουν δηλαδή τα πάντα εκτός από αυτό για το οποίο έχουν κληθεί. Ο καιρός περνάει και όταν έρθει ο χειμώνας αποφασίζουν να αναχωρήσουν για πιο ζεστά μέρη.
Πρωταγωνιστές: Δημοσθένης Βλάχος, Αργύρης Μπακιρτζής, Δώρα Μασκλαβάνου.
Τι βλέπουμε: Ένα βαθιά ποιητικό, ρομαντικό, ανέμελο κινηματογραφικό ταξίδι. Τα γυρίσματα έγιναν στην Αρκαδία, στην γενέτειρα του δημιουργού και η ταινία μέτρησε 50.000 εισιτήρια στην πρώτη της προβολή.
3.Ο Χαμένος Θησαυρός του Χουρσίτ Πασά (1996)
Θέμα: Στις 29/1/93, δραπέτευσαν από τις φυλακές Αθηνών 80 κατάδικοι… Δηλαδή, ένας δραπέτευσε, κάποιος Βασίλης, για την αγαπημένη του στην Αμαλιάδα, αλλά στη βιασύνη του ξέχασε την πόρτα της φυλακής ανοιχτή και σιγά-σιγά βγήκαν κι άλλοι 79. Η ταινία παρακολουθεί τους 11 που κατεβαίνουν στην Πελοπόννησο. Μαζί τους κι ένας γέρος μουσικός που έχει έναν χάρτη αγορασμένο από Έλληνα στην Αμερική, αντί 2.500 δολαρίων, με τον χαμένο θησαυρό του στρατηγού Χουρσίτ Πασά.
Πρωταγωνιστές: Μάκης Κοντιζάς, Αργύρης Μπακιρτζής, Τάκης Μόσχος, Μιχάλης Γιαννάτος.
Τι βλέπουμε: «ο Τζιμ Τζάρμους της Ελλάδας» είναι ένα σχόλιο που είδαμε στο YouTube για τον Τσιώλη και αυτός που το έγραψε δεν είχε τόσο άδικο. Μόνο που ο Τσιώλης ήταν και κάτι παραπάνω, ήταν ένας ποιητής του σινεμά που εμπνεόταν από την παράδοση, τη λαογραφία, τα τοπία, τους Έλληνες πέρα από την Αθήνα. Αυτό ήταν ένα "Ocean's Eleven" με χαρακτήρες σμιλεμένους με τα καλούπια ενός γλύπτη ή τα πινέλα ενός ζωγράφου.
4.Ας Περιμένουν Οι Γυναίκες (1998)
Θέμα: Ο Πάνος και ο Μιχάλης, μπατζανάκηδες μικροβιοτέχνες από τη Θεσσαλονίκη, ξεκινούν ένα ταξίδι για τη Θάσο, όπου βρίσκονται ήδη οι οικογένειές τους. Κατά τη διάρκεια της διαδρομής, όμως, η τυχαία συνάντησή τους με μια πανέμορφη ύπαρξη και η ψυχολογική κατάρρευση του Πάνου θα οδηγήσουν σε μια σειρά από περιπέτειες και μπερδέματα.
Πρωταγωνιστές: Αργύρης Μπακιρτζής, Γιάννης Ζουγανέλης, Σάκης Μπουλάς.
Τι βλέπουμε: Μια κωμωδία που απέκτησε δύο και τρεις και τέσσερις ζωές από τα social media και ολόκληρες γενιές θεατών σήμερα μιλάνε μεταξύ τους με ατάκες της ταινίας, η οποία αρχικά, επρόκειτο να ονομαστεί «Το Συνέδριο της Βόλβης».
Κατάταξη: 2,4,1,3
Το ταξίδι συνεχίζεται
Ο Σταύρος Τσιώλης από το 2000 και για πάντα.
1.Φτάσαμεεε (2004)
Θέμα: Σαράντα μουσικοί και τραγουδιστές θα κάνουν πρόβες, θα μαλώσουν, θα θυμηθούν, θα φλερτάρουν, θα τραγουδήσουν, θα πιουν και θα παίξουν μουσική με σκοπό να αποτελέσουν την ορχήστρα του νυχτερινού κέντρου The River στη Λιβαδειά, ιδιοκτήτης του οποίου είναι ο Μίμης. Κι όλα αυτά, επειδή έχει ξεκινήσει το «Μεγάλο Συνέδριο Ελληνοαμερικανών Ομογενών», και ο Μίμης χρειάζεται μια ορχήστρα για να μπορέσει να κερδίσει πελατεία.
Πρωταγωνιστές: Παύλος Κοντογιαννίδης, Ταμίλα Κουλίεβα, Μάκης Κοντιζάς, Χρήστος Τσάγκας, Γιάννης Ζουγανέλης, Αργύρης Μπακιρτζής, Μάκης Μπέκος και το συγκρότημα του, Κωνσταντίνα.
Ti βλέπουμε: Σαν ένα μακροσκελές θεατρικό δρώμενο σε δρόμους, πλατείες και δρομάκια της Λιβαδειάς, με πολύ χαλαρή σεναριακή ανάπτυξη. Όταν έχεις τον καημό του Λάκη του στιχουργού που δεν τον πληρώνουν σωστά για τα στιχάκια του, τι τα θέλεις τα σενάρια;
2. Γυναίκες Που Περάσατε από Εδώ (2017)
Θέμα: Δύο άνεργοι άντρες προσλαμβάνονται να φυλάξουν τσίλιες σε ένα αθηναϊκό σπίτι, οπού χτίζεται αυθαίρετα ένα επιπλέον δωμάτιο. Από τον δρόμο περνούν πολλοί περαστικοί, πιθανόν πολεοδόμοι, ελεγκτές του ΙΚΑ που υποκρίνονται τους ανυποψίαστους διαβατές, για να συλλάβουν τους παραβάτες επ` αυτοφώρω. Ο δρόμος είναι ένα πέρασμα. Οι άνθρωποι που θα τον διαβούν κουβαλάνε ο καθένας τα δικά́ του όνειρα, τις δίκες του πληγές και ελπίδες, αλλά ούλους τους ενώνει η ασβέστη ανάγκη για θαλπωρή που υπόσχεται η κάθε ανθρώπινη επαφ ή. Κατά τη διάρκεια μιας ημέρας και μιας νύχτας, οι δύο άνεργοι άντρες θα βρεθούν θεατές και δρώντες στο δράμα και στις ζωές του συνανθρώπων τους.
Πρωταγωνιστούν: Κωνσταντίνος Τζούμας, Ερρίκος Λίτσης, Έλλη Τρίγγου, Ελένη Ουζουνίδου, Αινείας Σταμάτης.
Τι βλέπουμε: Το φινάλε της τριλογίας των Γυναικών, η μοναδική ταινία που γύρισε ο Τσιώλης στην Αθήνα, ένα πάρτι αποχαιρετισμού του Σταύρο στην μεγάλη του αγάπη, τον κινηματογράφο. Χρειάστηκαν αρκετά χρόνια, μια εκστρατεία crowdfuning από το Ίντερνετ και αρκετοί πιστοί φίλοι του Σταύρου, για να βγει αυτή η ταινία.
Κατάταξη: 1,2
Με στοιχεία από Filmy.gr.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
