Από το ποίημα στον ύμνο: Πώς καθιερώθηκε ο «Ύμνος εις την ελευθερίαν» ως εθνικός ύμνος

Ως ένα έργο πάθους περιγράφει ο Διονύσιος Σολωμός ένα ποίημα που έγραψε το 1822. Ο άνθρωπος που στη συνέχεια βαφτίσαμε «εθνικό ποιητή» ήταν τότε 24 χρονών. Ο αγώνας για την ελευθερία της Ελλάδας είχε ξεκινήσει τον προηγούμενο χρόνο και ο Σολωμός βρισκόταν στη Ζάκυνθο. Μέσα στο ποίημά του σκιαγραφεί αυτή την πάλη με έναν έξοχο λυρισμό. Η επιτυχία του έργου θα τον καθιέρωνε στη συνείδηση όλων ως τον κορυφαίο δημιουργό της εποχής του. Κέρδισε φήμη και σεβασμό. 

Η ιστορία του ποιήματος

Ο Σολωμός είχε γυρίσει από την Ιταλία στη Ζάκυνθο το 1818. Είχε ολοκληρώσει τις σπουδές του και ταυτόχρονα είχε γνωρίσει τα μεγάλα ονόματα της ιταλικής λογοτεχνίας της εποχής του. Η Ιταλία μοιραζόταν μια κοινή μοίρα με την Ελλάδα. Η Βόρεια Ιταλία συγκεκριμένα ήταν σκλαβωμένη στην Αυστρία. Σε αυτό το κλίμα και στην επαφή με τον πατριωτικό φιλελευθερισμό, ο Σολωμός βρήκε ένα μέρος της έμπνευσης. Γυρνώντας πίσω στην πατρίδα του, γίνεται μέρος των επιφανών κύκλων της Ζακύνθου. Εκεί γνωρίζει και τον Σπυρίδωνα Τρικούπη.

Του λέει μια φράση που θα την κρατήσει μέσα του: «η Ιταλία έχει τον Δάντη της, η Ελλάδα ψάχνει τον δικό της». Όταν ξεκινάει ο αγώνας για την ελευθερία, υπάρχουν αναφορές που μας πληροφορούν πως ο Σολωμός έγινε μέλος της Φιλικής Εταιρείας. Η σύγχρονη ιστορική έρευνα δεν επιβεβαιώνει κάτι τέτοιο. Ο ίδιος ρίχνεται στον αγώνα με τον δικό του τρόπο και ετοιμάζει ένα ποίημα γεμάτο πάθος, λυρισμό και ιστορικές αναφορές. Το ποίημα εκδίδεται σε ελληνικό έδαφος, και πιο συγκεκριμένα στο πολιορκημένο Μεσολόγγι. Το 1825 εντάσσεται σε μια ανθολογία - συλλογή δημοτικών τραγουδιών που εκδίδεται στο Παρίσι. 

Η καθιέρωση του εθνικού ύμνου

Η Ελλάδα έγινε ελεύθερη με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου το 1830. Ο Βαυαρός πρίγκιπας, Όθων έγινε ο βασιλιάς του νέου βασιλείου και η Ιστορία πήρε τον δρόμο της. Αυτό το νέο κράτος όμως, λογικά θα χρειαστεί και τα δικά του σύμβολα. Και σίγουρα, έναν ύμνο που να συμπυκνώνει τα υψηλότερα νοήματα της διαδρομής του ανά τους αιώνες. Η έννοια του εθνικού ύμνου εκείνη την εποχή δεν ήταν κάτι σύνηθες ή κοινό. Συνήθως σε επίσημες περιστάσεις (οι οποίες κατά κανόνα συνοδεύονταν από στρατιωτική παρέλαση), η εκάστοτε μπάντα παιάνιζε εμβατήρια αποδίδοντας τιμές.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, υπήρχε μόνο ως σταθερή αναφορά το περίφημο «God save the Queen/King» ενώ αντίστοιχη χρήση είχε το «The Star-Spangled Banner» που παιζόταν την 4η Ιουλίου ετησίως πριν καθιερωθεί επίσημα ως εθνικός ύμνος των Ηνωμένων Πολιτειών. Στη δική μας περίπτωση, αντί εθνικού ύμνου, υπήρχαν διάφορα εμβατήρια. Κατά τη διάρκεια της επανάστασης γαλλικά στρατιωτικά εμβατήρια ήταν σε χρήση ενώ με τον ερχομό του Όθωνα επικράτησε η μελωδία του Γιόζεφ Χάιντν (που είναι σήμερα εθνικός ύμνος της Γερμανίας).

Το ποίημα του Σολωμού συναντήθηκε καλλιτεχνικά με το όραμα του Νικόλαου Μάντζαρου. Δύο Επτανήσιοι «χάρισαν» στην εθνική συνείδηση του νεοελληνικού κράτους ένα σύμβολο. Η μελοποίηση του Μάντζαρου βραβεύτηκε το 1844 αλλά ακόμη ήταν απλώς ένας ύμνος με πατριωτική χροιά, τίποτα περισσότερο. Θα χρειαζόταν η ένωση των Επτανήσων με την Ελλάδα και η επίσκεψη του νέου μονάρχη, Γεωργίου Α' στην Κέρκυρα. Όταν άκουσε από τη φιλαρμονική τη μελωδία, ενθουσιάστηκε και με βασιλικό διάταγμα του 1865 ο μελοποιημένος «Ύμνος εις την ελευθερίαν» καθιερώθηκε επίσημα ως εθνικός ύμνος της Ελλάδας.

Αξίζει να σημειώσουμε, τέλος, πως ο Σολωμός γνωρίζοντας το ποιόν των Ελλήνων, έγραψε τη λέξη «διχόνοια» στο ποίημα, με το πρώτο γράμμα κεφαλαίο... 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.