Υπάρχει ένα είδος διελκυστίνδας ανάμεσα στους αξιωματούχους της ελληνικής δικαιοσύνης και τη Λάουρα Κοβέσι. Η πρόσφατη απόφαση του Αρείου Πάγου έφερε αυτό το ζήτημα ξανά στην επικαιρότητα. Ίσως το ζήτημα όμως που κρύβεται πίσω από αυτό, είναι η πραγματική αρμοδιότητα της Ευρωπαϊκή Εισαγγελίας σε σχέση με την ελληνική δικαιοσύνη. Κι ενώ κάποιοι βιαστικά μιλούν για παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας και έναν νεοπαγή θεσμό χωρίς νομιμοποίηση, η πραγματικότητα είναι μάλλον διαφορετική.
Ο Χαράλαμπος Τσιλιώτης είναι Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Τμήμα Πολιτικών Επιστημών και Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου. Με τη δική του βοήθεια, μπορούμε να καταλάβουμε λίγο καλύτερα τον ρόλο της Ευρωπαϊκή Εισαγγελίας και τους λόγους πίσω από την έλλειψη εμπιστοσύνης προς τους θεσμούς, ένα αίσθημα που υπάρχει σε αρκετούς πολίτες.
Γιατί ακριβώς απορρίφθηκε η προσφυγή της Λάουρα Κοβέσι;
«Καταρχάς, η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου συνεδρίασε ως διοικητική ολομέλεια, δηλαδή δεν συνεδρίασε ως δικαστήριο όπως συμβαίνει σε άλλες περιπτώσεις, σε πλήρη σύνθεση ή σε τακτικές συνθέσεις. Η διοικητική ολομέλεια εξετάζει μεταξύ άλλων και προσφυγές δικαστικών οι οποίοι θεωρούν ότι εθίγησαν από αποφάσεις του Ανωτάτου Δικαστικού Συμβουλίου σε ό,τι αφορά τις εξελίξεις τους ή σε πειθαρχικά θέματα. Εν προκειμένω τι έγινε;
Το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο σύμφωνα με τον Οργανισμό Δικαστηρίων εξέτασε το θέμα της ανανέωσης των Ελλήνων μελών της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας όσον αφορά την ανανέωση της θητείας τους. Το Συμβούλιο αποφάσισε να ανανεώσει τη θητεία για δύο χρόνια. Δεν γνωρίζω το σκεπτικό, υποθέτω ότι τους έκρινε πετυχημένους, αλλιώς γιατί να τους ανανεώσει; Δεν γνωρίζουμε όμως γιατί ανανέωσε για δύο αντί για πέντε χρόνια.
Κατ' αυτής απόφασης, προσέφυγε η κυρία Κοβέσι ως η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Δεν προσέφυγαν οι ίδιοι οι εισαγγελείς. Υποθέτω ότι ήθελε να αναλάβει εκείνη το βάρος της προσφυγής. Η διοικητική ολομέλεια του Αρείου Πάγου απέρριψε την προσφυγή ως απαράδεκτη διότι θεώρησε (σύμφωνα πάντα με τις πληροφορίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας) πως η κυρία Κοβέσι δεν είχε το δικαίωμα της προσφυγής.
Αυτό το δικαίωμα το είχαν μόνο οι ενδιαφερόμενοι εισαγγελείς. Το όλο ζήτημα είναι δικονομικό. Δεν μπήκε στην ουσία για δικονομικούς λόγους και η προσφυγή απορρίφθηκε για λόγους παραδεκτού».
Υπάρχει γενικότερα μια συζήτηση που αναπαράγεται κυρίως από κυβερνητικά στελέχη, όσον αφορά τη νομιμοποίηση της Λάουρα Κοβέσι…
«Αρκετοί συνδέουν αυτό το ζήτημα με την απόφαση του Αρείου Πάγου. Δεν μπορώ, πάντως, να πω ότι υπήρξε ή δεν υπήρξε παρέμβαση. Πράγματι, η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και η ίδια η Κοβέσι έχουν ενοχλήσει. Ιδιαίτερα ενόχλησε η συνέντευξή της στο Φόρουμ των Δελφών η οποία ήταν χειμαρρώδης. Μίλησε για πολλά θέματα τα οποία αφορούν τη λειτουργία του πολιτικού συστήματος, τη σχέση της πολιτικής και των πολιτικών με τους πολίτες, το πελατειακό κράτος.
Θέματα τα οποία δεν αγγίζουν μόνο τη σημερινή κυβέρνηση αλλά είναι διαχρονικά. Νομίζω ότι αυτό ήταν και το πνεύμα της συνέντευξης, να θίξει κάποια, κατά τη γνώμη της, κακώς κείμενα που υπάρχουν στη χώρα μας διαχρονικά και αφορούν τη σχέση της πολιτικής με τους πολίτες όπως και τη σχέση της δικαιοσύνης με το πολιτικό σύστημα και τους πολίτες!
Το θέμα της δικαιοσύνης είναι αυτό που την αφορά άμεσα. Με αφορμή αυτό, μπήκε και σε άλλα χωράφια. Προκάλεσε αντιδράσεις του τύπου «γιατί μας κουνάει το δάχτυλο η κυρία Κοβέσι, με ποιο δικαίωμα» και άλλα παρόμοια.
Μιλώντας με διάφορους ανθρώπους και διαβάζοντας τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πολλοί συνέδεσαν τη συνέντευξή της όπως και την όλη θεσμική συμπεριφορά της, με την περίοδο των μνημονίων. Δηλαδή, με το πώς μας αντιμετώπισαν οι εταίροι μας εκείνη την περίοδο στα δημοσιονομικά και οικονομικά πράγματα. Συνέδεσαν την Κοβέσι με τη συμπεριφορά των εταίρων μας, των αξιωματούχων τόσο της Ε.Ε. όσο και της τρόικας απέναντι στη χώρα μας. Την παρομοίασαν κάποιοι με νέο Σόιμπλε ή νέο Ντάισελμπλουμ.
Θεωρώ πως αυτά είναι υπερβολές. Η Λάουρα Κοβέσι έθεσε σε πολλά θέματα τον δάκτυλο επί τον τύπο των ήλων. Είπε πράγματα τα οποία λέμε όλοι στην καθημερινότητα μας, και δεν τα λέμε τώρα, τα λέμε διαχρονικά, εδώ και δεκαετίες. Απλώς, μας ενόχλησε ότι τα είπε μια ξένη!
Πολλοί ακόμη έκαναν τη σύνδεση με την εθνικότητά της, ακούσαμε από βουλευτές να μιλάνε για παιδί του Τσαουσέσκου. Ακούστηκαν και τέτοιες ακρότητες έως και γραφικότητες θα έλεγα. Νομίζω ότι η όλη παρουσία της στη χώρα μας έχει ενοχλήσει, είναι σαφές αυτό».
Επειδή ακούμε και για ζητήματα εθνικής κυριαρχίας, πού ακριβώς ξεκινάει και πού τελειώνει η αρμοδιότητα της Ευρωπαίας Εισαγγελέως;
«Κοιτάξτε, η εθνική κυριαρχία της χώρας μας όπως και όλων των κρατών - μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, έχει περιοριστεί από τη στιγμή που ενταχθήκαμε στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα. Επαναλαμβάνω, αυτό δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά όλα τα κράτη - μέλη. Άρα, το να λένε ορισμένοι ότι περιορίζεται η εθνική μας κυριαρχία από όργανα της Ε.Ε., μια συζήτηση που μας γυρνάει πάλι στα χρόνια των μνημονίων, είναι σαν να μας λένε ότι ανακάλυψαν την Αμερική εν έτει 2026!
Ο θεσμός της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας είναι ένας ευρωπαϊκός θεσμός που προβλέπεται από το ενωσιακό δίκαιο, το οποίο υπερισχύει του εθνικού δικαίου. Δεν μπορούμε να αμφισβητούμε τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας σε θέματα της αρμοδιότητάς της. Μόνο αν είμαστε εκτός πραγματικότητας μπορούμε να το κάνουμε!
Ποια είναι αυτή η αρμοδιότητα; Θέματα τα οποία αφορούν διαχείριση πόρων που προέρχονται από την Ε.Ε. προς τα κράτη - μέλη, δηλαδή αν η διαχείριση αυτή γίνεται κατά τρόπο σύννομο κι αν διαπράττονται ποινικά αδικήματα, τα οποία προβλέπονται από την εθνική ποινική νομοθεσία. Αυτό είναι που ελέγχει η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Από το έργο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας υπό τη Λάουρα Κοβέσι τα τελευταία χρόνια διαπιστώθηκαν ενδείξεις ότι πολιτικά πρόσωπα τα οποία προέρχονται από το σημερινό κυβερνών κόμμα έχουν τελέσει αδικήματα του ελληνικού ποινικού δικαίου που αφορούν θέματα διαχείρισης ενωσιακών πόρων.
Όμως, εγώ δεν είμαι ούτε δικαστής ούτε εισαγγελέας, δεν έχω γνώση των δικογραφιών και υπό αυτή την έννοια, θα ήταν ανεύθυνο να πω αν έχουν διαπραχθεί τέτοια αδικήματα. Το θεωρώ εξίσου ανεύθυνο για όσους παίρνουν τη μία ή την άλλη θέση στο ζήτημα. Αυτό θα κριθεί από τα αρμόδια δικαστικά όργανα της χώρας μας τα οποία πρέπει να αφήσουμε να κάνουν τη δουλειά τους με βάση τα στοιχεία που έχει προσκομίσει η Λάουρα Κοβέσι και οι συνεργάτες της».
Σε σχέση με την ελληνική δικαιοσύνη, οι πολίτες φαίνεται να δείχνουν περισσότερη εμπιστοσύνη στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία και τη Λάουρα Κοβέσι. Πώς το εξηγείτε αυτό;
«Αυτό είναι μια πραγματικότητα που δεν αφορά μόνο την ελληνική δικαιοσύνη, αφορά γενικότερα τους εθνικούς θεσμούς. Το είδαμε και στα Τέμπη, άλλωστε. Βέβαια, η έλλειψη εμπιστοσύνης στη δικαιοσύνη αφορά και θέματα με πολιτικές διαστάσεις όπως το ζήτημα των υποκλοπών.
Παρουσιάζεται μια εικόνα πως τα ανώτατα δικαστήρια και ειδικότερα, ο Άρειος Πάγος και η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου, ενεργούν με τρόπο που δείχνει πως, αν δεν ελέγχονται, τουλάχιστον επηρεάζονται από τις κυβερνητικές επιθυμίες. Σε αντίθεση με τους κατώτερους δικαστές που δεν λαμβάνουν υπόψη αυτές τις επιθυμίες και αποφασίζουν κατά συνείδηση σύμφωνα με το Σύνταγμα και τον νόμο.
Συνεπώς, υπάρχει διάχυτη η εντύπωση ότι η δικαιοσύνη δεν είναι πραγματικά ανεξάρτητη, όπως θα έπρεπε να είναι. Αυτό συνδέεται και με άλλους παράγοντες, είναι μια αλυσίδα όλα αυτά. Αναφέρομαι στον τρόπο επιλογής της ηγεσίας της δικαιοσύνης. Γιατί ο κόσμος δεν εμπιστεύεται την ηγεσία του Αρείου Πάγου και της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου αλλά εμπιστεύεται τους Πλημμελειοδίκες ή και τους Εφέτες;
Διότι η ηγεσία των ανωτάτων δικαστηρίων επιλέγεται με απόφαση του Υπουργικού Συμβουλίου. Είδαμε ότι οι προτάσεις των δικαστών, οι ολομέλειες των δικαστηρίων, η Βουλή, δεν λαμβάνονται υπόψη. Η κυβέρνηση επιλέγει αυτούς που θέλει να επιλέξει. Δεν υπολογίζεται η γνώμη των δικαστών, εκτός εάν εξυπηρετεί την κυβέρνηση. Δεν υπολογίζεται και η γνώμη της Βουλής.
Μάλιστα, έχει απαξιωθεί η διαδικασία στο κοινοβούλιο. Δεν περνούν από ακροάσεις γιατί αντιλαμβάνονται ότι το παιχνίδι παίζεται αλλού. Ορισμένοι θεωρούν ότι δέχονται απαξιωτικές ερωτήσεις από βουλευτές και δεν θέλουν να νομιμοποιήσουν τη διαδικασία. Όλα αυτά δείχνουν μια έντονη δυσπιστία προς την ηγεσία της δικαιοσύνης, κυρίως της τακτικής δικαιοσύνης».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
