Η πρόσφατη υπόθεση στην Κυψέλη ήγειρε ακόμη περισσότερα ερωτήματα γύρω από το τι συμβαίνει με την παιδική προστασία στην Ελλάδα. Ποιος αναλαμβάνει ένα παιδί που έχει κακοποιηθεί ή παραμεληθεί από την οικογένεια του; Πόσο γρήγορα μπορεί να μεταφερθεί σε ασφαλές περιβάλλον; Και τι γίνεται όταν οι διαθέσιμες δομές δεν επαρκούν;
Το γεγονός, μάλιστα ότι τα τρία παιδιά της οικογένειας φιλοξενήθηκαν προσωρινά σε νοσοκομείο και όπως λέγεται ο πατέρας τα παρέλαβε, χωρίς να γίνει αντιληπτός αναδεικνύει το ζήτημα του τι συμβαίνει στην πράξη, όταν ένα παιδί απομακρύνεται από το οικογενειακό του περιβάλλον, αλλά δεν έχει ακόμη βρεθεί μια ασφαλής και μόνιμη λύση για τη φιλοξενία του.
Διαβάστε επίσης: Κυψέλη: Προθεσμία για την Τρίτη πήραν οι κατηγορούμενοι - Αρνείται το ζευγάρι ότι σκότωσε το βρέφος
Το Reader επικοινώνησε με την Α.Κ., η οποία μετρά 24 χρόνια εμπειρίας ως δικαστική υπάλληλος. Τα τελευταία χρόνια, από το 2023, εργάζεται ως γραμματέας Εισαγγελίας Ανηλίκων και έρχεται αντιμέτωπη καθημερινά με υποθέσεις παιδικής κακοποίησης και παραμέλησης.
Μιλήσαμε μαζί της για τα κενά του συστήματος που καλείται να προστατεύσει τα παιδιά από την κακοποίηση και την παραμέληση, το πρωτόκολλο που ακολουθείται από την στιγμή που γίνεται μια καταγγελία αλλά και για το ποια είναι τα εμπόδια, αν τελικά ένα παιδί κριθεί ότι πρέπει να απομακρυνθεί από την οικογένειά του.
Η ίδια καταγγέλλει υποστελέχωση σε όλες τις υπηρεσίες που συνδέονται με την προστασία των παιδιών στην Ελλάδα, από τις κοινωνικές υπηρεσίες μέχρι τα ιδρύματα και εξηγεί πως λόγω αυτής έχει χρειαστεί αρκετές φορές να αναλάβει καθήκοντα που δεν αρμόζουν στη θέση της.
Τι είναι η Εισαγγελία Ανηλίκων και ποιες είναι ακριβώς οι αρμοδιότητες σας;
Η Εισαγγελία Ανηλίκων προστατεύει τα παιδιά είτε μετά από καταγγελία, είτε αυτεπάγγελτα. Παιδιά παραμελημένα, κακοποιημένα, ασυνόδευτα, ή με διαζευγμένους γονείς. Είναι ο επίσημος φορέας της πολιτείας για την προστασία των παιδιών.
Ως γραμματέας του Εισαγγελέα Ανηλίκων, η δουλειά μου είναι γραμματειακή και διοικητική. Εκτός από το να δακτυλογραφώ τα έγγραφα, μιλάω με τις υπόλοιπες κοινωνικές υπηρεσίες της χώρας και με τα ιδρύματα.
Ωστόσο, λόγω της υποστελέχωσης των Εισαγγελιών Πρωτοδικών Ανηλίκων, πολλές είναι οι φορές που αναλαμβάνω ρόλους που δεν περιλαμβάνονται στα καθήκοντά μου, όπως αυτόν του ψυχολόγου και του κοινωνικού λειτουργού.
Διαβάστε επίσης: Πρέβεζα: Τρία παιδιά στο νοσοκομείο μετά από καταγγελία για παραμέληση - Καμία φύλαξη στο κτήριο
Πολλές φορές επειδή ερχόμαστε σε άμεση επαφή με εμπλεκόμενους, γονείς ή παιδιά που είναι παραμελημένα ή κακοποιημένα, έχει χρειαστεί να διατελέσω καθήκοντα που δεν αρμόζουν στη θέση μου. Έχει χρειαστεί να βοηθήσω το έργο του εισαγγελέα πέρα από το γραματειακό κομμάτι, διότι υπάρχει και εκεί υποστελέχωση και οι εισαγγελείς ανηλίκων δεν ασχολούνται αποκλειστικά με περιπτώσεις παιδιών, αλλά και με ποινικές περιπτώσεις ενηλίκων.
Δεν υστερούν σε τίποτα, κανένας εισαγγελέας από όσους έχω συνεργαστεί, αλλά έχει χρειαστεί να τους βοηθήσω, γιατί όπως είπα δεν είναι αποκλειστικά εισαγγελείς για ανήλικα.
Ποιο είναι το πρωτόκολλο που προβλέπει ο νόμος, όταν φτάνει ένα παραμελημένο ή κακοποιημένο παιδί στον Εισαγγελέα;
Καταγγελίες δεχόμαστε από όλους τους φορείς και η Εισαγγελία είναι υποχρεωμένη να ερευνήσει ακόμη και τις ανώνυμες, αλλά και αυτές των απλών πολιτών. Από τη στιγμή που φτάνει μια καταγγελία στην Εισαγγελία Ανηλίκων, αμέσως την παραλαμβάνει ο εισαγγελέας και την μελετά. Ακολουθείται το πρωτόκολλο, δημιουργείται φάκελος και αμέσως μπαίνει προς επεξεργασία και μελέτη.
Τις περισσότερες φορές ο εισαγγελέας επειδή πρέπει να κρίνει το περιεχόμενο της καταγγελίας, της αναφοράς ή του περιστατικού δίνει την εντολή στις κοινωνικές υπηρεσίες να κάνουν έρευνα για το συμβαίνει μέσα στην οικογένεια. Αμέσως μετά την αξιολογεί ο ίδιος ώστε να εξετάσει το περιβάλλον στο οποίο μεγαλώνει το ανήλικο.
Στη συνέχεια είτε παρεμβαίνει μέσω ψυχολόγου ή κοινωνικού λειτουργού, είτε, στα βαριά περιστατικά, διατάσσει την απομάκρυνση του παιδιού από το περιβάλλον του.
Και αν τελικά απομακρυνθεί το παιδί, τι γίνεται μετά;
Το παιδί που αποφασίζεται να απομακρυνθεί, οδηγείται στο νοσοκομείο, όπου φιλοξενείται μέχρι να βρεθεί θέση σε κάποιο από τα ιδρύματα της χώρας. Αυτό συμβαίνει βέβαια αφού ληφθεί απόφαση από τον εισαγγελέα για αφαίρεση της επιμέλειας από τους κηδεμόνες τους.
Το πρόβλημα είναι ότι όταν δίνεται η παραγγελία για απομάκρυνση και το παιδί πάει σε κάποιο νοσοκομείο για να φιλοξενηθεί και να υποβληθεί σε συγκεκριμένες εξετάσεις, τις περισσότερες φορές μένει εκεί, γιατί δυστυχώς δεν υπάρχουν πολλές δομές, είτε ιδιωτικές είτε δημόσιές, και οι ανάγκες είναι τεράστιες.
Απλώς δεν φτάνουν. Έχω δει περιπτώσεις που θα έπρεπε να έχουν απομακρυνθεί τα παιδιά αλλά επειδή δεν υπάρχουν θέσεις στα ιδρύματα, συνεχίζουν να μένουν με τις οικογένειες τους που έχουν κριθεί ακατάλληλες.
Σε περιπτώσεις οικογενειών με παραπάνω από ένα παιδί, τα πράγματα είναι ακόμη πιο δύσκολα, προκειμένου τα αδέρφια να πάνε στην ίδια δομή.
Στην υπόθεση της Κυψέλης μάθαμε ότι τα τρία παιδιά είχαν μεταφερθεί μετά από εισαγγελική παραγγελία στο νοσοκομείο για προστασία, ενώ ο πατέρας τους φέρεται να τα πήρε από το νοσοκομείο. Πως μπορεί να προκύψει κάτι τέτοιο;
Υπάρχει συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, κατά το οποίο τα παιδιά μπορούν να φιλοξενηθούν στο νοσοκομείο. Όταν περάσει αυτό το διάστημα, μπορεί ο γονέας να πάει κανονικά να πάρει το παιδί, αν έχει ακόμα την επιμέλεια, η οποία για να αφαιρεθεί χρειάζεται δικαστήριο.
Επίσης στο νοσοκομείο δεν υπάρχει φύλαξη. Το προσωπικό δεν μπορεί να «φυλά» τα ανήλικα, ενώ παράλληλα φροντίζει άλλους ασθενείς.
Ακούμε περιπτώσεις που τα παιδιά μένουν τόσο μεγάλο διάστημα στο νοσοκομείο, γιατί υπάρχει μια διαδικασία που πρέπει να ακολουθηθεί. Πρέπει πρώτα να αφαιρεθεί η επιμέλεια από τον γονέα και να περάσει στο ίδρυμα και αυτό γίνεται μέσω δικαστικής διαδικασίας. Όλο ξεκινάει από την γραφειοκρατία και την υποστελέχωση σε όλες τις υπηρεσίες της χώρας.
Ποια είναι τα στοιχεία, πάνω στα οποία στηρίζεται η απόφαση του να παραμείνει το παιδί στο σπίτι ή να απομακρυνθεί;
Η απόφαση του εισαγγελέα στηρίζεται στις εκθέσεις των κοινωνικών λειτουργών που επισκέπτονται το οικογενειακό, σχολικό και φιλικό περιβάλλον του εκάστοτε παιδιού και στις γνωματεύσεις των ψυχολόγων και ψυχιάτρων.
Παρά τις δυσχερείς συνθήκες, κατά τη δική μου εμπειρία με τις κοινωνικές υπηρεσίες, η συντριπτική πλειονότητα των κοινωνικών λειτουργών κάνουν εξαιρετική δουλειά και είναι πολύ ευαισθητοποιημένοι.
Ποιο είναι το μεγαλύτερο θεσμικό κενό στην προστασία των παιδιών, κατά τη γνώμη σας;
Υπάρχει μεγάλη καθυστέρηση στις διαδικασίες και πολύ λίγος ο αριθμός των απασχολούμενων εργαζομένων στις κοινωνικές δομές. Επίσης μεγάλο κενό είναι ότι δεν υπάρχει κανένας έλεγχος,ούτε καν στις περιπτώσεις που δεν κρίνεται απαραίτητη η απομάκρυνση από το οικογενειακό περιβάλλον και είναι πιο εύκολα διαχειρίσιμες.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ενώ θα μπορούσε με τη βοήθεια των κοινωνικών υπηρεσιών να υπάρξει βελτίωση στις συνθήκες που ζει ένα παιδί μέσα στην οικογένεια, οι κοινωνικοί λειτουργοί δεν προλαβαίνουν να τις παρακολουθήσουν, λόγω του όγκου σε συνδυασμό με την υποστελέχωση.
Άλλο ένα κενό είναι τα παιδιά που τελικά μεταφέρονται σε ίδρυμα και μεγαλώνουν εκεί, διότι οι διαδικασίες αναδοχής και υιοθεσίας είναι πολύ αργές.
Υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες ο εισαγγελέας να έχει ακολουθήσει τα πρωτόκολλα, αλλά στην πράξη το παιδί να συνεχίζει να βρίσκεται σε κίνδυνο;
Ναι πάρα πολλές, ακριβώς γιατί δεν υπάρχει έλεγχος μετά. Επίσης, όσο περισσότερα άτομα εμπλέκονται στο να ληφθεί μια απόφαση για μια υπόθεση, τόσο λιγότερες είναι οι πιθανότητες να γίνουν λάθη.
Υπάρχει κάποιο συγκεκριμένο ταξικό προφίλ στις υποθέσεις παιδικής κακοποίησης που συναντάτε;
Οι περισσότερες οικογένειες είναι από χαμηλότερων κοινωνικών στρωμάτων, τουλάχιστον από την εμπειρία μου, αλλά δεν λείπουν περιστατικά παιδιών με οικογένειες και απο υψηλότερα.
Παρά την καθημερινή σας επαφή με υποθέσεις κακοποίησης ανηλίκων, υπάρχει ακόμα κάτι στη δουλειά σας που να σας δυσκολεύει προσωπικά;
Με δυσκολεύει ότι πρέπει συνεχώς να αποστασιοποιήσαι από τις υποθέσεις για να είσαι καλά. Είναι πολύ βαριά αυτά που ακούμε, όσο αποστασιοποιημένος και να είσαι, αν έχεις την παραμικρή ενσυναίσθηση, υπάρχουν φορές που υποθέσεις σε κάνουν να μην μπορείς να κοιμηθείς το βράδυ. Ωστόσο είναι η δουλειά μου και προσπαθώ να την κάνω όσο καλύτερα γίνεται.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
