Ο πραγματικός λόγος που η κυβέρνηση Καραμανλή κυνηγούσε «καμάκια» έξω από σχολεία

Ήταν Δεκέμβριος του 1976, και στην καρέκλα του Υπουργείου Παιδείας και Θρησκευμάτων της κυβέρνησης του Κωνσταντίνου Καραμανλή, της πρώτης της μεταπολίτευσης, βρισκόταν ο Γεώργιος Ράλλης.

Τα κουδούνια χτυπούσαν στα σχολεία και οι μαθητές έβγαιναν για διάλειμμα. Όμως ένας κίνδυνος καιροφυλακτούσε στα κάγκελα. Τι σόι κίνδυνος ήταν αυτός;

Ήταν η εποχή που ο νόμος 410 προέβλεπε τουλάχιστον εξάμηνη φυλάκιση για όσους προέβαιναν σε καταλήψεις δημοσίων κτιρίων, σε μια διάταξη που φωτογράφιζε κατά κύριο λόγο φοιτητικές καταλήψεις, ενώ όριζε μέτρα προστασίας δημοσίων υπαλλήλων και άλλων λειτουργών, καθιστώντας εύκολη τη σύλληψη διαδηλωτών που θα προέβαλλαν αντίσταση σε ενδεχόμενες αστυνομικές επιθέσεις.

Οι ποινές για τέτοια «αδικήματα» έφταναν τους 12 μήνες φυλάκισης, και ανέβαιναν στα δύο χρόνια, αν ο διαδηλωτής είχε το πρόσωπο του καλυμμένο.

Η ασαφής διατύπωση της «βίας»

Αν υποθέσουμε ότι μια ομάδα εργαζομένων έκανε μια παράσταση διαμαρτυρίας για κάποιο θέμα, σε κάποιο νομαρχιακό, δημοτικό ή κοινοτικό συμβούλιο, μπορούσε άραγε αυτό να θεωρηθεί «βία»;

Σε περίπτωση που οι εργαζόμενοι άκουγαν κάποια απόφαση βλαπτική για τα συμφέροντα τους, και προειδοποιούσαν ότι θα κάνουν ακόμα πιο ηχηρή την παρουσία τους, αυτό συνιστούσε «απειλή βίας»;

Πιθανότατα ναι, γιατί οι ερμηνείες γίνονταν κατά το δοκούν. Την ίδια εποχή, ακούγονταν στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης σχέδια για επαναφορά του μέτρου της «διοικητικής εκτόπισης» ατόμων με επικίνδυνες για το κράτος συμπεριφορές, έτσι ώστε να αποκτήσουν «πειθαρχημένη διαβίωση», προς «αποφυγή αξιόποινων πράξεων».

Επιπλέον, ο απερχόμενος υπουργός Δημόσιας Τάξης, Σόλωνας Γκίκας, λίγο πριν αντικατασταθεί, είχε έτοιμο σχέδιο νόμου, που χώριζε τις διαδηλώσεις σε «ήσυχες» και «επικίνδυνες». Στις «επικίνδυνες» τα όργανα της τάξης θα είχαν τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν γκλομπ, δακρυγόνα, εκτοξευτήρες νερού, πυροβολισμούς στον αέρα για εκφοβισμό, πυροβολισμούς με πλαστικές σφαίρες ή με κανονικές.

Αν όλα γίνονταν... by the book, η αστυνομία δεν θα είχε καμία ποινική ή αστική ευθύνη για τα επακόλουθα της χρήσεως πυροβόλων όπλων

Και στα σχολεία έβλεπαν κίνδυνο;

Η αστυνομοκρατία της εποχής Καραμανλή φυσικά, δεν είχε βγάλει από το ραντάρ της τα σχολεία. Οι μαθητές διάβαζαν βιβλία με προοδευτικές ιδέες, έβλεπαν ταινίες, άκουγαν μουσικές, έκαναν παρέες με εξωσχολικούς, με τους οποίους μοιράζονταν κοινωνικές, πολιτικές και άλλες ανησυχίες. Κανένας όμως, δεν μπορούσε να τιμωρήσει κάποιον επειδή είχε φίλους, σωστά; Κι όμως, προσπάθησαν.

Αρχικά, τον Δεκέμβριο του 1976, εγκύκλιος της Νομαρχίας Ανατολικής Αττικής ζητούσε την περισυλλογή προσωπικών στοιχείων για τους μαθητές που είχαν εκλεγεί στα μαθητικά συμβούλια. Η εγκύκλιος παρέπεμπε σε κανονικό «φακέλωμα» και όπως ήταν λογικό, ξεσήκωσε πολλούς γονείς.

Άγνωστο παραμένει αν οι αντιδράσεις απέτρεψαν την επέκταση του μέτρου ή αν ήταν μια μεμονωμένη πρωτοβουλία από τη συγκεκριμένη νομαρχία. Δεν σταμάτησαν όμως εκεί οι παρεμβάσεις της κυβέρνησης, ώστε να τεθεί υπό έλεγχο η οποιαδήποτε πρωτοβουλία μαθητών με κάποια υποψία έστω, διαμαρτυρίας. 

Την Παρασκευή 17 Φεβρουαρίου 1978, ανακοινώθηκε ότι η αστυνομία θα περιπολούσε έξω από Γυμνάσια και Λύκεια, για να αναχαιτίσει τους «πάσης φύσεως ερωτιδείς», που παρενοχλούν τις μαθήτριες στο σχόλασμα και στο διάλειμμα. Ήταν εντολή του υπουργού Α. Μπάλκου, που είχε αντικαταστήσει τον Γ. Ράλλη. 

Αν δηλαδή μια μαθήτρια φλέρταρε με κάποιο εξωσχολικό, έπρεπε να βρουν κάποιο σημείο παράμερο, μακριά από τα άγρυπνα βλέμματα της αστυνομίας, που βρισκόταν πέριξ του σχολείου. Και δεν ήταν μόνο αυτός ο λόγος που βρισκόταν εκεί η αστυνομία. Αυτό ήταν το πρόσχημα.

Ο Μπάλκος ήθελε αστυνομική παρουσία στο σχόλασμα, γιατί τότε διακινούνταν μαθητικά και πολιτικά έντυπα και οι μαθητές έρχονταν σε επαφή με άτομα που βρίσκονταν σε κοινωνικοπολιτικές συλλογικότητες. Η αναζήτηση και η περιέργεια των μαθητών είχε λοιπόν, να αντιμετωπίσει και τον κρατικό παράγοντα, είτε ένστολο, είτε με πολιτικά, να «κόβει φάτσες».

Όπως ήταν αναμενόμενο, η λέξη «ερωτιδεύς» έγινε ανέκδοτο στις παρέες, με μαθητές να υποδύονται τα καμάκια και μαθήτριες να φωνάζουν «κυρ αστυνόμε, ρίξτε του ένα μπερντάκι, γιατί είναι καμάκι» και άλλα τέτοια σουρεαλιστικά.

Φανταζόμαστε ήδη τα νεύρα πολλών αστυνομικών που αναγκάζονταν να δέχονται το -λογικό- τρολάρισμα από μαθητές, υπακούγοντας σε μια γελοία διαταγή. 

Πώς υπερασπίστηκε τις επιλογές του ο Μπάλκος

«Ακόμα και η πιο αφελής μικρονοικοκυρά φακελώνει όλους τους καταστηματάρχες στη γειτονιά της, εφόσον ξέρει ότι την κλέβουν στο ζύγι», ήταν το επιχείρημα του Μπάλκου στη Βουλή, σε σχετική συζήτηση που έγινε στις 8 Ιουνίου 1979.

Το φακέλωμα των πολιτών με φιλικές προς την Αριστερά πεποιθήσεις συνεχίστηκε, έως και τις εκλογές του 1981. Αυτό που ακολούθησε αργότερα, είναι μια άλλη ιστορία.

(με πληροφορίες από το βιβλίο: «Μεταπολίτευση: Ένα βολικό τέρας» του Διονύση Ελευθεράτου)

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.