«Ενώ ο επικεφαλής του στρατιωτικού γραφείου της Πρεσβείας δεν αντιλαμβάνεται σημαντική υποστήριξη για τον Παπανδρέου από τα ανώτερα στελέχη των ειδικών δυνάμεων, φαίνεται να υπάρχει μια προδιάθεση να του δοθεί μια ευκαιρία να ιδρύσει κυβέρνηση και να κυβερνήσει τη χώρα, αν κερδίσει τις εκλογές. Αυτό δεν αποκλείει ότι μερικά απομονωμένα στελέχη των ειδικών δυνάμεων μπορεί να δράσουν όπως έκαναν το 1967 ο Παπαδόπουλος, ο Παττακός και ο Μακαρέζος».
«Βλέπουμε σχεδόν απίθανη κάποια προσωπική επιλογή του κ. Αβέρωφ αλλά δεν αποκλείουμε την πιθανότητα ότι, όσο πλησιάζουν οι εκλογές η σχεδόν φανατική αντιπασοκική στάση του να τον οδηγήσει να εκμεταλλευτεί πολιτικά την προοπτική δυσανασχέτησης των ενόπλων δυνάμεων με μια κυβέρνηση Παπανδρέου, ή ότι κάποα ασύνδετα στοιχεία των ενόπλων δυνάμεων ή κάποιου άλλου τμήματος της ελληνικής κοινωνίας, για τους δικούς τους λόγους, θα του καταλογίσουν δήθεν υποστήριξη».
«Δυσαρεστημένα στοιχεία του στρατού αναπόφευκτα θα στραφούν στον σχεδιασμό πραξικοπήματος, αλλά προς το παρόν έχουν υιοθετήσει τη στάση βλέποντας και κάνοντας».
Αυτά είναι μερικά αποσπάσματα από τηλεγραφήματα Αμερικάνων πρέσβεων στην Ελλάδα, προς τις μυστικές υπηρεσίες της χώρας τους, από το 1976 ως το 1980, την εποχή που η μεταπολιτευτική Δημοκρατία έκανε τα πρώτα της διστακτικά βήματα στην Ελλάδα, και ο Ανδρέας Παπανδρέου, ιδρυτής του νέου κομματικού συνδυασμού ΠΑΣΟΚ, ένας πολιτικός με ιδεολογικό στίγμα ανάμεσα στους κομμουνιστές και στην Ένωση Κέντρου, βρισκόταν στη Βουλή και έδινε μάχες στην αντιπολίτευση, κόντρα στην κυβέρνηση της Δεξιάς.
Σε αυτή την κρίσιμη εποχή, με τα «σταγονίδια» της χούντας να βρίσκονται ακόμα στο ελληνικό στράτευμα, η CIA παρακολουθούσε διαρκώς τις πολιτικές εξελίξεις, αξιολογώντας τον Ανδρέα Παπανδρέου ως ένα ιδιαίτερα σημαντικό πρόσωπο για το μέλλον της Ελληνικής Δημοκρατίας.
Γιατί παρακολουθούνταν ο Παπανδρέου;
Η αριστερόστροφη ρητορική του και οι καλές σχέσεις του με χώρες που θεωρούνταν εχθρικές προς τα συμφέροντα των ΗΠΑ, όπως οι αραβικές χώρες, η Λιβύη και η Σοβιετική Ένωση, έκαναν τις ΗΠΑ να ανησυχούν για τον πιθανό προσανατολισμό της Ελλάδας προς τη σφαίρα επιρροής της Ανατολικής Ευρώπης. Αυτό ενίσχυσε τις υποψίες ότι ο Παπανδρέου ίσως επιδίωκε να αλλάξει την πολιτική ισορροπία στην περιοχή, κάτι που θα μπορούσε να απειλήσει τις στρατηγικές και οικονομικές επιδιώξεις των ΗΠΑ στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η CIA παρακολουθούσε, λοιπόν, τις δραστηριότητες και τις επαφές του Παπανδρέου, αναζητώντας πληροφορίες για τυχόν δεσμούς του με χώρες ή οργανώσεις που θα μπορούσαν να βλάψουν τα αμερικανικά συμφέροντα, καθώς και για τις κινήσεις και τις πολιτικές του αποφάσεις που θα μπορούσαν να αποσταθεροποιήσουν την περιοχή.
Έγινε τελικά πραξικόπημα; Και πώς ενεπλάκη το όνομα του Ευάγγελου Αβέρωφ;
Ο Ευάγγελος Αβέρωφ, ο συντηρητικός υπουργός Εθνικής Άμυνας των πρώτων μετά-χουντικών κυβερνήσεων, είχε μια ξεκάθαρα κακή σχέση με τον Ανδρέα Παπανδρέου. Σε συνέντευξη του Παπανδρέου που παραχώρησε σε γνωστό δημοσιογράφο της εποχής (καλοκαίρι 1980) στο σπίτι του, ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ δέχεται μια πονηρή ερώτηση: Ποιόν θα ήθελε να αντιμετωπίσει στις επόμενες εθνικές εκλογές ως πρόεδρο της Νέας Δημοκρατίας (σημείωση: Η Νέα Δημοκρατία είχε προκηρύξει εσωκομματικές εκλογές), τον Ευάγγελο Αβέρωφ ή τον Γεώργιο Ράλλη; Ο Παπανδρέου θεωρούσε «πολιτισμένο άνθρωπο» το Ράλλη. Είπε: «Με συμφέρει να κερδίσει ο Αβέρωφ γιατί στην προεκλογική εκστρατεία μπορώ να τον χαρακτηρίσω φασίστα και ακροδεξιό. Αλλά, όταν έρθει η ώρα των εκλογών, δεν ξέρω αν θα μου παραδώσει την εξουσία».
Κι όμως, ο Παπανδρέου δεν μιλούσε με υποθέσεις. Τον Ιούνιο του 1981, η CIA έπαιρνε σήμα από την Ελλάδα για πιθανή «πολιτική αστάθεια» και «κινήσεις από αντικομμουνιστές αξιωματικούς», και ένα «πραξικόπημα». Τελικά, στις 12 Ιουνίου 1981, η κυβέρνηση επιβεβαίωσε πως «κάποιοι αμετανόητοι απόστρατοι αξιωματικοί είχαν σκοπό να οργανώσουν πραξικόπημα στις 02:00 την 1η Ιουνίου». Το πραξικόπημα απετράπη και οι συνομώτες, σύμφωνα με τον Αβέρωφ τέθηκαν υπό επιτήρηση, χωρίς να τους αποδοθούν ουσιαστικές κυρώσεις.
Σύμφωνα με το βιβλίο «CIA: Ο απόρρητος φάκελος του Ανδρέα» (Ευρυβιάδης, Ιγνατίου), η αμερικάνικη κυβέρνηση εκείνες τις μέρες επιχείρησε να αποσιωπήσει το περιστατικό και να εκδηλώσει τη σαφή στήριξη της στον Αβέρωφ και την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, πιστεύοντας πως μια τέτοια κίνηση την ευνοούσε ως προς την ενεργοποίηση της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας στην Άμυνα και την Οικονομία. Ο «ριζοσπάστης» Παπανδρέου, παρέπεμπε σε πιθανή «απειλή» για τα αμερικάνικα συμφέροντα στην Ελλάδα. Η πανηγυρική εκλογή του στις εθνικές εκλογές του Οκτωβρίου 1981, άλλαξε πολλά, τόσο στις σχέσεις Ελλάδας-Αμερικής, όσο και στη χώρα, συνολικά.
Πηγές: CIA: Ο απόρρητος φάκελος του Ανδρέα» (Ευρυβιάδης, Ιγνατίου)
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
