Πέντε εργάτριες σκοτώθηκαν στο χώρο δουλειάς τους, σε ένα από τα χειρότερα δυστυχήματα των τελευταίων δεκαετιών, το οποίο επαναφέρει το ζήτημα της υποκαταγραφής και τη μη έγκαιρης αναφοράς των εργατικών ατυχημάτων στη χώρα.
Όσο και αν φαίνεται παράλογο, στην Ελλάδα, εν έτει 2026, δεν υπάρχει επίσημη και σε πραγματικό χρόνο καταγραφή των ατυχημάτων σε εργασιακούς χώρους, παρά φορείς και αρχές δημοσιεύουν στατιστικές και αριθμούς με βάση διαφορετικά πρότυπα, με το υπουργείο Εργασίας να υιοθετεί κατά το δοκούν τη μία ή την άλλη έρευνα.
Την ίδια ώρα, τα εργατικά ατυχήματα που αφορούν τη «μαύρη» ανασφάλιστη εργασία παραμένουν στη συντριπτική πλειοψηφία τους «αόρατα», ενώ κλάδοι, όπως ο αγροτικός, εξαιρούνται από τις καταγραφές.
Ενδεικτικό της κατάστασης είναι ότι ακριβής ορισμός του εργατικού ατυχήματος δεν υπάρχει στην ελληνική νομοθεσία για την Ασφάλεια και την Υγεία στην Εργασία, με την Επιθεώρηση Εργασίας να παραπέμπει απλώς στη νομολογία.
Διαβάστε ακόμα: Παραβάσεις και ελλείψεις στη Βιολάντα από το 2020 «δείχνει» η Περιφέρεια Θεσσαλίας: Το έγγραφο «καμπανάκι»
«Βιολάντα»: Ένα εργατικό δυστύχημα χωρίς προηγούμενο
Το εργατικό δυστύχημα στο εργοστάσιο της «Βιολάντα» στα Τρίκαλα επιβεβαιώνει με τον πιο τραγικό τρόπο μία κατάσταση που αποτελεί κανόνα σε πλήθος εργασιακών χώρων στην Ελλάδα, ωστόσο εισάγει νέες παραμέτρους, όπως αναφέρει στο Reader.gr ο πρόεδρος της ΟΣΕΤΕΕ και του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία, Ανδρέας Στοϊμενίδης.
Όπως εξηγεί, από την έκρηξη στο εργοστάσιο αποδεικνύεται ότι «τα βιομηχανικά δυστυχήματα είναι πολύνεκρα και εάν δεν αναληφθούν πολιτικές πρωτοβουλίες σε υψηλό επίπεδο για άμεση αποκατάσταση κάποιων ζητημάτων στα θέματα υγείας και ασφάλειας στα εργασία, αυτή η κατάσταση θα συνεχίζεται».
Ταυτόχρονα, τα νέα μοτίβα που εισάγονται σε αυτό το δυστύχημα αφορούν τη νυχτερινή εργασία και τον θάνατο εργατριών γυναικών. «Νομίζω ότι δεν έχει ξανασυμβεί στη χώρα να έχουν σκοτωθεί πέντε γυναίκες σε ένα εργατικό δυστύχημα», σχολιάζει ο κ. Στοϊμενίδης, τονίζοντας «ότι κάνουμε ό,τι μπορούμε για να είναι το τελευταίο και απαιτούμε συνεργασία με τις αρχές».
Η θερμική καταπόνηση, οι έξοδοι διαφυγής και τα συστήματα ανίχνευσης διαρροών υγραερίου
Στο εργοστάσιο της «Βιολάντα» ωστόσο είχε πραγματοποιηθεί επίσκεψη της Επιθεώρησης Εργασίας, κατά την οποία αναδείχτηκαν ζητήματα συνθηκών εργασίας και ασφάλειας, όπως αναφέρει στο Reader.gr ο Δημήτρης Αρμάγος, πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου Τρικάλων.
Όπως λέει, με αφορμή εκδήλωση στο Εργατικό Κέντρο για την ασφάλεια και την υγεία στην εργασία στις αρχές του περασμένου έτους, «απευθυνθήκαμε στην Επιθεώρηση Εργασίας, ζητώντας να πάμε σε διάφορους εργασιακούς χώρους με μικτά κλιμάκια με εκπροσώπους εργαζομένων, γιατί οι εργοδότες μάς κλείνουν τις πόρτες», ενώ κάνει λόγο για παρεμπόδιση συνδικαλιστικής δράσης.
Στο πλαίσιο αυτό, κλιμάκιο επισκέφτηκε και τη «Βιολάντα» το περασμένο καλοκαίρι, με αφορμή και τον καύσωνα, καθώς πρόκειται για βιομηχανία με φούρνους. «Έξω φούρνος, μέσα φούρνος», αναφέρει χαρακτηριστικά ο κ. Αρμάγος, επισημαίνοντας ότι υπήρχαν πληροφορίες για θερμική καταπόνηση των εργαζομένων, χωρίς ωστόσο συγκεκριμένη καταγγελία.
Το ζήτημα «αναδείχθηκε από το κλιμάκιο που πραγματοποίησε επίσκεψη, όπως και τα ζητήματα των εξόδων διαφυγής σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης και ύπαρξης συστημάτων ανίχνευσης διαρροών υγραερίου».
Ο πρόεδρος του Εργατικού Κέντρου σημειώνει ότι το πόρισμα της Επιθεώρησης Εργασίας με τις παρατηρήσεις για τα ζητήματα αυτά δεν έχει δωθεί μέχρι σήμερα στο Εργατικό Κέντρο, ωστόσο έχει ζητηθεί εγγράφως και αναμένεται.
Παραμένει όμως άγνωστο μέχρι σήμερα το κατά πόσο συμμορφώθηκε και η ίδια η επιχείρηση με τις υποδείξεις ων ειδικών.
Διαβάστε ακόμα: Το πόρισμα της Πυροσβεστικής για την έκρηξη στη Βιολάντα: «Πολύμηνη διαρροή προπανίου με σπινθήρα»
Τα εργατικά ατυχήματα στα Τρίκαλα
Σύμφωνα με τον Δημήτρη Αρμάγο που επικαλείται στοιχεία του Τομέα Υγείας και Ασφάλειας της Επιθεώρησης Εργασίας, το 2024 στα Τρίκαλα καταγράφηκαν 174 εργατικά ατυχήματα η συντριπτική πλειοψηφία των οποίων συγκεντρώνεται σε τρεις κλάδους: στα τρόφιμα, όπου ανήκει το εργοστάσιο που σημειώθηκε το δυστύχημα, στο εμπόριο και στις κατασκευές.
Γενικότερα στους εργασιακούς χώρους της περιοχής «καταγράφεται πολλαπλασιασμός των ατυχημάτων και οριμένες φορές και δυστυχημάτων, καθώς υπήρξε και θανατηφόρο περιστατικό πριν τρία χρόνια».
Παράλληλα, σύμφωνα με τον κ. Αρμάγο, υπάρχουν «πολλά εργατικά ατυχήματα που δεν είναι καταγεγραμμένα, ενώ μπορεί να φτάσουν ακόμα και στο νοσοκομείο και επίσης να μην καταγραφούν ως τέτοια ή να πηγαίνουν στο σπίτι και να αναρρώνουν εκεί».
Μπορεί η κατάσταση αναφορικά με την ανασφάλιστη εργασία να «έχει βελτιωθεί πολύ, καθώς, τουλάχιστον στις μεγάλες μονάδες, υπάρχουν οι ψηφιακές κάρτες εργασίας, το "Εργάνη" κλπ», τα προβλήματα όμως δεν λείπουν.
Λατά τον πρόεδρο του Εργατικού Κέντρου εστιάζονται στην εντατικοποίηση της δουλειάς, στις εργασιακές συνθήκες, στους χαμηλούς μισθούς, στα μέτρα ασφάλειας και σε παρόμοια θέματα.
Διαβάστε ακόμα: Απεργία 3 Φλεβάρη: Πανελλαδική κινητοποίηση για το δυστύχημα στη «Βιολάντα» – Ποιοι συμμετέχουν
Η υποστελεχωμένη Επιθεώρηση Εργασίας
«Αυτοί μετράνε την ανάπτυξή τους κάνοντας υπολογισμούς σε οικονομικά μεγέθη, μετρώντας κέρδη και ζημιές, ενώ ο απολογισμός που κάνουμε εμείς κάθε μέρα είναι τα θανατηφόρα δυστυχήματα και ο όλο και μεγαλύτερος κατάλογος των νεκρών για να αβγατίζουν αυτοί τα κέρδη τους», τονίζει παράλληλα και επισημαίνει:
«Αυτή είναι η διαχωριστική γραμμή και η διαπάλη που γίνεται μέσα στο εργατικό κίνημα, απέναντι στην εργοδοσία και στο κράτος, το οποίο όχι μόνο δεν φροντίζει τους μηχανισμούς, ενισχύοντάς τους με έμψυχο δυναμικό, αλλά τούς αδυνατίζει».
Χαρακτηριστικά, ο Δημήτρης Αρμάγος αναφέρει ότι σε Τρίκαλα και Καρδίτσα, το Τμήμα Υγιεινής και Ασφάλειας της Επιθεώρησης Εργασίας επιμερίζεται την ευθύνη για εκατοντάδες χώρους με μόλις τέσσερα - πέντε άτομα προσωπικό.
«Τι μπορεί να καλύψει και πόσο μπορεί να ελέγξει τους χώρους δουλειάς όσο καλή πρόθεση και να υπάρχει», διερωτάται και σχολιάζει: «Καταλαβαίνετε ότι είναι σε δεύτερη και τρίτη μοίρα η ασφάλεια των εργαζομένων.
Τούς βλέπουν σαν αναλώσιμο υλικό, σαν γρανάζι της μηχανής που δουλεύει και μετράνε πώς θα έχουν ανάπτυξη, ανταγωνιστικότητα μεταξύ τους κλπ. Οι εργαζόμενοι από την άλλη μετράνε την ευημερία τους με μισθούς που δεν φτάνουν ούτε για τον μισό μήνα, με ανυπόφορες συνθήκες εργασίας και δυστυχώς με νεκρούς».
Η υποστελέχωση της Επιθεώρησης Εργασίας αφορά όλη την Επικάτεια, όπως επισημαίνει στο Reader.gr ο Ανδρέας Στοϊμενίδης, παίρνοντας ως παράδειγμα τον κλάδο του Τουρισμού.
Πρόκειται για τομέα με εκρηκτική ανάπτυξη, με τη σεζόν να σημαίνει «πέντε μήνες δουλειάς χωρίς ρεπό, από πρωί μέχρι το βράδυ». Ταυτόχρονα οι τεχνικοί επιθεωρητές εργασίας ζήτημα να είναι 15 σε όλα τα νησιά, με μεγάλες περιοχές, όπως τα Δωδεκάνησα, να παραμένουν χωρίς έλεγχο και πρόνοια.
«Υπάρχει πολύ μεγάλη υποστελέχωση, κακή γεωγραφική κατανομή και απουσιάζει η πολιτική βούληση για να λειτουργήσει η Επιθεώρηση Εργασίας ως ένας μηχανισμός πρόληψης στα ζητήματα υγείας και ασφάλειας στην εργασία», τονίζει ο πρόεδρος της ΟΣΕΤΕΕ.
Εργατικά ατυχήματα: Αποκλίσεις μεταξύ των φορέων και εκθέσεις με καθυστέρηση
Ουσιαστικά, η μη έγκαιρη καταγραφή των εργατικών ατυχημάτων και δυστυχημάτων αποστερεί από τους δημόσιους φορείς και τους φορείς των εργαζομένων τη δυνατότητα άμεσης ανάληψης δράσης και συγκρότησης θέσεων και προτάσεων για την Υγιεινή και την Ασφάλεια στην Εργασία.
Τα στοιχεία προέρχονται από την ΕΛΣΤΑΤ, την Επιθεώρηση Εργασίας και τον ΕΦΚΑ, με τον κάθε φορέα να χρησιμοποιεί διαφορετική μεθοδολογία. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι καταγραφές αφορούν την περίοδο 2022 έως 2024.
Όσον αφορά την ΕΛΣΤΑΤ, τα στοιχεία που παραθέτει αφορούν τα εργατικά ατυχήματα στην Ελλάδα το 2023, τα οποία ανέρχονταν σε 4.847, παρουσιάζοντας μείωση 3% σε σχέση με το 2022.
Την ίδια περίοδο ωστόσο, οι θάνατοι αυξήθηκαν σε 51 (48 άνδρες και 3 γυναίκες) το 2023, από 35 (34 άνδρες και 1 γυναίκα) το 2022.
Σχετικά με τη γεωγραφική κατανομή, τα περισσότερα ατυχήματα συνέβησαν στην Αττική (1.424), στην Κεντρική Μακεδονία (1.007) και στην Κρήτη (432).
Παράλληλα, τον μεγαλύτερο αριθμό θανατηφόρων εργατικών ατυχημάτων παρουσίασαν η Κεντρική Μακεδονία (13 ατυχήματα, όλα σε άντρες), η Θεσσαλία (8 ατυχήματα, όλα σε άνδρες), η Αττική (7 ατυχήματα, 6 σε άνδρες και 1 σε γυναίκα) και η Ανατολική Μακεδονία και Θράκη (7 ατυχήματα, όλα σε άντρες).
Από την πλευρά του, ο ΕΦΚΑ παρέχει έως σήμερα στοιχεία για τα εργατικά ατυχήματα το 2022. Συγκεκριμένα, στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό σύστημα μισθωτών δηλώθηκαν 5.693 εργατικά ατυχήματα, ενώ αναλυτικές πληροφορίες μέσω της ηλεκτρονικής καταγραφής των Δηλώσεων Εργατικού Ατυχήματος συγκεντρώθηκαν σε 4.774 ατυχήματα, 36 εκ των οποίων θανατηφόρα.
Σύμφωνα με τον Φορέα, το 2022 συνέβαιναν κατά μέσο όρο 15,6 εργατικά ατυχήματα την ημέρα, παρουσιάζοντας αύξηση 9,6% σε σύγκριση με το έτος 2021. Τα περισσότερα συνέβησαν στις περιφέρειες Αττικής (29,3%) και Κεντρικής Μακεδονίας (19,8%), ενώ το μεγαλύτερο μέρος αφορούσε τον κλάδο του Λιανικού και Χονδρικού Εμπορίου με 26,1% και τον κλάδο της Μεταποίησης με 20,6%.
Από την πλευρά της, η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας παρουσίαζε μέχρι και πριν λίγες ημέρες στοιχεία για τα εργατικά ατυχήματα το 2024, ωστόσο μετά την έρευνα της ΟΣΕΤΕΕ και με φόντο το δυστύχημα στα Τρίκαλα εξέδωσε ανακοίνωση αναφέροντας ότι «τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα, σύμφωνα με τις εκθέσεις της Επιθεώρησης Εργασίας, για το 2021 ήταν 46, για το 2022 ήταν επίσης 46, για το 2023 ήταν 47, ενώ το 2024 ήταν 48. Για το 2025 τα θανατηφόρα ατυχήματα ανέρχονται σε 42, ενώ άλλα 5 βρίσκονται υπό διερεύνηση».
Επιπλέον, η Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρησης Εργασίας επισημαίνει ότι «λειτουργεί βάσει ευρωπαϊκών και διεθνών προτύπων και ακολουθεί διαχρονικά τη μεθοδολογία ταξινόμησης εργατικών ατυχημάτων της Ευρωπαϊκής Στατιστικής για τα εργατικά ατυχήματα (ESAW)».
Η Ελλάδα, σύμφωνα και με τα επίσημα στοιχεία της Eurostat που επικαλείται η Επιθεώρηση, «παρουσιάζει μια βελτιωμένη εικόνα συγκριτικά με τα υπόλοιπα κράτη μέλη της Ένωσης».
Η ανεξάρτητη έρευνα της ΟΣΕΤΕΕ και η υποκαταγραφή στις επίσημες εκθέσεις
Μέχρι πρότινος, μόνο η ΟΣΕΤΕΕ (Ομοσπονδία Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδος), σε ανεξάρτητη έρευνά της, εμφάνιζε στοιχεία για τα εργατικά ατυχήματα και δυστυχήματα το 2025.
Η Ομοσπονδία αναμένεται να ανακοινώσει τα τελικά στοιχεία της έρευνας στα τέλη Φεβρουαρίου, ωστόσο αποκαλύπτει ότι το 2025 στην Ελλάδα 201 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στους στην εργασία, ενώ άλλοι 332 τραυματίστηκαν πολύ σοβαρά.
«Εμείς μιλάμε για 201 ανθρώπινες απώλειες στους χώρους εργασίας, η προσέγγισή μας σε σχέση με τις ζωές των ανθρώπων που εργάζονται έχει ανθρωπιστικό χαρακτήρα και αντιμετωπίζουμε την υγεία και ασφάλεια της εργασίας ως θεμελιώδεις ανθρώπινο δικαίωμα όπως υιοθετήθηκε το 2022 από τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Ανδρέας Στοϊμενίδης.
«Από την άλλη, υπάρχει μία σειρά διαφορετικών καταγραφών από τις επίσημες αρχές, οι οποίες στο σύνολό τους παρουσιάζουν μεγάλη υποκαταγραφή, με το υπουργείο Εργασίας να παίρνει τη χαμηλότερη καταγραφή και να την παρουσιάζει ως επίσημα δεδομένα», επισημαίνει.
Μάλιστα, «το υπουργείο δεν καταγράφει τους εργαζόμενους στα λατομεία, τα περιστατικά που συμβαίνουν στη θάλασσα, τα "μπλοκάκια", τους ανασφάλιστους, ενώ δεν έχουμε καταγραφή των αγροτικών δυστυχημάτων στη χώρα, όπως και όσων συμβαίνουν κατά τη μετάβαση και την επιστροφή στην εργασία».
«Η υποκαταγραφή λειτουργεί ως πρόσχημα για τη μη λήψη βελτιωτικών μέτρων σε θέματα υγείας και ασφαλείας στην εργασία», σημειώνει ο πρόεδρος της ΟΣΕΤΕΕ και τονίζει ότι «το υπουργείο μένει στην επικοινώνηση ενός success story που δεν υπάρχει και δικαιολογεί με αυτόν τον τρόπο ότι έχουν γίνει όλες οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις, ύστερα από πάρα πολλά χρόνια και άρα δεν έχουμε να κάνουμε κάτι άλλο».
Ο κ. Στοϊμενίδης τονίζει επίσης στην ανασφάλιστη εργασία, όπου τα εργατικά ατυχήματα παραμένουν «αόρατα», σημειώνοντας ότι η διαδικασία για να αποδείξει ένας ασφάλιστος ότι ασκούσε συγκεκριμένη εργασία είναι σύνθετη και χρονοβόρα.
Παραθέτει δε ορισμένα στοιχεία από την έρευνα της ΟΣΕΤΕΕ για τα εργατικά δυστυχήματα το 2025:
- Για πρώτη φορά ο κατασκευαστικός κλάδος έδωσε τις περισσότερες ανθρώπινες απώλειες με 50 θανάτους.
- Δεύτερος ήρθε ο αγροτικός κλάδος με 48, ο οποίος ήταν ο αρνητικός πρωταγωνιστής στα προηγούμενα τρία χρόνια. Στον κλάδο χάθηκαν 17 οδηγοί κυρίως από ντελαπαρισμένα τρακτέρ και υπήρξε ένας αριθμός δασεργατών σε εργασίες υλοτόμησης και κάποιοι αλλιεργάτες.
- Χάθηκαν επίσης 17 οδηγοί οχημάτων -πχ λεωφορείων-
- Στον τουριστικό κλάδο καταγράφηκαν 15 θάνατοι.
«Εμείς ζητάμε συνεργασία και θεωρούμε ότι πρέπει να αλλάξει το μοτίβο του ετεροβαρούς εργατικού δικαίου υπέρ της εργοδοτικής πλευράς», αναφέρει και συμπληρώνει:
«Η συζήτηση και η νομοθέτηση των 13 ωρών την ημέρα, η πολύ χαμηλή κάλυψη από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (20% στη χώρα, 83% στον ιδιωτικό τομέα της υπόλοιπης ΕΕ), η διάλυση του συστήματος υγείας και ασφάλειας στην εργασία και η πλήρης αποδυνάμωση της Επιθερώσης Εργασίας, μαζί με την έλλειψη του τριμερούς ισότιμου κοινωνικού διαλόγου πρέπει να σταματήσουν άμεσα για να σταματήσει η ανθρωποθυσία στους χώρους εργασίας».
Στο ίδιο πλαίσιο επισημαίνει ότι «πρέπει να προχωρήσουν οι δεκάδες ρυθμίσεις που προτείναμε στον νόμο Κεραμέως, από τις οποίες περιελήφθη μόνο μία τεχνικού χαρακτήρα».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
