Ο μέσος φαντάρος στην Ελλάδα, ανεξαρτήτως γενιάς, θα θυμάται τη θητεία του με νοσταλγικότητα, αλλά και μία ανακούφιση. Για πολλές οικογένειες, η στράτευση είναι ένα σημείο καμπής για το «παιδί» που καλείται τώρα να αντρέψει μέσα στο θέατρο παραλόγου του ΕΣ.
Για άλλους ο στρατός είναι ένας τρόπος να πάρουν μία «γραμμή», σε αυτή την αναπτυξιακά άβολη περίοδο ανάμεσα στην άγουρη νιότη και την επαγγελματική κατάρτιση, και για κάποιους, ακόμα κι ένας τρόπος να ξεφύγουν από ένα σπιτικό που τους «πνίγει».
Τα τελευταία χρόνια βέβαια το φανταρικό ανατίθεται όλο και περισσότερο εις τον αλέκτορα. Ο μέσος νέος και δυνάμει φαντάρος πλέον έχει εκτενή πληροφόρηση αλλά και συνείδηση, για να καταρρίψει στο μυαλό του το αφήγημα της αναγκαιότητας, αν όχι υποχρεωτικότητας της θητείας.
«Κάν'το για να τελειώνεις», «είναι "μικρογραφία" της ζωής», «θα μάθεις χρήσιμα πράγματα», «θα χάσεις κιλά», «θα κάνεις φίλους», διακοινώνουν γονείς και κοινωνία στον αποστασιοποιημένο πιτσιρικά, σαν να προσπαθούν να τον πείσουν να αρχίσει μαθήματα καράτε.
Διαβάστε ακόμα: Τέμπη, τρία χρόνια μετά: «Ο άνθρωπος που έχασα στο τρένο»
Ναι καλά, αναφωνεί με ένα περισπούδαστο χασμουρητό o GenZer, που με το «ιντερνέτ» έχει βρει ήδη όλα τα απαραίτητα «hacks» για να τη σκαπουλάρει.
Η θητεία στο «ζύγι»
Και δεν είναι κανείς να απορεί. Όσοι πήγαν στρατό καταναγκαστικά, και όχι γιατί ήταν «unironically» χαρακτήρες από το Full Metal Jacket, το πολύ να σου πουν ότι θυμούνται τη φασούλα που έκαναν με συγκεκριμένα άτομα, πάντως όχι τη φασίνα, τους κάλους, την αϋπνία και τους φωνακλάδες καραβανάδες.
Και φυσικά ένα από τους πιο ρεαλιστικούς πόνους του στρατού είναι δευτερογενής. Είναι ο «νεκρός» χώρος και χρόνος που διεκδικεί στη ζωή σου, καθώς εισέρχεσαι στην αναμφίβολα πιο παραγωγική και αποφασιστική δεκαετία της.
Κάποιοι το υπολογίζουν σε χαμένα μηνιάτικα, κάποιοι σε αναβολές σπουδών, και όσοι προσπαθούν να πείσουν ότι ακόμα αξίζει, διαδίδουν και την παράξενη ιδέα ότι ο στρατός είναι...δωρεάν.
Διαβάστε ακόμα: Το πένθος στην εποχή των social media: Από το μοιρολόι στο διαδικτυακό post
Δεν λέμε, η θητεία του φαντάρου σε μεγάλο βαθμό χρηματοδοτείται από δημόσιο χρήμα, και δεν είμαστε εδώ για να υπονοήσουμε πως το να έχεις μία σκεπή (που στάζει) πάνω από το κεφάλι σου, και δύο πιάτα φαΐ (κονκασέ) τη μέρα, δεν είναι οικονομικό, ούτε για να πείσουμε πως δεν θα σας βολέψει.
Αυτό που θα επιχειρήσουμε όμως, είναι μία «σούμα» του πόσο βαθιά μπορεί να περιμένει να μπει ο μέσος φαντάρος στις τσέπες του, και πόσο, εν τέλει, αξίζουν οι πόνοι της θητείας αναλογικά με τα διαφημισμένα από κάποιους «οικονομικά οφέλη» της.
Αρχικά πρέπει να δεχτούμε πως τα έξοδα της θητείας θα κυμαίνονται σε τεράστιο εύρος, ανάλογα με τον τρόπο ζωής, τον τόπο μόνιμης κατοικίας, τη μονάδα και την πόλη υπηρεσίας του κάθε φαντάρου, μεταξύ άλλων.
Για αυτό θα πρέπει να θέσουμε ευθύς αμέσως κάποιους περιορισμούς:
- Θα το πιάσουμε από τη οπτική του μέσου φαντάρου, που μένει μόνιμα στην αστική Ελλάδα, και έχει σταλεί σε παραμεθόριο για 9μηνη θητεία, ως την πιο συνηθισμένη περίπτωση
- Θα υποθέσουμε ότι ο μέσος φαντάρος μας δεν είναι κάποια σπαρτιατική φυσιογνωμία που βαράει πουσάπς για να ξεπιαστεί, μεταβολίζει ακόμα και το ψωμί με μαρμελάδα σε μύες, και όταν έχει έξοδο την περνάει καπνίζοντας γόπες κρυμμένος πίσω από τις δεξαμενές.
- Θα υποθέσουμε ότι ο μέσος φαντάρος μας δεν μισεί τους δικούς του και θα κάνει έστω μερικές καταδρομικές στην πόλη του
Φαΐ, νερό, ατμόσφαιρα
Για τις μέρες που περνά αποκλειστικά στο στρατόπεδο, η «σειρούλα» μας έχει εξασφαλισμένο το πρωινό του, το μεσημεριανό και το δείπνο του. Αυτό βέβαια δεν είναι πάντα δεδομένο, αφού όταν τα μαγειρεία σου δίνουν την επιλογή «σπανακόρυζο ή αρακά», μερικές φορές σπας και καταφεύγεις στα θλιβερά τυλιχτά και σάντουιτς του ΚΨΜ.
Υπολογίζουμε επιεικώς έναν με δύο καφέδες, ένα εμφιαλωμένο, απαραίτητο ειδικά όταν πρέπει να τρέχεις για απροειδοποίητες αγγαρείες στις άγονες γωνίες του στρατοπέδου, και ίσως ένα κολατσιό τη μέρα.
Κάπου 3-5 ευρώ, αλλά και 6-7 ευρώ αν είσαι καπνιστής.
Το πράγμα περιπλέκεται όταν έρχεται η ώρα της εξόδου, και των μεγάλων εξόδων που ανάλογα με τη μονάδα μπορεί να έρχονται 1 με 3 φορές την εβδομάδα.
Το φανταράκι μας έχει ανάγκη να ξεδώσει, αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Τυπικά, μπορείς να σπαταλήσεις την άδεια εξόδου μέσα στο στρατόπεδο, αλλά η πιθανότητα να σε «χώσει» κάποιος με μεγαλύτερα διακριτικά, ουσιαστικά σε εξαναγκάζει να βγεις από το στρατόπεδο και να πάρεις τον δρόμο προς την πόλη.
Εδώ έχουμε με τη σειρά:
Ταξί: Πραγματικότητα για πολλούς φαντάρους που απέχουν χιλιόμετρα από τον κοντινότερο καφενέ, αν όχι πόλη. Εύκολα 5 ευρώ.
Φαγητό: Οι «σειρήνες» της ζωής του πολίτη αρχίζουν να σε τραβάνε. Πολλοί είναι οι ολιγαρκείς που θα τη βγάλουν με σουβλάκι στο όρθιο και βολτίτσα, αλλά κάποιοι θα κάτσουν περιστασιακά και στην ταβέρνα. Άνετα 5-15 ευρώ.
Μπαρότσαρκα: Αν είμαστε ειλικρινείς, πρέπει να υπολογίσουμε και την ανάγκη του νεοσύλλεκτου να ξεδώσει με την παρέα. Όσο και να προσπαθήσεις να περιορίσεις το επαχθές έξοδο της βραδινής ζωής, μία φορά στις τέσσερις εξόδους, ας πούμε, θα πεις «χαλάλι» και θα πάρεις ένα ποτό. Άλλα 10 ευρώ.
Διαβάστε ακόμα: «Όταν έγινα πατέρας, άλλαξε ο τρόπος που έβλεπα τον πόλεμο»: Ο Πάνος Χαρίτος στο Reader
Ανακεφαλαιώνουμε μέχρι τώρα για τον μήνα:
- Καθημερινά έξοδα: 5 ευρώ X 25ήμερο (μείον έξοδοι) = 125 ευρώ
- Έξοδοι: 10 - 40 ευρώ ανά έξοδο, με επιεική εκτίμηση, 5 εξόδους τον μήνα = 50 - 200 ευρώ
- Σύνολο: 325 ευρώ τον μήνα.
Νομίζατε ότι τελειώσαμε;
Αεροπλάνα και βαπόρια
Άντε μία φορά το τρίμηνο, ο φαντάρος μας θα θελήσει να εκμεταλλευτεί λίγη άδεια για να δει την οικογένειά του εκτός Zoom call. Οι περισσότεροι θα προτιμήσουν το ΚΤΕΛ, το οποίο θα σε βάλει μέσα από 20 έως και 70 ευρώ.
Τώρα κάποιοι αρχίζουν την αριθμητική. Πάνω από 50 ευρώ για ένα ταξίδι των 10 ωρών; Γιατί να μην τα στρογγυλέψεις στα 100 ευρώ, να πας με το αεροπλάνο, και να μη φας και όλη σου τη μέρα; Άντε και έναν καφέ και λίγα κρακεράκια στην πορεία για άλλα 5 ευρώ. Και αυτό μόνο για το «πήγαινε». Και ακόμα χειρότερα για όσους χρειαστεί να έρθουν από νησί, που συνήθως θα χρειαστούν τόσο ακτοπλοϊκά όσο και ΚΤΕΛ.
- Αυτά τα «πήγαινε - έλα» εύκολα αθροίζονται σε έως και 50 ευρώ τον μήνα. Ανεβαίνουμε στα 375 ευρώ.
Φροντίδα και προδέρμ
Κατεβαίνουμε τώρα στην «πυραμίδα» για τα κόστη. Ομολογουμένως τα έξοδα της προσωπικής φροντίδας δεν είναι τόσο επαχθή, ειδικά αν είναι επαρκώς εξοπλισμένο το ψιλικατζίδικο του στρατοπέδου.
Τα σαπούνια και τα αποσμητικά που έφερες από το σπίτι κρατούν εβδομάδες, τα ξυραφάκια, τα μωρομάντηλα και τα χαρτιά υγείας από το πρατήριο του στρατού έχουν τιμές προ κρίσης, και ζήτημα είναι να σου κοστίζουν 20 ευρώ/μήνα.
- Έχουμε πάει στα 395 ευρώ.
Η αρχική επένδυση
Και ας μην ξεχνάμε, ο νέος φαντάρος που δεν φοράει ακριβώς το νούμερο του μπαμπά, θα χρειαστεί φυσικά κάποια πρώτα απαραίτητα για το «λουκάνικό» του:
- φανέλες
- κάλτσες
- λουκέτα (φοριαμών - όπλου)
- σαμπουάν, αφρό ξυρίσματος, ξυραφάκια, αποσμητικό, ταλκ, κρέμα Nivea (μην τα γελάτε, σώζουν ζωές)
- αντιμυκητιακό σπρέι
- σπρέι κοριών
- βούρτσα και γυαλιστικό για τις αρβύλες
- σακίδιο πλάτης
Έχουμε λοιπόν 80 - 100 ευρώ στο «νερό», και αν θέλουμε ανά μήνα, το διαιρούμε διά της 9μηνης θητείας, για να μας δώσει πάνω - κάτω 10 ευρώ τον μήνα.
- Με αυτά και με εκείνα, σπάσαμε το φράγμα των 400 ευρώ/μήνα
- Και για καθίστε τώρα, 9 x 400 = 3.600 ευρώ.
Φθηνές οι εναλλακτικές στη θητεία;
Εξαγορά
Το πόσο «φθηνά» μπορεί να τη βγάλει κανείς αν ακολουθήσει κάποια από τις νόμιμες «εναλλακτικές» στη στρατιωτική θητεία, είναι ένα ζήτημα τόσο ποσοτικό, όσο και ποιοτικό.
Αρχικά, το ερώτημα «εξαγορά ή θητεία» είναι για άτομα με μία κάποια οικονομική ευχέρεια. Πλέον στα 1.500 ευρώ ανά εξαγοράσιμο μήνα, είναι πάρα πολλά σε σχέση με την πραγματική «τιμή» της θητείας που εξετάσαμε, αλλά σε αντάλλαγμα παύεις να ανησυχείς για το διαδικαστικό. Από την άλλη, πρέπει να «τραβήξεις» τις αναβολές σου μέχρι μετά τα 30 σου για να δικαιούσαι αυτή την επιλογή.
Εναλλακτική θητεία
Πολλά άτομα που αντιτίθενται στη στράτευση για ιδεολογικούς λόγους (αντιρρησίες συνείδησης), μπορεί να αναζητήσουν την οδό της εναλλακτικής θητείας. Αυτή βλέπει τους στρατεύσιμους να τοποθετούνται σε θέσεις «υπηρεσίας» σε διάφορες κοινωνικές δομές ανά τη χώρα, όπως νοσοκομεία και δημόσιους φορείς.
Πολύ ρομαντική ιδέα, πολύ «άτσαλη» εκτέλεση. Κατά κοινή παραδοχή, η εναλλακτική θητεία στην Ελλάδα λαμβάνει χαρακτήρα κυρίως τιμωρητικό για όσους δεν θέλουν τα «ταΐσουν» το εθνικό μας ναπολεόντειο σύνδρομο.
Ανεπαρκείς έως άθλιες συνθήκες στέγασης, ακόμα πιο αβάσταχτα έξοδα με κωμικά χαμηλή κάλυψη των αναγκαίων, υποχρεωτική υπηρεσία εκτός της τόπου μόνιμης διαμονής και πάει λέγοντας. Το υπολανθάνον μήνυμα είναι «κάτσε στρατό καλύτερα».
«Τρελόχαρτο»
Το όλο οικοδόμημα θα ήταν πολύ δυστοπικό αν δεν υπήρχε το διαβόητο «τρελόχαρτο». Πλέον η διαδικασία ανταποκρίνεται, στα σταθμά βέβαια της ελληνικής γραφειοκρατίας, σε δομημένα διαδικαστικά, και τα σενάρια για νεοσύλλεκτους που ανεβαίνουν στην περίφραξη και αρχίζουν να κακαρίζουν δεν είναι παρά χαβαλές.
Στο στρατιωτικό σύμπλεγμα υπάρχει μία πολύ βαθιά χαραγμένη κουλτούρα: Η ευθυνοφοβία. Στον ΕΣ, αυτό που σε κρατά ασφαλή, δεν είναι οι προδιαγραφές ασφαλείας, αλλά το γεγονός πως αν πάθεις κάτι άσχημο η μη αναστρέψιμο, θα το χρεωθεί κάποιος άτυχος ανώτερός σου.
Σε αυτή τη λογική, η γνωμάτευση του ψυχιάτρου έχει ιδιαίτερη «δύναμη» καθώς δύσκολα η επιτροπή απαλλαγών, και πόσο μάλλον οποιοσδήποτε ένστολος, θα διαφωνήσουν με την επίσημη αξιολόγηση ενός επαγγελματία υγείας, ρισκάροντας την ακεραιότητα του στρατεύσιμου.
Για αυτό τον λόγο, τις ημέρες και εβδομάδες πριν τις ΕΣΣΟ, κάθε λογής «ανυπότακτοι» σχηματίζουν ουρές έχω από τα φρουραρχεία και τα νοσοκομεία.
Πόσο όμως κοπιαστική ή και ακριβή είναι αυτή η διαδικασία; Αρχικά, για να πάρει κάποιος αναβολή ή απαλλαγή λόγω ψυχιατρικού, με το μέχρι πρότινος ισχύον πλαίσιο, πρέπει να πραγματοποιήσει τουλάχιστον 3 τακτικές συνεδρίες με ψυχίατρο το διάστημα προτού παρουσιαστεί, με ζητούμενο να έχει να επιδείξει μία έγκυρη γνώματευση.
Πρέπει να υπολογίζουμε πως για να μπορεί να κανείς οριστική απαλλαγή από τη στρατιωτική υποχρέωση λόγω ψυχιατρικού προβλήματος, χρειάζεται να έχει αναβάλλει τη στράτευσή του για κάποιο εμμένον πρόβλημα ψυχικής υγείας, για τουλάχιστον δύο χρόνια (24 μήνες), κάτι που πρόσκειται στην προϋπόθεση να θεωρείται μόνιμη η κλινική κατάσταση, ένα ξεγυρισμένο δηλαδή Ι5.
Οι συνεδρίες γίνονται είτε με ιδιώτη ψυχίατρο ή με δημόσιο μέσω ορισμένων ραντεβού. Οι περισσότεροι, θα επιλέξουν τη άνεση ενός ιδιώτη, που εύκολα μπορεί να κοστίσει από 20, αλλά πιο ρεαλιστικές τιμές είναι τα 50-60 ευρώ ανά συνεδρία.
Θα χρειαστούν έτσι τουλάχιστον 3-4 συνεδρίες πριν το «καμάρι» μας παρουσιάσει τα χαρτιά του στην επιτροπή, δηλαδή κάπου 200 ευρώ. Η επιτροπή τότε, στην πρώτη προσέλευση του στρατεύσιμου, θα δώσει μία αναβολή, με ισχύ από 6 μήνες έως 2 χρόνια, ανάλογα με τη σοβαρότητα του προβλήματος.
Η διαδικασία «ακριβαίνει», όσο μικρότερο είναι το διάστημα της αναβολής. Διότι αυτό σημαίνει πως, για σειρά 4 αναβολών 6 μηνών, θα πρέπει να ακολουθηθεί η πρόοδος των συνεδριών 5 φορές, θα κοστίσει δηλαδή από 800 έως και 1000 ευρώ.
Αν πάλι η επιτροπή αποφασίσει ας πούμε, δύο 6μηνες συν μία 12μηνη ή μία 18μηνη συν μία 6μηνη, ή αναβολή, σημαίνει 4 και 3 επαναλήψεις της διαδικασίας αντίστοιχα ενώ αν δοθεί εφάπαξ 24μηνη αναβολή, τότε θα χρειαστεί να «ξηλωθείς» μόνο άλλη μία φορά, για να πάρεις την οριστική απαλλαγή.
Τελικό κόστος: 300-400 έως 800-1000 ευρώ. Είναι και αυτό ένα έξοδο, Και αυτός ο δρόμος έχει τα καλά του και τα κακά του. Είναι μία παρατεταμένη διαδικασία, στη διάρκεια της οποίας μπορεί ο επιλαχών μας να αγχώνεται για την έκβαση. Αλλά για τον ίδιο λόγο, το συνολικό της κόστος είναι διαχειρίσιμο, αφού εκτείνεται σε ένα αρκετά μεγάλο διάστημα.
Και τώρα που έχετε στα χέρια σας τον «τιμοκατάλογο», διαλέξτε και πάρτε...όσο προλαβαίνετε.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
