Πώς αντιλαμβανόμαστε τα ζώα και γιατί συνηθίζουμε να τα ξεχωρίζουμε; Γιατί κάποιος δεν μπορεί ούτε στη σκέψη να φάει κρέας σκύλου, ενώ καταναλώνει το κρέας τόσων άλλων ζώων;
Στην Ελλάδα το ζήτημα των δικαιωμάτων των ζώων παραμένει για πολλούς μια «αόρατη» συζήτηση.
Με αφορμή το National Animal Rights Day (NARD), που θα πραγματοποιηθεί στις 7 Ιουνίου στο Σύνταγμα, ο Κώστας Γωνιανάκης, μέλος της Vegan Life και ενεργός ακτιβιστής για τα δικαιώματα των ζώων, μιλά στο Reader για το μήνυμα της εκδήλωσης, τις προκλήσεις του κινήματος και το όραμα για μια κοινωνία που δεν θα βασίζεται στην εκμετάλλευση των ζώων.
Ποια θεωρείς ότι είναι τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν σήμερα τα ζώα στην Ελλάδα;
Αντιμετωπίζουμε ένα τεράστιο δομικό πρόβλημα με δύο όψεις:
Από τη μία, υπάρχει η ορατή κακοποίηση: το τραγικό φαινόμενο των εκατομμυρίων αδέσποτων, οι αλυσσοδεμένοι σκύλοι («βαρελόσκυλα»), τα ιπποειδή που εργάζονται μέχρι θανάτου και οι δηλητηριάσεις (φόλες). Από την άλλη, υπάρχει η αόρατη, θεσμοποιημένη κακοποίηση: τα εκατομμύρια ζώα που γεννιούνται και πεθαίνουν εγκλωβισμένα στα βιομηχανικά εκτροφεία, εκείνα που θανατώνονται και γδέρνονται για τη γούνα τους, αλλά και η συστηματική εκτόπιση και καταστροφή της άγριας ζωής στο όνομα της ανθρώπινης επέκτασης.
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι η κοινωνία μας έχει εκπαιδευτεί να αγνοεί συστηματικά αυτή τη δεύτερη, μαζική κατηγορία.
Πιστεύεις ότι η κοινωνία έχει γίνει πιο ευαισθητοποιημένη τα τελευταία χρόνια σε θέματα κακοποίησης και εκμετάλλευσης ζώων;
Ναι, υπάρχει ξεκάθαρη πρόοδος. Ο κόσμος πλέον αντιδρά πολύ πιο άμεσα και μαζικά σε περιστατικά κακοποίησης, και τα social media βοηθούν στο να μην αποσιωπώνται αυτά τα εγκλήματα. Ωστόσο, αυτή η ευαισθητοποίηση παραμένει σε μεγάλο βαθμό επιλεκτική, καθώς περιορίζεται σχεδόν αποκλειστικά στα ζώα συντροφιάς. Το ελπιδοφόρο είναι ότι όλο και περισσότεροι άνθρωποι, κυρίως νέοι, αρχίζουν να συνδέουν τα κομμάτια και να κατανοούν ότι η κακοποίηση ενός γουρουνιού ή μιας αγελάδας στο σφαγείο δεν διαφέρει σε τίποτα από την κακοποίηση ενός σκύλου ή μιας γάτας.
Ποιες είναι κατά τη γνώμη σου οι μεγαλύτερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα το κίνημα για τα δικαιώματα των ζώων;
Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η κανονικοποίηση της βίας και τα τεράστια οικονομικά συμφέροντα των βιομηχανιών κρέατος, γαλακτοκομικών και θεαμάτων. Έχουμε μεγαλώσει σε ένα περιβάλλον όπου η εκμετάλλευση των ζώων θεωρείται αυτονόητη, φυσική και απαραίτητη. Το να διαπεράσεις αυτή την πολιτισμική προκατάληψη και να βοηθήσεις το άτομο να επιλύσει αυτή τη γνωστική ασυμφωνία (1) προς όφελος των ζώων είναι εξαιρετικά δύσκολο. Απαιτεί προσωπική θέληση, αμφισβήτηση βαθιά ριζωμένων πεποιθήσεων, αλλά και ουσιαστική ενημέρωση. Σε αυτό ακριβώς το κομμάτι προσπαθούμε να βοηθήσουμε εμείς ως Vegan Life: στο να γεφυρώσουμε το χάσμα ανάμεσα στις αξίες και τις πράξεις των ανθρώπων.
Διαβάστε ακόμα: Γιατί υπάρχουν τόσες αδέσποτες γάτες στους δρόμους; Η λύση στο πρόβλημα και τα λάθη που γίνονται
Επιπλέον, αντιμετωπίζουμε την υποκρισία του συστήματος που θεσπίζει νόμους «στα χαρτιά», χωρίς όμως ουσιαστικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς για την εφαρμογή τους. Για παράδειγμα, το βλέπουμε καθημερινά στα λιγοστά στελέχη των κτηνιατρικών υπηρεσιών που αδυνατούν να ελέγξουν τις συνθήκες στα χιλιάδες εκτροφεία και σφαγεία της χώρας. Οι νόμοι για την ευζωία των λεγόμενων παραγωγικών ζώων μένουν γράμμα κενό, την ώρα που οι παραβάσεις συγκαλύπτονται πίσω από κλειστές πόρτες προς χάριν του κέρδους.
Υπάρχουν νομοθετικές αλλαγές που θεωρείς απαραίτητες για την καλύτερη προστασία τους;
Οι νομοθετικές αλλαγές πρέπει να γίνουν ριζικές και όχι απλώς επιφανειακές. Χρειαζόμαστε:
Πραγματική έκτιση ποινών και αυστηροποίηση των κυρώσεων για κάθε είδους κακοποίηση ζώου.
Κατάργηση των νομικών εξαιρέσεων που επιτρέπουν ακόμα την εργασιακή εξάντληση των ιπποειδών σε τουριστικές άμαξες, καθώς και τη χρήση οποιουδήποτε ζώου σε παραδοσιακά πανηγύρια ή άλλες αναχρονιστικές ατραξιόν.
Νομική αναγνώριση των ζώων ως υποκείμενα δικαιωμάτων και όχι ως «αντικείμενα» ή «ιδιοκτησία».
Θεσμοθέτηση της εκπαίδευσης για τα δικαιώματα των ζώων και τον βιγκανισμό στα σχολεία, ώστε να αλλάξει η νοοτροπία από τις επόμενες γενιές.
Τη θέσπιση ενός Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τα Φυτικά Τρόφιμα στο πρότυπο της Δανίας, το οποίο θα στηρίζει έμπρακτα την παραγωγή και την κατανάλωση plant-based προϊόντων στη χώρα μας, μεταμορφώνοντας ριζικά το αγροδιατροφικό μας μοντέλο.
Αν μπορούσατε να ζητήσετε από την Πολιτεία ένα μόνο μέτρο για τα ζώα, ποιο θα ήταν αυτό;
Θα ζητούσα τη σταδιακή κατάργηση της βιομηχανικής κτηνοτροφίας και την κρατική επιδότηση για τη μετάβαση των παραγωγών σε φυτικές καλλιέργειες (Just Transition). Ας μην ξεχνάμε ότι η κτηνοτροφία ευθύνεται για το 12-16,5% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, δηλαδή εκπέμπει σχεδόν όσο ολόκληρος ο τομέας των μεταφορών (αυτοκίνητα, πλοία, αεροπλάνα) μαζί και ότι, σύμφωνα με τον ΟΗΕ, η παραγωγή κρέατος και γαλακτοκομικών δεσμεύει το 80% της παγκόσμιας αγροτικής γης και καταναλώνει τεράστιους υδάτινους πόρους, ενώ προσφέρει μόλις το 18% των θερμίδων που καταναλώνουμε. Είναι ένα σύστημα βαθιά σπάταλο και καταστροφικό για τον πλανήτη. Αυτό το ένα μέτρο θα έσωζε δισεκατομμύρια ζωές μη ανθρώπινων ζώων, θα χτυπούσε τη ρίζα της μεγαλύτερης μαζικής εκμετάλλευσης στον πλανήτη και ταυτόχρονα θα αποτελούσε μια τεράστια απάντηση στην κλιματική κρίση και την περιβαλλοντική καταστροφή.
Ποια είναι η μεγαλύτερη παρανόηση που έχει ο κόσμος για το κίνημα των δικαιωμάτων των ζώων;
Η μεγαλύτερη παρανόηση είναι ότι είμαστε «γραφικοί φιλόζωοι που υπερβάλλουν» ή ότι «βάζουμε τα ζώα πάνω από τους ανθρώπους». Το κίνημα για τα δικαιώματα των ζώων δεν στρέφεται κατά του ανθρώπου· είναι ένα κίνημα δικαιοσύνης, ειρήνης και ολικής απελευθέρωσης. Διεκδικούμε απλώς την επέκταση του κύκλου της ηθικής μας. Η βία είναι μία, είτε ασκείται σε άνθρωπο είτε σε ζώο, και παλεύοντας για τα ζώα, παλεύουμε για έναν λιγότερο βίαιο κόσμο για όλους.
Διαβάστε ακόμα: Τι συμβαίνει με τα πανηγύρια και την κακοποίηση ζώων στη Λέσβο: «Τα δύσκολα έρχονται από Ιούνιο»
Αξίζει να σημειωθεί ότι τα vegan άτομα αποτελούν ίσως μια από τις ελάχιστες ομάδες που φέρνουν στο προσκήνιο την ανθρώπινη πλευρά αυτής της βιομηχανίας: τους εργάτες των σφαγείων. Στη συντριπτική τους πλειοψηφία, πρόκειται για μετανάστες, πρόσφυγες ή κοινωνικά περιθωριοποιημένους ανθρώπους σε κατάσταση ακραίας οικονομικής ανάγκης, οι οποίοι αναγκάζονται να στραφούν σε ένα επάγγελμα με εξαιρετικά σκληρές συνθήκες. Αυτοί οι εργαζόμενοι έρχονται καθημερινά αντιμέτωποι με τη μηχανοποιημένη θανάτωση χιλιάδων ζωντανών πλασμάτων, με αποτέλεσμα να εμφανίζουν υψηλά ποσοστά κατάθλιψης, εξαρτήσεων και PITS (Perpetration-Induced Traumatic Stress). Πρόκειται για μια επιστημονικά αναγνωρισμένη μορφή μετατραυματικού στρες που εκδηλώνεται σε άτομα που γίνονται τα ίδια δράστες βίας κατ' εντολή τρίτων. Η κρεατοβιομηχανία, λοιπόν, δεν προκαλεί μόνο τη μαζική θανάτωση των ζώων και την καταστροφή του πλανήτη· αποτελεί ταυτόχρονα έναν μηχανισμό βαθιάς ψυχολογικής και εργασιακής εξόντωσης των ίδιων των ανθρώπων που απασχολεί.
Βλέπουμε ότι ο κόσμος αντιδρά έντονα με τις χιλιάδες θανατώσεις ζώων λόγω ευλογιάς. Τι πιστεύεις σχετικά με αυτό;
Οι μαζικές θανατώσεις ζώων με πρόσχημα την υγειονομική ασφάλεια αναδεικνύουν την απόλυτη ηθική χρεοκοπία του παραγωγικού μας μοντέλου. Τα ζώα αντιμετωπίζονται αποκλειστικά ως «στοκ», ως αναλώσιμα οικονομικά αγαθά και αριθμοί σε ισολογισμούς. Αντί το κράτος να αναθεωρήσει τις πρακτικές του, επιλέγει την εύκολη λύση της μαζικής εξόντωσης, αντιμετωπίζοντας τις ζωντανές ψυχές ως ελαττωματικά βιομηχανικά προϊόντα που απλώς πρέπει να αποσυρθούν από το ράφι.
Αυτές οι τραγωδίες είναι το άμεσο αποτέλεσμα του εγκλωβισμού χιλιάδων ζώων σε άθλιες συνθήκες συνωστισμού στα βιομηχανικά εκτροφεία, συνθήκες που αποτελούν τις τέλειες «θερμοκοιτίδες» για τη μετάδοση ζωονόσων. Η λύση δεν είναι οι μαζικές σφαγές, αλλά ο τερματισμός της ίδιας της βιομηχανίας που τις προκαλεί. Η έντονη αντίδραση του κόσμου δείχνει ότι, έστω και ασυνείδητα, η κοινωνία αναγνωρίζει τη βαθιά αδικία πίσω από αυτές τις θανατώσεις.
Υπάρχει, όμως, και μια τεράστια αλήθεια που οφείλουμε να κοιτάξουμε κατάματα, όσο κι αν πονάει: Η πραγματικότητα είναι ότι αυτά τα ζώα, που σήμερα θρηνούμε επειδή σφάχτηκαν μαζικά λόγω της ευλογιάς, αργά ή γρήγορα θα είχαν ακριβώς την ίδια κατάληξη. Θα σφαζόντουσαν ούτως ή άλλως, απλώς για να καταλήξουν τεμαχισμένα στην τραπεζαρία κάποιου σπιτιού ή στο μενού ενός εστιατορίου. Η μόνη διαφορά είναι ότι στην πρώτη περίπτωση τα ζώα θάβονται σε ομαδικούς τάφους ως "άχρηστο στοκ", ενώ στη δεύτερη η σφαγή τους θεωρείται "κανονικότητα" και γιορτάζεται.
Ποιο μήνυμα θα ήθελες να στείλεις σε κάποιον που αγαπά τα ζώα αλλά δεν έχει ασχοληθεί ποτέ με τον ακτιβισμό;
Θα του έλεγα ότι η αγάπη είναι συναίσθημα, αλλά η δικαιοσύνη είναι πράξη. Αν αγαπάς τα ζώα, το πρώτο και πιο ουσιαστικό βήμα ακτιβισμού είναι να ευθυγραμμίσεις τις καθημερινές σου επιλογές με τις αξίες σου: να γίνεις vegan.
Από εκεί και πέρα, ο ακτιβισμός δεν χρειάζεται να είναι κάτι ακραίο. Ξεκινά από μια συζήτηση με έναν φίλο, από την υποστήριξη μιας εκδήλωσης όπως το NARD, ή από την κοινοποίηση μιας πληροφορίας. Τα ζώα δεν μπορούν να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους. Εμείς είμαστε η μόνη τους ελπίδα.
Τι είναι το National Animal Rights Day και ποιος είναι ο βασικός του στόχος;
Το National Animal Rights Day (NARD) είναι μια παγκόσμια ημέρα μνήμης και διεκδίκησης. Θεσπίστηκε από τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Our Planet. Theirs Too. και διοργανώνεται ταυτόχρονα σε δεκάδες πόλεις σε όλο τον κόσμο κάθε χρόνο, τις πρώτες ημέρες του Ιουνίου. Στην χώρα μας συνδιοργανώνεται από τη Vegan Life και την Athens Animal Save. Έτσι, φέτος, η Ελλάδα δίνει δυναμικό «παρών» ανάμεσα σε 33 χώρες, με την Αθήνα να αποτελεί μία από τις 94 πόλεις παγκοσμίως όπου ακτιβιστές και ακτιβίστριες ενώνονται για τη διεξαγωγή του NARD.
Ο βασικός του στόχος είναι διπλός:
Η απόδοση τιμής: Να δώσει φωνή στα δισεκατομμύρια ζώα που χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο από την ανθρώπινη εκμετάλλευση, θρηνώντας την απώλειά τους μέσα από μια συγκινητική τελετή μνήμης.
Η διεκδίκηση: Να αναδείξει τα βήματα που έχουν γίνει προς την απελευθέρωση των ζώων και να διακηρύξει τα δικαιώματά τους, με αποκορύφωμα την υπογραφή της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων των Ζώων (Declaration of Animal Rights). Στόχος είναι η αφύπνιση του κοινού και η νομική αναγνώριση των ζώων ως αισθανόμενων όντων που δικαιούνται ζωή και ελευθερία.
Τι θα δουν όσοι παρευρεθούν στις 7 Ιουνίου στο Σύνταγμα;
Όσοι βρεθούν μαζί μας στο Σύνταγμα θα βιώσουν μια βαθιά συγκινητική, αλλά και γεμάτη ελπίδα εκδήλωση, η οποία χωρίζεται σε δύο μέρη:
Το Μνημόσυνο (Memorial Service): Μια σιωπηλή, καθηλωτική τελετή. Ακτιβιστές και ακτιβίστριες, ντυμένοι στα μαύρα, κρατούν στα χέρια τους φωτογραφίες ζώων που έπεσαν θύματα της ανθρώπινης βιομηχανίας, τιμώντας τη μνήμη τους.
Η Γιορτή και η Διακήρυξη: Αμέσως μετά, το κλίμα αλλάζει. Γιορτάζουμε τη ζωή και την εξέλιξη του vegan κινήματος. Διαβάζεται και υπογράφεται η Διακήρυξη των Δικαιωμάτων των Ζώων, ενώ γίνονται σύντομες ομιλίες από ακτιβιστές/τριες και εκπροσώπους οργανισμών για τα δικαιώματα των ζώων, συζήτηση μεταξύ των συμμετεχόντων και ενημέρωση των περαστικών με φυλλάδια που σπάνε πολλούς από τους μύθους που επικρατούν σχετικά με τον βίγκαν τρόπο ζωής.
Ποιο είναι το μήνυμα που θέλετε να στείλετε φέτος στην κοινωνία;
Το φετινό μας μήνυμα είναι ότι η ενσυναίσθηση δεν μπορεί να είναι επιλεκτική. Δεν νοείται να διαχωρίζουμε τα ζώα σε δύο κατηγορίες: «φίλους» και «φαγητό» ή «ρούχα». Κάθε ζώο, είτε είναι σκύλος και γάτα, είτε αγελάδα, γουρούνι, κότα και ψάρι, έχει την ίδια επιθυμία για ζωή, νιώθει πόνο, φόβο και χαρά. Καλούμε την κοινωνία να κοιτάξει πέρα από το πρίσμα του ειδισμού (2) (σπισισμού) και να κάνει το βήμα προς έναν τρόπο ζωής που δεν προϋποθέτει τη βία, την εκμετάλλευση και τον θάνατο τόσων αθώων ζώων.
Πώς έχει εξελιχθεί η συμμετοχή του κόσμου από την πρώτη διοργάνωση μέχρι σήμερα;
Η ανταπόκριση του κόσμου αυξάνεται σταθερά. Στις πρώτες διοργανώσεις, το NARD στην Ελλάδα συγκέντρωνε έναν πολύ μικρό, πυρηνικό κύκλο ακτιβιστών. Σήμερα, η συμμετοχή πολλαπλασιάζεται. Κάποιοι έρχονται έστω και για λίγα λεπτά για να δείξουν τη στήριξή τους, άλλοι κάθονται σε όλη τη διάρκεια της δράσης. Βλέπει κανείς ανθρώπους κάθε ηλικίας, αλλά και πολίτες που δεν είναι απαραίτητα vegan, αλλά αγγίζονται βαθιά από το μήνυμα. Η εκδήλωση στο Σύνταγμα τείνει να γίνει πλέον θεσμός για το φιλοζωικό κίνημα στην Ελλάδα, αποδεικνύοντας ότι η κοινωνία είναι πλέον πιο έτοιμη να ακούσει την αλήθεια.
Τι θα έλεγες σε έναν πολίτη για να τον πείσεις να παρευρεθεί στην εκδήλωση;
Έλα στις 7 Ιουνίου στο Σύνταγμα, γιατί αυτή η εκδήλωση θα σου δώσει ερεθίσματα να σκεφτείς και ίσως αλλάξει τον τρόπο που βλέπεις τον κόσμο. Δεν πρόκειται για μια τυπική, θορυβώδη διαμαρτυρία, αλλά για μια εμπειρία βαθιάς αλήθειας, σεβασμού και αγάπης. Ακόμα κι αν έχεις αμφιβολίες, ακόμα κι αν δεν είσαι vegan, έλα να ακούσεις και να δεις. Δώσε λίγο από τον χρόνο σου για εκείνα τα πλάσματα που δεν τους επιτρέπεται να έχουν τίποτα δικό τους, ούτε καν το ίδιο τους το σώμα. Η παρουσία σου μετράει.
Ποιο είναι το όραμά σου για την Ελλάδα σε σχέση με τα δικαιώματα των ζώων τα επόμενα δέκα χρόνια;
Το όραμά μου είναι μια Ελλάδα όπου κανένα ζώο δεν θα γεννιέται για να γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης ή σφαγής. Όχι μόνο εγώ, αλλά και όλα τα άτομα στη Vegan Life οραματιζόμαστε μια χώρα με άδεια σφαγεία, όπου η βίγκαν διατροφή θα είναι η αυτονόητη, εύκολα προσβάσιμη και θεσμοθετημένη επιλογή σε κάθε δημόσια δομή, στα σχολεία, στα νοσοκομεία και σε όλους τους χώρους εστίασης.
Θέλουμε μια Ελλάδα που θα πρωτοστατεί στην Ευρώπη στη μετάβαση προς μια ηθική, βιώσιμη, plant-based οικονομία. Άλλωστε, μια τέτοια μετάβαση δεν είναι ξένη προς την κουλτούρα μας. Η παραδοσιακή μεσογειακή διατροφή, όπως αυτή αποτυπώθηκε ιστορικά στη διατροφή των Κρητικών του 19453 και ανέδειξε τη χώρα μας παγκοσμίως, ήταν στον πυρήνα της βαθιά φυτοφαγική. Το κρέας και τα ζωικά παράγωγα αποτελούσαν μια σπάνια εξαίρεση, ενώ η καθημερινότητα βασιζόταν στον πλούτο της ελληνικής γης: στα όσπρια, τα δημητριακά, τα χόρτα και το ελαιόλαδο. Το να διεκδικούμε ένα plant-based μέλλον σημαίνει, στην πραγματικότητα, να επιστρέφουμε στις πιο υγιείς, βιώσιμες και σοφές ρίζες των προγόνων μας.
Θέλουμε, λοιπόν, μια κοινωνία που θα χαρακτηρίζεται από πραγματική δικαιοσύνη και αλληλεγγύη προς κάθε αισθανόμενο ον. Ίσως τα παραπάνω να μην ακούγονται ρεαλιστικά για τα επόμενα δέκα χρόνια, αλλά είναι στο χέρι μας να παλέψουμε για όλες αυτές τις αλλαγές και να ξεκινήσουμε μετάβαση προς αυτές.
-------------------------------------------------------
1) Η γνωστική ασυμφωνία είναι η ψυχική σύγκρουση που βιώνουμε όταν οι πράξεις μας έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τις αξίες μας. Στην περίπτωση της διατροφής, αυτό εκφράζεται μέσα από το λεγόμενο "παράδοξο του κρέατος": η πλειοψηφία των ανθρώπων δηλώνει ότι αγαπά τα ζώα και απεχθάνεται τη βία εναντίον τους, αλλά ταυτόχρονα επιλέγει να καταναλώνει τα σώματά τους. Προκειμένου να διαχειριστεί αυτή την εσωτερική αντίφαση χωρίς να αλλάξει τις συνήθειές του, ο ανθρώπινος νους επιστρατεύει διάφορους μηχανισμούς άμυνας. Αρχικά, κάνει μια απόλυτη νοητική αποσύνδεση, διαχωρίζοντας το φαγητό στο πιάτο από το ζωντανό πλάσμα που ήταν κάποτε, ενώ παράλληλα αποφεύγει συστηματικά κάθε πληροφορία για τις συνθήκες των σφαγείων. Ταυτόχρονα, υποβαθμίζει υποσυνείδητα τη νοημοσύνη και την ικανότητα των παραγωγικών ζώων να υποφέρουν, ενώ καταφεύγει στην κοινωνική δικαιολόγηση, βαφτίζοντας αυτή την πρακτική ως "κανονική, φυσική, απαραίτητη ή παραδοσιακή". Σε τελική ανάλυση, το παράδοξο αυτό αποδεικνύει πώς οι άνθρωποι προτιμούν να κάμπτουν τις ηθικές τους αξίες για να εκλογικεύσουν τη συμπεριφορά τους, αντί να αλλάξουν την ίδια τους τη συμπεριφορά.
2) Ο ειδισμός ή σπισισμός (αγγλ. Speciecism) είναι η διάκριση με βάση το είδος, όταν δηλαδή με μόνο κριτήριο το είδος τους, κάποια μη ανθρώπινα ζώα (π.χ. οι αγελάδες) θεωρούνται κατώτερα από κάποια άλλα (π.χ. τους σκύλους) ή από τους ανθρώπους, έτσι, η ζωή τους έχει μικρότερη αξία σε σχέση με τις άλλες, πράγμα που οδηγεί πιο εύκολα στη δικαιολόγηση της εκμετάλλευσης τους.
3) Αμέσως μετά τη λήξη του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, το 1945, η ελληνική κυβέρνηση κάλεσε το αμερικανικό Ίδρυμα Rockefeller για να μελετήσει τις συνθήκες διαβίωσης στην Κρήτη. Η έρευνα αυτή κράτησε μέχρι το 1948. Αυτή η έκθεση (Rockefeller Foundation Study) κατέγραψε επίσημα ότι, παρά τη φτώχεια του πολέμου, οι Κρητικοί είχαν εξαιρετική υγεία και η διατροφή τους ήταν σχεδόν αποκλειστικά φυτοφαγική (χόρτα, όσπρια, ψωμί ολικής, ελαιόλαδο), με το κρέας να καταναλώνεται ελάχιστες φορές τον χρόνο.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
