«Φταίει η οικονομία, ηλίθιε!». Η φράση-σύνθημα που έγινε διάσημη κατά την προεκλογική εκστρατεία του Μπιλ Κλίντον το 1992 έρχεται αβίαστα στο μυαλό, όταν εξετάζει κανείς την πολιτική αστάθεια που έχει εξελιχθεί σε μόνιμο χαρακτηριστικό της πολιτικής ζωής στη Βρετανία.
Το Ηνωμένο Βασίλειο οδεύει προς τον έκτο πρωθυπουργό του μέσα σε περίπου επτά χρόνια, καθώς ο ένας πολιτικός ηγέτης διαδέχεται τον άλλον, χωρίς να καταφέρνει να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά μια οικονομία που παραμένει αδύναμη. Η στασιμότητα αυτή έχει επιβαρύνει τα εισοδήματα και το βιοτικό επίπεδο των πολιτών, εντείνοντας τη δυσαρέσκεια του εκλογικού σώματος.
Ο απερχόμενος πρωθυπουργός και ηγέτης του Εργατικού Κόμματος, Κιρ Στάμερ, ο οποίος αποχωρεί έπειτα από μόλις δύο χρόνια στην εξουσία, δεν αποτελεί εξαίρεση. Οι προκάτοχοί του -Ρίσι Σούνακ, Λιζ Τρας, Μπόρις Τζόνσον, Τερέζα Μέι- βρέθηκαν αντιμέτωποι με παρόμοιες προκλήσεις και παρέμειναν στην πρωθυπουργία για σχετικά σύντομα χρονικά διαστήματα.
Η οικονομική πίεση
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Τρας, σύμφωνα με ανάλυση του CNN, η θητεία της οποίας διήρκεσε λιγότερο από δύο μήνες. Η κατάρρευση της πολιτικής της επιρροής ήρθε μετά τις έντονες αντιδράσεις των αγορών στο σχέδιό της για μη χρηματοδοτούμενες φορολογικές περικοπές, το οποίο προκάλεσε σοβαρές αναταράξεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές του Ηνωμένου Βασιλείου και έφερε τη χώρα αντιμέτωπη με τον κίνδυνο ευρύτερης οικονομικής αποσταθεροποίησης.
Πέρα από τις αντιδράσεις των αγορών και των επενδυτών, το διάσημο σύνθημα της καμπάνιας του Κλίντον εξακολουθεί να αποτυπώνει μια διαχρονική πολιτική αλήθεια: η κρίση των ψηφοφόρων για τους ηγέτες τους διαμορφώνεται πρωτίστως από την καθημερινή οικονομική πραγματικότητα. Με απλά λόγια, από το κατά πόσο οι πολίτες μπορούν να ανταποκριθούν στο κόστος ζωής και να διατηρήσουν το βιοτικό τους επίπεδο.
Αυτή η εμπειρία είναι που καθορίζει, σε μεγάλο βαθμό, την εμπιστοσύνη ή τη δυσαρέσκεια απέναντι στις κυβερνήσεις.
Στη Βρετανία, οι πολιτικοί φαίνεται να πληρώνουν το τίμημα της ολοένα και πιο διαδεδομένης αίσθησης ότι η καθημερινότητα γίνεται δυσκολότερη και ακριβότερη. Παρά τις αυξήσεις στους μισθούς, οι αποδοχές των εργαζομένων μόλις και μετά βίας έχουν συμβαδίσει με τον πληθωρισμό, με αποτέλεσμα πολλοί πολίτες να μην αισθάνονται ουσιαστική βελτίωση στο βιοτικό τους επίπεδο.
Από την ανάληψη της εξουσίας από το Εργατικό Κόμμα το 2024, ο μέσος εβδομαδιαίος μισθός, προσαρμοσμένος στον πληθωρισμό και χωρίς να υπολογίζονται τα επιδόματα, έχει αυξηθεί κατά λιγότερο από 1%, φτάνοντας τις 494 λίρες (περίπου 651 δολάρια), σύμφωνα με τα στοιχεία της βρετανικής στατιστικής υπηρεσίας. Πρόκειται για μια αύξηση που δεν διαφέρει σημαντικά από εκείνη που καταγράφηκε την αντίστοιχη περίοδο μετά το 2019.
Την ίδια στιγμή, η φορολογική επιβάρυνση βρίσκεται στα υψηλότερα επίπεδα των τελευταίων δεκαετιών, ενισχύοντας το αίσθημα οικονομικής πίεσης στα νοικοκυριά.
«Όλα καταλήγουν στην οικονομία», σημειώνει ο οικονομολόγος Ραούλ Ρουπαρέλ, επικεφαλής οικονομολόγος για το Ηνωμένο Βασίλειο στη Boston Consulting Group (BCG). Όπως δήλωσε στο CNN, η αδύναμη οικονομική επίδοση της χώρας «εντάσσεται σε μια ευρύτερη αίσθηση ότι τα πράγματα δεν βελτιώνονται ουσιαστικά».
Ένα κλίμα διαρκούς απαισιοδοξίας
Ο Κιρ Στάρμερ, όπως και οι τέσσερις πρωθυπουργοί που προηγήθηκαν, αναγνώρισε ως βασικό πρόβλημα της βρετανικής οικονομίας τη χαμηλή αναπτυξιακή δυναμική και έθεσε την αντιμετώπισή της στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας.
Ωστόσο, η πολυπόθητη ισχυρή οικονομική ανάπτυξη παραμένει άπιαστος στόχος. Την ίδια ώρα, το δημόσιο χρέος συνεχίζει να αυξάνεται, περιορίζοντας σημαντικά τα περιθώρια κινήσεων των διαδοχικών κυβερνήσεων.
Η κατάσταση αυτή δυσχεραίνει την αντιμετώπιση μιας σειράς χρόνιων προβλημάτων που απασχολούν τη χώρα, όπως η γήρανση και η υποβάθμιση των υποδομών, αλλά και η παρατεταμένη στεγαστική κρίση που έχει οδηγήσει σε σοβαρή έλλειψη κατοικιών. Έτσι, η οικονομική στασιμότητα τροφοδοτεί ένα ευρύτερο κλίμα απαισιοδοξίας, το οποίο αντανακλάται όλο και περισσότερο στην πολιτική σκηνή της Βρετανίας.
- «Πίσω από τους αριθμούς κρύβονται άνθρωποι»: Γιατί οι αγρότες κατεβάζουν τα τρακτέρ μέσα στο καλοκαίρι
- Τι ακριβώς εννοεί ο Έντι Ράμα με το «Δεν είμαι ο Νονός της Αλβανίας» ενώ μια χώρα φλέγεται;
- Δεν ξέρεις γερμανικά; Τα μπρατσάκια σου και σε άλλη παραλία - Η πλαζ που σου ζητά «πτυχίο»
- Οι Βρετανοί ζουν το ίδιο δράμα με εμάς και το σουβλάκι
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
