Έλον Μασκ: Πόσο επικίνδυνος για μια κοινωνία είναι ένας τρισεκατομμυριούχος;

Είναι γεγονός πως μπορούμε να πούμε πολλά για τον Έλον Μασκ. Η πρόσφατη ανάδειξή του (αν αυτή είναι η σωστή λέξη) στον πρώτο τρισεκατομμυριούχο στην Ιστορία δεν είναι κάτι που μπορεί να προξενήσει εντύπωση. Ήταν μάλλον κάτι το αναμενόμενο. Και είναι ένα σύμπτωμα της εποχής που ζούμε, του αχαλίνωτου και ως φαίνεται ανεξέλεγκτου πλούτου. Τι σημαίνει πρακτικά αυτή η κυριαρχία του Μασκ; Τι κινδύνους ενέχει για μια κοινωνία αυτή η τόσο μεγάλη συγκέντρωση πλούτου;

Αχαλίνωτος πλούτος, αχαλίνωτη όρεξη

Αξίζει να κάνουμε μια σύγκριση. Οι Ηνωμένες Πολιτείες επένδυσαν περίπου 338 δισεκατομμύρια δολάρια για να στείλουν άνθρωπο στο φεγγάρι. Αυτό σημαίνει πως ο Έλον Μασκ, μόνος του, θα μπορούσε να χρηματοδοτήσει τρεις φορές όλο το διαστημικό πρόγραμμα «Απόλλων»! Μιας και μιλάμε για το διάστημα, αν στοιχίζαμε το τρισεκατομμύριό του από το σπίτι του στο Τέξας, δολάριο το δολάριο, θα φτάναμε μέχρι τον Άρη και θα μπορούσαμε να κάνουμε άλλη μια φορά τη διαδρομή.

Κανείς δεν έπεσε από τα σύννεφα με αυτή την είδηση. Απλώς το συγκεκριμένο λειτούργησε ως καταλύτης για μια συζήτηση που έχει ανοίξει εδώ και καιρό. Η παγκόσμια κοινωνία είναι χωρισμένη σε δύο εντελώς άνισα στρατόπεδα: αυτούς που ελέγχουν τον πλούτο και μετριούνται αρκετά εύκολα αφού είναι λίγοι, και όλους τους άλλους. Όταν λέμε όλους τους άλλους, εννοούμε τον πληθυσμό της Γης! 

Η πραγματικότητα που κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί είναι πως ο πλούτος που έχουν δημιουργήσει αυτοί οι άνθρωποι είναι ανεξέλεγκτος γιατί είναι ουσιαστικά αφορολόγητος. Πριν μερικά χρόνια, πληροφορίες που είχαν έρθει στο φως πιστοποιούσαν αυτήν την αλήθεια. Ο Τζεφ Μπέζος για παράδειγμα είχε δηλώσει ένα τέτοιο εισόδημα στη φορολογική του δήλωση, που σύμφωνα με τη νομοθεσία, ήταν δικαιούχος επιδόματος παιδιού! 

Ο νεοφιλελευθερισμός που έχει επικρατήσει ως το παγκόσμιο οικονομικό δόγμα θεωρούσε και θεωρεί πως όσο λιγότερους φόρους πληρώνει ένας πλούσιος, τόσο το καλύτερο για όλους. Η περίφημη θεωρία του trickle - down υποστηρίζει πως με κάποιο μαγικό τρόπο, ο πλούτος θα διασκορπιστεί στην υπόλοιπη κοινωνία. Τα πρόσφατα παραδείγματα των ολιγαρχών φανερώνουν πως αυτή η θεωρία έχει αποτύχει πανηγυρικά στα προτάγματά της.

Εκτός αυτού βέβαια, όλοι καταλαβαίνουμε πως τέτοια ποσά είναι πρακτικά άχρηστα σε έναν άνθρωπο μόνο. Ακόμη κι αν ο Μασκ φτάσει τα 10 τρισεκατομμύρια, πάλι θα συνεχίσει τη ζωή του με τον ακριβώς ίδιο τρόπο. 

Είναι απειλή για τη δημοκρατία;

Σε μια δυτική δημοκρατία που λειτουργεί σωστά, υπάρχει ένα αξίωμα: όσα λεφτά κι αν έχει ένας υποψήφιος, δεν αρκούν για να κερδίσει εκλογές. Η δημοκρατία δεν εξαγοράζεται. Έτσι τουλάχιστον θέλουμε να πιστεύουμε. Η είσοδος του Μασκ (και η αντίστοιχη έξοδός του) στην αμερικανική πολιτική σκηνή εγείρει νέα ερωτήματα για το πώς λειτουργεί μια δημοκρατία, ή πώς θα έπρεπε να λειτουργεί.

Όταν ένας δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας ταυτίζεται ιδεολογικά με έναν υποψήφιο, του «χαρίζει» ένα μέσο κοινωνικής δικτύωσης (X, πρώην Twitter εν προκειμένω), και αυτός το ανταποδίδει δίνοντάς του ουσιαστικά τα κλειδιά του κράτους, υπάρχουν προβλήματα. Τα προβλήματα αυτά μεγαλώνουν όταν ο δισεκατομμυριούχος γίνεται τρισεκατομμυριούχος και δεν φαίνεται να υπάρχει κάτι στον ορίζοντα ικανό να περιορίσει τη δύναμή του. 

Χρηματοδότησε με ένα τεράστιο ποσό την προεκλογική καμπάνια του Τραμπ. Διέλυσε το πρόγραμμα USAID στερώντας ουσιαστική βοήθεια και περίθαλψη σε εκατομμύρια ανθρώπους που τη χρειάζονταν. Κι ενώ υπάρχουν εκείνοι που λένε πως μια διαφορετική φορολογική πολιτική (εις βάρος του Μασκ) θα έβλαπτε παρά θα ωφελούσε, ψάχνουμε ακόμη την απάντηση στο βασικότερο ερώτημα: πώς μπορεί μια δημοκρατία να λειτουργεί σωστά όταν η έννοια της ισότητας έχει πνιγεί μέσα σε τρισεκατομμύρια δολάρια;

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.