Το χταπόδι των 300 εκατομμυρίων ετών έχασε τη θέση του - Τα νέα ευρήματα από τους επιστήμονες

Ένα απολίθωμα ηλικίας 300 εκατομμυρίων ετών, που κάποτε θεωρούνταν το αρχαιότερο χταπόδι στον κόσμο, έχασε αυτόν τον τίτλο μετά από νέα επιστημονική έρευνα που έδειξε ότι στην πραγματικότητα πρόκειται για συγγενικό είδος του ναυτίλου. Το πλάσμα, Pohlsepia mazonensis, το οποίο είχε καταγραφεί από τα Ρεκόρ Γκίνες ως το αρχαιότερο γνωστό χταπόδι, επαναταξινομήθηκε έπειτα από λεπτομερή μελέτη των απολιθωμένων καταλοίπων του.

Τα νέα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the Royal Society B, καταλήγουν ότι το απολίθωμα ανήκει σε ένα κεφαλόποδο με πλοκάμια και κέλυφος, και όχι σε οκτάποδο χταπόδι.

Ο Τόμας Κλέμεντς, ζωολόγος στο Πανεπιστήμιο του Ρέντινγκ και επικεφαλής της έρευνας, σημείωσε ότι το απολίθωμα αποτελούσε επί χρόνια αντικείμενο επιστημονικής διαμάχης. «Είναι ένα πολύ δύσκολο απολίθωμα στην ερμηνεία», εξήγησε. «Οπτικά μοιάζει κάπως σαν μια λευκή μάζα». Πρόσθεσε ότι για έναν ειδικό στα κεφαλόποδα «μοιάζει επιφανειακά αρκετά με ένα χταπόδι βαθέων υδάτων».

Το απολίθωμα βρέθηκε στην περιοχή Mazon Creek του Ιλινόις, περίπου 80 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του Σικάγου, μια περιοχή πλούσια σε απολιθώματα. Έχει μέγεθος περίπου όσο ένα χέρι και χρονολογείται σε περίοδο πριν από την εμφάνιση των δεινοσαύρων. Η αρχική του ταυτοποίηση ως χταπόδι το 2000 είχε αλλάξει σημαντικά την κατανόηση της εξέλιξης των κεφαλοπόδων, υποδεικνύοντας ότι εμφανίστηκαν πολύ νωρίτερα απ’ ό,τι πιστευόταν. Το επόμενο αρχαιότερο γνωστό απολίθωμα χταποδιού είναι μόλις 90 εκατομμυρίων ετών — ένα τεράστιο χρονικό κενό που είχε ήδη εγείρει αμφιβολίες στους επιστήμονες.

Για να λύσουν το μυστήριο αυτού του «παράξενου όγκου», ο Κλέμεντς και η ομάδα του χρησιμοποίησαν σύγχρονη τεχνολογία συγχρότρου, η οποία αξιοποιεί ηλεκτρόνια υψηλής ταχύτητας για την παραγωγή εξαιρετικά ισχυρών ακτίνων φωτός, επιτρέποντας την εξέταση του εσωτερικού του απολιθώματος. Εκεί εντόπισαν μια ράδουλα — μια «ταινία» δοντιών που συναντάται σε όλα τα μαλάκια, συμπεριλαμβανομένων των ναυτίλων και των χταποδιών. Καθοριστικό στοιχείο ήταν ότι κάθε σειρά δοντιών περιείχε 11 δόντια, ενώ τα χταπόδια έχουν συνήθως επτά ή εννέα.

«Έχει πάρα πολλά δόντια, άρα δεν μπορεί να είναι χταπόδι», δήλωσε ο Κλέμεντς. «Έτσι καταλάβαμε ότι το αρχαιότερο χταπόδι στον κόσμο είναι στην πραγματικότητα ένας απολιθωμένος ναυτίλος». Η δομή των δοντιών ταίριαζε στενά με εκείνη του Paleocadmus pohli, ενός απολιθωμένου ναυτιλοειδούς από την ίδια περιοχή. Ο ίδιος εκτίμησε ότι η αρχική παρερμηνεία οφειλόταν πιθανότατα στο ότι το ζώο αποσυντέθηκε και έχασε το χαρακτηριστικό του κέλυφος πριν απολιθωθεί.

Με βάση αυτά τα ευρήματα, τα Ρεκόρ Γκίνες ανακοίνωσαν ότι δεν θα αναγνωρίζουν πλέον το Pohlsepia mazonensis ως το αρχαιότερο χταπόδι. Ο διαχειριστής έκδοσης Άνταμ Μίλγουορντ χαρακτήρισε την έρευνα «συναρπαστική ανακάλυψη» και σημείωσε ότι ο τίτλος θα επανεξεταστεί με βάση τα νέα δεδομένα.

Το απολίθωμα, που πήρε το όνομά του από τον ανακαλυπτής του Τζέιμς Πολ, φυλάσσεται στο Field Museum του Σικάγου. Ο υπεύθυνος της συλλογής απολιθωμένων ασπόνδυλων, Πολ Μάγερ, δήλωσε ότι τον εξέπληξε κάπως η νέα ταξινόμηση, αλλά αναγνώρισε ότι υπήρχαν αμφιβολίες ήδη από το 2000.

Ο Κλέμεντς, πάντως, υπογράμμισε ότι το μουσείο δεν έχει λόγο να απογοητεύεται, καθώς πλέον διαθέτει «τον αρχαιότερο ναυτίλο με διατηρημένους μαλακούς ιστούς στον κόσμο». Όπως είπε χαρακτηριστικά, η συλλογή αυτών των αρχαίων ναυτίλων είναι «ίσως το καλύτερο πράγμα για έναν ερευνητή των κεφαλοπόδων».

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.