Η μεγάλη στροφή του Τραμπ για τα πυρηνικά του Ιράν: Επιστροφή στη συμφωνία Ομπάμα, που κάποτε την έλεγε «η χειρότερη»

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν φαίνεται να βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε μια συνολική συμφωνία που θα μπορούσε να οδηγήσει στον οριστικό τερματισμό της σύγκρουσης μεταξύ των δύο χωρών. Οι διαπραγματεύσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη δείχνουν ότι η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη συγκλίνουν σε βασικά ζητήματα, με επίκεντρο το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι η υπό διαμόρφωση συμφωνία περιλαμβάνει όρους που παραπέμπουν άμεσα στην πυρηνική συμφωνία του 2015, την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ είχε απορρίψει κατά τη διάρκεια της πρώτης του θητείας, χαρακτηρίζοντάς την ανεπαρκή και επιζήμια για τα αμερικανικά συμφέροντα.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της Washington Post, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς ανακοίνωσε ότι η Τεχεράνη αποδέχθηκε την επιστροφή διεθνών επιθεωρητών στις πυρηνικές της εγκαταστάσεις. Η εξέλιξη αυτή επαναφέρει έναν από τους βασικούς μηχανισμούς ελέγχου της συμφωνίας Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA), η οποία είχε υπογραφεί επί προεδρίας Μπαράκ Ομπάμα.

Η συμφωνία του 2015 προέβλεπε εκτεταμένους διεθνείς ελέγχους στις πυρηνικές δραστηριότητες του Ιράν, ωστόσο οι ΗΠΑ αποχώρησαν μονομερώς από αυτή το 2018 με απόφαση του Τραμπ. Σήμερα, μετά τη στρατιωτική κλιμάκωση των τελευταίων μηνών και την εύθραυστη εκεχειρία που επιτεύχθηκε πρόσφατα, η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται διατεθειμένη να αποδεχθεί όρους που θυμίζουν έντονα εκείνη τη συμφωνία.

«Αυτό αποτελεί σημαντικό ορόσημο για τον αμερικανικό λαό και το πρώτο βήμα προς τον μόνιμο τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν», δήλωσε ο Βανς.

Όπως ανακοινώθηκε, Αμερικανοί και Ιρανοί αξιωματούχοι εργάζονται από κοινού, με τη διαμεσολάβηση του Κατάρ και του Πακιστάν, ώστε η εκεχειρία να εξελιχθεί σε μια ολοκληρωμένη ειρηνευτική συμφωνία.

Ωστόσο, η πορεία των διαπραγματεύσεων έχει ήδη προκαλέσει πολιτικές αντιδράσεις στην Ουάσιγκτον. Η επιστροφή των διεθνών επιθεωρήσεων αποτελεί ακριβώς ένα από τα βασικά στοιχεία της συμφωνίας που ο Τραμπ είχε καταγγείλει επί σειρά ετών ως «μία από τις χειρότερες που υπέγραψαν ποτέ οι Ηνωμένες Πολιτείες».

Μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από το JCPOA, το Ιράν περιόρισε σημαντικά την πρόσβαση του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA) σε κρίσιμες πυρηνικές εγκαταστάσεις, ενώ από τον Ιούνιο του 2025 είχε απαγορεύσει επιθεωρήσεις σε περιοχές που είχαν δεχθεί αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα.

Τα Στενά του Ορμούζ και το επόμενο κεφάλαιο των διαπραγματεύσεων

Στο πλαίσιο της νέας συμφωνίας προβλέπεται περίοδος 60 ημερών για τη διευθέτηση των πιο σύνθετων ζητημάτων, μεταξύ των οποίων τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου του Ιράν και το καθεστώς ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα περάσματα για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου και φυσικού αερίου.

Την ίδια στιγμή, η κυβέρνηση του Ισραήλ αντιμετωπίζει με επιφύλαξη τις εξελίξεις. Εκπρόσωπος της ισραηλινής κυβέρνησης δήλωσε ότι «το ιρανικό καθεστώς δεν είναι αξιόπιστο», εκφράζοντας αμφιβολίες για τη δυνατότητα εφαρμογής της συμφωνίας.

Παράλληλα, αναλυτές στις Ηνωμένες Πολιτείες επισημαίνουν ότι, μετά από έναν δαπανηρό πόλεμο, η Ουάσιγκτον φαίνεται να επιστρέφει σε μια παραλλαγή της συμφωνίας που είχε εγκαταλείψει πριν από οκτώ χρόνια. Όπως σχολιάζουν, στοιχεία που άλλοτε χαρακτηρίζονταν από τον Τραμπ ως αποτυχημένα, επανέρχονται πλέον στο επίκεντρο της αμερικανικής διπλωματικής στρατηγικής απέναντι στην Τεχεράνη.

Στο μεταξύ, ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Καζέμ Γκαριμπαμπαντί, ανακοίνωσε ότι οι τεχνικές συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στην Ελβετία ολοκληρώθηκαν με επιτυχία. Όπως ανέφερε, έχουν ήδη συγκροτηθεί τέσσερις ομάδες εργασίας που θα ασχοληθούν με την άρση των κυρώσεων, το πυρηνικό πρόγραμμα, την οικονομική ανασυγκρότηση της χώρας και τους μηχανισμούς εφαρμογής της συμφωνίας.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι ο επόμενος γύρος διαπραγματεύσεων θα διεξαχθεί υπό την εποπτεία επιτροπής υψηλού επιπέδου, στην οποία θα συμμετέχουν κορυφαίοι αξιωματούχοι του Ιράν, των ΗΠΑ, του Πακιστάν και του Κατάρ.

Από την πλευρά του, ο επικεφαλής των Ιρανών διαπραγματευτών Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ επανέλαβε ότι τα Στενά του Ορμούζ δεν θα επιστρέψουν στο προπολεμικό καθεστώς λειτουργίας. Όπως δήλωσε, η Τεχεράνη θα συνεχίσει να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στη διαχείριση της στρατηγικής θαλάσσιας οδού, διαβεβαιώνοντας πάντως ότι θα τηρούνται οι διεθνείς κανόνες ναυσιπλοΐας.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.