Ιράν: Τι μπορεί να συμβεί αν ο Τραμπ ανακοινώσει «νίκη» πριν ολοκληρωθεί η στρατιωτική επιχείρηση

Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή μετά την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν εξελίσσεται ολοένα και με πιο απρόβλεπτους τρόπους για τις κυβερνήσεις, τους επενδυτές και τους πολίτες που βλέπουν ότι πλέον οι τύχες τους εξαρτώνται από απρόβλεπτους ηγέτες όπως ο Ντόναλντ Τραμπ και πιθανόν και του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ.

Τα αντικρουόμενα μηνύματα που στέλνει ο Τραμπ εντείνουν αυτό το κλίμα. Από τη μία κάνει λόγο για επιχείρηση που θα μπορούσε να τελειώσει σύντομα και από την άλλη ότι αυτή η σύρραξη δεν θα πρέπει να τερματιστεί πριν το Ιράν εξαλειφθεί η δυνατότητα του Ιράν να αναπτύξει όπλα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν κατά των ΗΠΑ ή των συμμάχων της.

Διαβάστε ακόμα: Μέση Ανατολή: Τα αντιφατικά μηνύματα του Τραμπ για το τέλος του πολέμου

O αναλυτής διεθνών σχέσεων του CNN Μπρετ ΜακΓκερκ αναφέρει ότι στον Λευκό Οίκο κατά τη διάρκεια κρίσεων εξετάζονται τα πιθανά σενάρια έκβασης λαμβάνοντας υπόψη τον χρόνο που χρειάζεται η στρατιωτική επιχείρηση, οικονομικούς και πολιτικούς παράγοντες.

Η στρατιωτική επιχείρηση χρειάζεται χρόνο

Σε κάθε ένα από τα σενάρια το σίγουρο είναι ότι η στρατιωτική επιχείρηση θα χρειαστεί εβδομάδες για να ολοκληρωθεί. Ο στρατιωτικός στόχος, όπως τον περιγράφει το Pentagon, είναι να μειωθεί η ικανότητα του Ιράν να προβάλλει στρατιωτική ισχύ πέρα από τα σύνορά του.

Αυτό σημαίνει επιθέσεις εναντίον:

• πυραύλων και εγκαταστάσεων παραγωγής πυραύλων
• drones και εργοστασίων παραγωγής τους
• ναυτικών και αεροπορικών δυνάμεων
• δομών διοίκησης και ελέγχου
• και ό,τι απομένει από το πυρηνικό πρόγραμμα της χώρας

Χαρακτηριστικό είναι ότι αξιωματούχοι του Πενταγώνου αρνήθηκαν να αναφέρουν συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα, ενώ ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε αρχική εκτίμηση τεσσάρων έως έξι εβδομάδων. Συνεπώς, είναι λογικό να υποθέσουμε ότι η επιχείρηση έχει ακόμη τουλάχιστον μερικές εβδομάδες μπροστά της.

Οι οικονομικοί και πολιτικοί παράγοντες

Ως δεδομένα αυτή τη στιγμή λαμβάνονται ότι:

• ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν παραμένει ζωντανός
• δεν υπάρχουν περαιτέρω πολιτικές αναταραχές στην Τεχεράνη
• οι τιμές ενέργειας παραμένουν υψηλές, ακόμη κι αν τα πλοία αρχίσουν ξανά να περνούν από τα Στενά του Ορμούζ.

Όσο η σύγκρουση συνεχίζεται σε έναν τόσο κρίσιμο θαλάσσιο πέρασμα, θα υπάρχουν οικονομικές επιπτώσεις παγκοσμίως. Το Ιράν προσπαθεί να αυξήσει το οικονομικό κόστος για να πιέσει τον Τραμπ να τερματίσει νωρίς τον πόλεμο -κάτι που ο ίδιος έχει απορρίψει.

Τα τρία πιθανά σενάρια

Με βάση αυτά όπως αναφέρει στην ανάλυσή του, προκύπτουν 3 πιθανά σενάρια:

Ένα «περιορισμένο» Ιράν όπως το Ιράκ τη δεκαετία του 1990

Αυτό θεωρείται πιο πιθανό σενάριο και περιλαμβάνει ότι ο Τραμπ θα δώσει στον στρατό τον χρόνο που χρειάζεται για να πετύχει το στόχο του.

Αυτό σημαίνει ότι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους καταφέρνουν να περιορίσουν τις οικονομικές επιπτώσεις, ενώ ο πρόεδρος παραμένει προσηλωμένος στην επιχείρηση.

Σε αυτό το σενάριο:

• η στρατιωτική ικανότητα του Ιράν μειώνεται σημαντικά
• οι πολιτικοί θεσμοί του καθεστώτος παραμένουν στη θέση τους
• οι μεγάλες στρατιωτικές επιχειρήσεις σταματούν αφού επιτευχθεί ο στόχος
• Ωστόσο δεν υπάρχει αλλαγή καθεστώτος στην Τεχεράνη.

Οι διεθνείς κυρώσεις θα παραμείνουν μέχρι το Ιράν να εγκαταλείψει:

• το πυρηνικό πρόγραμμα
• το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς

Στρατιωτικά, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ πιθανότατα θα συνεχίσουν να επιτηρούν τον εναέριο χώρο του Ιράν. Αν η Τεχεράνη προσπαθήσει να επαναφέρει τα προγράμματα πυραύλων, drones ή πυρηνικών, θα μπορεί να δεχθεί άμεσα πλήγματα.

Η κατάσταση θα μπορούσε να θυμίζει το Ιράκ τη δεκαετία του 1990: ένα αποδυναμωμένο και περιορισμένο κράτος, με αμερικανική στρατιωτική επιτήρηση. Το καθεστώς θα παραμείνει, αλλά οι εσωτερικές διαμαρτυρίες ίσως αυξηθούν με την πάροδο του χρόνου.

Ένα πιο ισχυρό και επιθετικό Ιράν

Το χειρότερο σενάριο θα προκύψει αν οι οικονομικές πιέσεις αναγκάσουν τον Τραμπ να ανακοινώσει πρόωρα «νίκη» πριν ολοκληρωθεί η στρατιωτική επιχείρηση.

Τότε θα απομείνει ένα Ιράν:

• με ανασυγκροτημένες δομές εξουσίας
• εξοργισμένο και ενισχυμένο πολιτικά
• με στρατιωτικές και πυρηνικές δυνατότητες που μπορούν να επανακάμψουν

Η περιοχή θα γίνει ακόμη πιο ασταθής, καθώς τα κράτη του Κόλπου θα παραμείνουν υπό διαρκή απειλή από πυραύλους και drones.

Το σενάριο αυτό μπορεί να οδηγήσει τις ΗΠΑ σε ακόμη μεγαλύτερη στρατιωτική εμπλοκή στη Μέση Ανατολή για την προστασία των συμμάχων τους.

Ένα νέο Ιράν και μια νέα Μέση Ανατολή

Στο πιο αισιόδοξο σενάριο, η στρατιωτική πίεση αποδυναμώνει το καθεστώς και ενθαρρύνει τους Ιρανούς να βγουν μαζικά στους δρόμους ζητώντας την ανατροπή της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Αυτό θα απαιτούσε σοβαρή αποδυνάμωση των κατασταλτικών μηχανισμών του καθεστώτος, όπως:

• η πολιτοφυλακή Μπασίτζ
• το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης

Η ιστορία όμως δείχνει ότι η εξωτερική στρατιωτική πίεση από μόνη της σπάνια προκαλεί κατάρρευση ενός καθεστώτος, εκτός αν υπάρχει οργανωμένη εσωτερική αντιπολίτευση.

Το Pentagon έχει ξεκαθαρίσει ότι στόχος είναι η αποδυνάμωση της ικανότητας του Ιράν να προβάλλει ισχύ εκτός συνόρων — όχι η ανατροπή του καθεστώτος στην Tehran.

Χωρίς αμερικανικά χερσαία στρατεύματα ή οργανωμένη αντιπολίτευση, μια άμεση αλλαγή καθεστώτος θεωρείται πολύ απίθανη.

Τα σενάρια μπορεί να συνδυαστούν

Ο νέος ανώτατος ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ίσως λειτουργήσει κυρίως ως πολιτική βιτρίνα για τους Φρουρούς της Επανάστασης. Δεν είναι σαφές αν θα καταφέρει να εδραιώσει την εξουσία του ή αν θα προκύψουν εσωτερικοί ανταγωνιστές.

Η Ισλαμική Δημοκρατία δημιουργήθηκε το 1979 ως αντίδραση σε κληρονομική εξουσία, όμως ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ απέκτησε τη θέση κυρίως λόγω της σχέσης του με τον πατέρα του.

Μακροπρόθεσμα, είναι πιθανό να δούμε σταδιακή φθορά του καθεστώτος, με τον ιρανικό λαό να αποκτά μεγαλύτερο ρόλο στην πολιτική εξέλιξη της χώρας.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.