Είναι 1η Ιουνίου του 2025. Από την Κατάνια της Ιταλίας, το ιστιοφόρο γιοτ Madleen, σημαίας Ηνωμένου Βασιλείου, ως μέρος του Συνασπισμού Freedom Flotilla, αναχωρεί για τα παράλια της Λωρίδας της Γάζας, με σκοπό να σπάσει τον ναυτικό αποκλεισμό που έχει επιβάλλει το Ισραήλ.
Οι επιβαίνοντες αριθμούν τους 12, με πλέον αναγνωρίσιμους την ακτιβίστρια Γκρέτα Τούνμπεργκ και την Γαλλοπαλαιστίνια ευρωβουλευτή Ρίμα Χασάν. Το Madleen «κόβει» τη Μεσόγειο στη μέση, διαγράφοντας μία σχεδόν ευθεία πορεία για να φτάσει στην υπό Κατοχή παλαιστινιακή περιοχή.
Περίπου 8 ημέρες ταξιδιού μετά, το πλήρωμα του σκάφος αναφέρει πως οι εκπομπές του πρόκειται να αποκοπούν από συστήματα παρεμβολής του Ισραήλ. Ώρες μετά, μαθαίνεται πως έχουν συλληφθεί από την ισραηλινή Ακτοφυλακή, στα ανοιχτά βορειοανατολικά της Αιγύπτου.
Οδηγούνται εξαναγκαστικά στο Ισραήλ, με τέσσερις να απελαύνονται συνοπτικά και τους άλλους οκτώ να κρατούνται, φερόμενα επειδή αρνήθηκαν να υπογράψουν για εθελούσια απέλαση, και παραδοχή παραβίασης της Ισραηλινής επικράτειας. Στις επόμενες ημέρες, απελαύνονται επίσης προοδευτικά στις πατρίδες τους.
Το ερώτημα παραμένει. Κατά πόσο έχει νομική βάση το Ισραήλ για τις πράξεις του σε Διεθνή Ύδατα; Περί αυτού μάς εξήγησε στο Reader εκτενώς ο Γεώργιος Θεοχαρίδης, Καθηγητής Ναυτικού Δικαίου και Ναυτιλιακής Πολιτικής στο Παγκόσμιο Ναυτιλιακό Πανεπιστήμιο (World Maritime University), ίδρυμα του Διεθνούς Ναυτιλιακού Οργανισμού (ΙΜΟ).
Κύριε Θεοχαρίδη, κατ' αρχάς, συνελήφθη πράγματι σε Διεθνή Ύδατα το Madleen;
«Αυτό δεν μπορεί να διαγνωστεί αν δεν υπάρχει το στίγμα και από τον δορυφόρο. Φαίνεται όμως να το αποδέχτηκαν οι Ισραηλινές Αρχές, ότι περίπου 200 μίλια ανοιχτά του Ισραήλ έγινε η παρέμβαση από την ακτοφυλακή του.
Άρα χωρίς να ξέρουμε ακριβώς το στίγμα, φαίνεται ότι όντως έγινε σε Διεθνή Ύδατα».
Διαβάστε ακόμα: Madleen Kulab: Η ιστορία της γυναίκας που έδωσε το όνομά της στο πλοίο για τη Γάζα
Δεν εξέπεμπε κάποιο σήμα το Madleen;
«Το ερώτημα συνδέεται με μία ευρύτερη προβληματική. Δεν ξέρω αν έχετε ακούσει για τον «Σκιώδη Στόλο» (dark fleet). Ο "Σκιώδης Στόλος" δεν αποτελεί νομικό όρο αλλά είναι κατά βάση δημιούργημα του Τύπου.
Ωστόσο, επέρχονται έννομες συνέπειες εκ της λειτουργίας του. Ένα χαρακτηριστικό του είναι ότι σβήνει το περίφημο Automatic Identification System (AIS), δηλαδή το σύστημα αυτόματης αναγνώρισης της ταυτότητάς του, οπότε δεν ξέρουμε το ακριβές σημείο που πλέει ή ναυλοχεί το πλοίο.
Πολλές φορές εκτελείται και η στρεβλωτική πράξη «spoofing», κατά το οποίο μολονότι ένα πλοίο εκτελεί ναυσιπλοΐα ανοιχτά του Πειραιά, να φαίνεται ότι είναι σε αγκυροβόλιο λιμένα του Ιράκ.
Το Madleen, πράγματι εξέπεμπε, όπως έχουν υποχρέωση όλα τα σκάφη, σήμα, και μπορεί ο δορυφόρος να το καταγράψει. Στο μέτρο που δεχόμαστε ότι δεν έχει γίνει στρέβλωση, πράγματι είναι εκεί, αλλά το Ισραήλ δεν έδωσε επίσημα τη θέση νηοψίας και σύλληψης του σκάφους».
Πηγή τέτοιας στρέβλωσης θα μπορούσε να είναι το Ισραήλ;
«Όχι, δεν υπάρχει τέτοιο ζήτημα. Απλά δεν μπορούμε να πούμε πού ακριβώς ήταν το σκάφος της στιγμή της συνάντησης με την ακτοφυλακή -διότι πάντοτε υπάρχει και η πιθανότητα να έχει γίνει κάποιου είδους στρέβλωση- από εκεί και πέρα το Ισραήλ, χωρίς να έχει δώσει το ακριβές στίγμα, όντως παραδέχτηκε ότι έχει γίνει σε Διεθνή Ύδατα».
To Ισραήλ έχει κάποια νομική βάση για τη σύλληψη του πληρώματος;
«Το Ισραήλ, όπως και η Τουρκία και οι Ηνωμένες Πολιτείες, δεν έχουν κυρώσει τη Διεθνή Σύμβαση του Δικαίου της Θάλασσας του 1982, που σημαίνει ότι δεν δεσμεύονται. Άρα αυτό που ισχύει για άλλα κράτη, με τις ζώνες χωρικών υδάτων 12 ναυτικών μιλίων, με την παράκτια ζώνη και με την ΑΟΖ (Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη) μέχρι να 200 ναυτικά μίλια, δεν ισχύει για το Ισραήλ, ούτε για τις ΗΠΑ και την Τουρκία.
Αυτό σημαίνει ότι δεν ισχύει καταρχάς αυτή η κατάστρωση ζωνών για τα χωρικά ύδατα. Παρόλα αυτά όμως, αυτά τα κράτη δεσμεύονται από το προϋφιστάμενο Διεθνές Δίκαιο, δύο ρυθμιστικές Διεθνείς Συμβάσεις της Γενεύης του 1958 αλλά και από το Εθιμικό Διεθνές Δίκαιο.
Το τελευταίο μάς λέει ότι κάθε κράτος έχει τη δυνατότητα να έχει χωρικά ύδατα μέχρι 6 ή μέχρι 12 μίλια. Άρα το Ισραήλ, μολονότι δεν έχει κυρώσει τη Διεθνή Σύμβαση Δικαίου της Θάλασσας, δεσμεύεται από το εθιμικό δίκαιο, και όντως, τα χωρικά του ύδατα, φτάνουν μέχρι 12 μίλια.
Αυτό σημαίνει ότι έξω από αυτή τη ζώνη είναι διεθνή ύδατα».
Ο ναυτικός αποκλεισμός του Ισραήλ
Όπως εξήγησε στη συνέχεια ο κ. Θεοχαρίδης, το θεμιτό της δράσης που ακολούθησαν οι ισραηλινές Αρχές, έχει σχέση και με την εγκυρότητα του ναυτικού αποκλεισμού, που έχουν επιβάλλει στη λωρίδα της Γάζας.
Αναφέρει πως: «Σχετικά με την πράξη νηοψίας και σύλληψης η οποία έγινε, το Ισραήλ κηρύσσει κατά καιρούς ναυτικό αποκλεισμό της παράκτιας περιοχής της Γάζας.
Ο ναυτικός αποκλεισμός είναι κάτι που δεν υπάρχει στη Διεθνή Σύμβαση του Δικαίου της Θάλασσας, είναι όμως εθνικό δικαίωμα, όταν ένα κράτος απειλείται, μπορεί να κηρύξει ναυτικό αποκλεισμό, ώστε να αποτρέψει τυχόν επιθέσεις.
Τίθεται έτσι το ζήτημα αν και κατά πόσο αυτό έγινε νόμιμα. Οι απόψεις διίστανται και δεν υπάρχει ομογνωμία στον επιστημονικό κόσμο. Ωστόσο, για τον ναυτικό αποκλεισμό, θεωρείται ότι χρειάζονται να συντρέχουν κάποιες προϋποθέσεις για να κηρυχθεί, και από εκεί και πέρα, για να είναι νόμιμος θα πρέπει:
- αφού κηρυχθεί πρώτα δημόσια ότι λαμβάνει χώρα
- να μπορεί το κράτος να τηρήσει αποτελεσματικά τον αποκλεισμό για τους λόγους που έχει επικαλεσθεί
- να εφαρμόζεται έναντι όλων των πλοίων χωρίς διακρίσεις
- να μην υπάρχει αποκλεισμός ουδέτερων λιμένων
- να υφίσταται, ελλείψει εναλλακτικών από την ξηρά, η δυνατότητα παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας από θαλάσσης
Υπάρχει ένα μέρος της Διεθνούς Κοινότητας, που ισχυρίζεται ότι η κήρυξη καθ' αυτή του ναυτικού αποκλεισμού για όλο αυτό το χρονικό διάστημα, υπερβαίνει τα όρια του επιτρεπτού. Το Ισραήλ από τη μεριά του διατείνεται πως αν μετά από αυτό το συμβάν αφήσει ανοιχτές τις "πύλες", ακόμα και για έναν ουδέτερο λιμένα, ελλοχεύει κίνδυνος να εισέλθουν όπλα».
Το συμβάν
Για τα όσα μπορούμε να γνωρίζουμε άμεσα για το συμβάν με το Madleen, ο κ. Θεοχαρίδης αναφέρει: «Το σκάφος, πριν τον απόπλου, είχε δημόσια δηλώσει πως θα εισέλθει σε παράκτιο χώρο της Γάζας στη Παλαιστίνη, για να παράσχει ανθρωπιστική βοήθεια.
Το Ισραήλ από την πλευρά του, επειδή εφαρμόζει ναυτικό αποκλεισμό, θεώρησε ότι αυτή η πράξη συνιστά επικείμενη παραβίασή του, γιατί κανονικά, θα έπρεπε να είχαν ζητήσει άδεια.
Από τη στιγμή που δεν το έκαναν, όταν το Madleen έφτασε σε σημείο όπου οι ισραηλινοί ένιωσαν ότι μπορούν να ελέγξουν την κατάσταση, επενέβη η ακτοφυλακή τους σε Διεθνή Ύδατα και το οδήγησε στη χώρα, διεξήγαγε στο πλήρωμα και τους επιβαίνοντες ιατρικές εξετάσεις, όπως λέει το Ισραήλ, και μετά έστειλε κάποιους με αεροπλάνο στις πατρίδες τους.
Η πράξη καθ' αυτή, σχετικά με τον αν είναι παράνομη η σύλληψη του πλοίου, η προσαγωγή του πληρώματος και των επιβατών σε λιμένα του Ισραήλ, και ο εκπατρισμός τους, αυτά εξαρτώνται από το ποια επιστημονική άποψη θα υιοθετήσουμε σχετικά με την εγκυρότητα κήρυξης ναυτικού αποκλεισμού.
Πάντως η περιοχή του εδάφους της Γάζας είναι εμπόλεμη και, όταν είμαστε σε status πολέμου, και το ίδιο το Δίκαιο μόνο αποσπασματικές ρυθμίσεις διαθέτει.
Μια πρόσθετη έκφανση του ζητήματος είναι η εξής. Από τη στιγμή που επενέβη η ακτοφυλακή και επιβιβάσθηκαν στο σκάφος, δεν θα μπορούσαν να εξετάσουν αν είχε όπλα; Διότι αν δεν είχε, δεν υπήρχε λόγος να εμποδισθεί ο πλους.
Ο αντίλογος βέβαια είναι ότι μεσοπέλαγα δεν θα μπορούσε να γίνει εξονυχιστικός έλεγχος για την ανεύρεση όπλων ή εκρηκτικών. Εναλλακτικά, θα μπορούσαν να διατάξουν το πλεούμενο να αλλάξει πορεία, δηλαδή να μην καταπλεύσει στον λιμένα που υπήρχε πρόθεση κατάπλου.
Το σκάφος Madleen, όμως, ίσως ήθελε να συνεχίσει και να χρειαζόταν να ασκηθεί βία προς αυτό το σκοπό, οπότε επελέγη η οδός καθοδήγησης σε λιμένα του Ισραήλ».
- Μπαράζ χτυπημάτων Ιράν και Ισραήλ κατά τη διάρκεια της νύχτας
- Η τελευταία φορά που είδα τον πατέρα μου
- Ο άγνωστος κανόνας στη Monopoly που μπορεί να τελειώσει το παιχνίδι πιο γρήγορα
- LIVE από τη Μέση Ανατολή: Εισβολή του Ισραήλ στον νότιο Λίβανο - Επιθέσεις με drones από το Ιράν
- Εγκλωβισμένος στο Ομάν ο γιος του Αντώνη Γούναρη: «Δεν υπάρχει πρεσβεία»
- Γιατί η Ελλάδα επιλέγει την Κάρπαθο για ανάπτυξη συστοιχίας Patriot - Η στρατηγική σημασία για το Αιγαίο
- Πόσα καταφύγια έχει η Ελλάδα: Πού βρίσκονται σε Αθήνα και Πειραιά
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
