Μία Formula 1 σε ράγες: Πώς είναι να οδηγείς ένα τρένο υψηλής ταχύτητας και τι συμβαίνει σε περίπτωση λάθους

Το πρόσφατο σιδηροδρομικό δυστύχημα στην Ισπανία με τους δεκάδες νεκρούς, έδειξε πως τα τρένα υψηλής ταχύτητας μπορεί να είναι εξαιρετικά ασφαλή, αλλά δεν αποκλείονται τα μοιραία λάθη.

Τα τρένα υψηλής ταχύτητας είναι, όπως λέει και τ΄όνομά τους, ταχύτατα. Όταν προσεγγίζουν το ένα το άλλο από αντίθετες κατευθύνσεις, η μεταξύ τους απόσταση μειώνεται σε διπλάσιο ρυθμό. Ένα λεπτό μετά το πέρασμα, όταν οι οδηγοί έχουν ελάχιστο χρόνο ακόμα και για ένα νεύμα στον άλλο, ίσως έχουν καλύψουν απόσταση έως και δέκα χιλιομέτρων.

Με ταχύτητα που προσεγγίζει ακόμα και τα 300 χιλιόμετρα την ώρα, διανύουν απόσταση χιολιομέτρου σε λίγα δευτερόλεπτα. Περνά τις πόλεις την μία μετά την άλλη, τόσο γρήγορα, που όλα μοιάζουν κοινά πια. 

Τα τρένα Fuxing της Κίνας πηγαίνουν ακόμη πιο γρήγορα, φτάνοντας τα 350 χιλιόμετρα/ώρα σε ορισμένες διαδρομές, με σχέδια να φτάσουν έως και τα 400 χιλιόμετρα/ώρα.

Τα στοιχειά αυτά κάνουν το δυστύχημα στην Ισπανία ακόμα πιο τρομακτικό. Και παρά την ασφάλεια, γενάται το ερώτημα αν οι μηχανοδηγοί έχουν χρόνο αντίδρασης σε περίπτωση που προκύψει κάποιο σοβαρό ζήτημα. 

«Το να οδηγείς ένα τρένο υψηλής ταχύτητας είναι διαφορετικού είδους οδήγηση» σημείωσε στο CNN ο Πολ Κούπερ. Εργάζεται 13 χρόνια σαν οδηγός και εκπαιδευτής για τη σιδηροδρομική εταιρεία Southeastern. 

Όπως είπε, οι οδηγοί λειτουργούν όπως εκείνοι των συμβατικών τρένων, αλλά «το σύστημα ασφάλειας είναι λιγότερο επιεικές».

Παρ΄όλα αυτά, οι σιδηροδρομικές μετακινήσεις παραμένουν οι πλέον ασφαλείς, με τα μεγάλα δυστυχήματα να είναι ελάχιστα - συγκριτικά με τα οδικά. Τα τρένα υψηλής ταχύτητας είναι ακόμα ασφαλέστερα λόγω της συστηματικής εργασίας που γίνεται ώστε να στηθούν τα συστήματα για να κινούνται με αυτούς τους εντυπωσιακούς ρυθμούς. 

Οδήγηση με έως και 400 χλμ/ώρα και εκατοντάδες επιβάτες

Ένα τυπικό τρένο υψηλής ταχύτητας, βάρους σχεδόν 500 τόνων, είναι ένα αξιοσημείωτο επίτευγμα μηχανικής. Οι συμπαγείς κινητήρες αποδίδουν περίπου 11.000 ίππους - περίπου το ισοδύναμο 100 αυτοκινήτων. Ορισμένοι αναφέρουν πως μοιάζει περισσότερο ένα αυτοκίνητο της Formula 1 σε ράγες παρά με προαστιακό τρένο. 

Δεν αποτελεί έκπληξη ότι η κατασκευή τους κοστίζει περί τα 40 εκατομμύρια δολάρια και χρειάζονται πολλά ακόμα για τη συντήρηση κατά τη διάρκεια της ζωής τους. 

Αλλά, οι σιδηρόδρομοι υψηλής ταχύτητας έχουν γίνει τόσο συνηθισμένοι στην Ευρώπη και την Ασία από τη δεκαετία του 1980 που πολλοί επιβάτες μόλις που το προσέχουν πλέον. Ενώ διαβάζουν, βλέπουν ταινίες ή ακούνε μουσική, σίγουρα δεν αναλογίαζονται όλα εκείνα που πρέπει να γίνουν για να είναι ασφαλές το ταξίδι τους. 

Περισσότεροι από 10 δισεκατομμύρια επιβάτες έχουν ταξιδέψει με το Shinkansen της Ιαπωνίας από το 1964 και η απουσία περιστατικών αποτελεί την τέλεια απόδειξη για τους λόγους που το επιλέγουν. 

Η Γαλλία ακολούθησε με το εμβληματικό της Train à Grande Vitesse (TGV) το 1981. Το TGV μείωσε τους χρόνους ταξιδιού μεταξύ των μεγάλων πόλεων και βοήθησε να γίνουν τα ταξίδια υψηλής ταχύτητας ασφαλή, προσβάσιμα και οικονομικά προσιτά.

Η γαλλική τεχνογνωσία εξαπλώθηκε επίσης στην Ισπανία, το Βέλγιο, τη Νότια Κορέα, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Μαρόκο, όπου βρίσκεται η πρώτη γραμμή υψηλής ταχύτητας της Αφρικής.

Οι ταχύτητες είναι τόσο μεγάλες, που λίγα είναι τα τρένα που έχουν αντέξει μετά τα 25α γενέλθιά τους πριν αποσυρθούν σε κάποιο μηχανοστάσιο. Αλλά, έχουν διανύσει εκατομμύρια χιλιόμετρα. 

Οι ράγες, οι γέφυρες, οι σήραγγες και οι γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας αντιμετωπίζουν εξαιρετικές καταπονήσεις, απαιτώντας ακριβή κατασκευή, σχολαστικούς ελέγχους και συνεχή συντήρηση.

Όταν ένα μέσο κινείται με πάνω από 190 χιλιόμετρα, είναι αδύνατο για το ανθρώπινο μάτι να διακρίνει τα σήματα κατά μήκος της γραμμής. Για τον λόγο αυτό, υπάρχουν εντός της καμπίνας ειδικά συστήματα ενημέρωσης του μηχανοδηγού.

Οι μέσοι χρόνοι αντίδρασης για τους οδηγούς αυτοκινήτων λέγεται ότι είναι μεταξύ 0,7-1,5 δευτερολέπτων. Χρόνια εντατικής επαγγελματικής εκπαίδευσης μπορούν να μειώσουν τους χρόνους αντίδρασης των μηχανοδηγών σε 0,2-0,4 δευτερόλεπτα, αν και η κόπωση και οι περισπασμοί εξακολουθούν να έχουν σημασία.

Αυτά τα αντανακλαστικά, σε συνδυασμό με εξελιγμένα συστήματα ασφαλείας, συμβάλλουν στο να γίνει ο σιδηρόδρομος υψηλής ταχύτητας ένας από τους ασφαλέστερους τρόπους μεταφοράς στον κόσμο.

Ο χειρισμός είναι το ένα σημαντικό τεστ για τους μηχανοδηγούς, αλλά το δεύτερο - και για πολλούς πιο σημαντικό - είναι η δυνατότητα στάσης. Τα σύγχρονα τρένα υψηλής ταχύτητας, όμως, χρησιμοποιούν πολλαπλά συστήματα πέδησης. 

Ένα TGV ή Eurostar με 300 χιλιόμετρα/ώρα μπορεί να σταματήσει σε περίπου 83 δευτερόλεπτα, καλύπτοντας περίπου 2-3 χιλιόμετρα. Στη γραμμή HS1 του Ηνωμένου Βασιλείου, ένα τρένο 12 βαγονιών κινούμενο με 240 χιλιόμετρα την ώρα, χρειάζεται περίπου 45 δευτερόλεπτα για να σταματήσει. 

Από το 1964, όταν τα πρώτα τρένα Shinkansen αναχώρησαν από τον σταθμό του Τόκιο, η Ιαπωνία δεν έχει καταγράψει ούτε έναν θάνατο στα τρένα υψηλής ταχύτητας. Η Γαλλία έχει καταγράψει μόνο ένα θανατηφόρο ατύχημα TGV - έναν εκτροχιασμό ενός μη δημόσιου δοκιμαστικού τρένου το 2015.

«Το απίστευτο ιστορικό ασφάλειας του σιδηροδρόμου υψηλής ταχύτητας βασίζεται σε πολλούς παράγοντες. Χρησιμοποιεί τεχνολογία και υλικά αιχμής, θέτει κορυφαία παγκοσμίως πρότυπα για την πυρασφάλεια, την προστασία από συγκρούσεις και τον εξοπλισμό σηματοδότησης», δήλωσε ο ιστορικός των σιδηροδρόμων Κρίστιν Γούλμαν, συγγραφέας του βιβλίου «Fast Track: The Extraordinary Story of High-Speed ​​Rail».

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.