Είναι δεδομένο πως ο πόλεμος στο Ιράν δεν θα τελειώσει σύντομα. Παρά τις προσπάθειες για διαπραγματεύσεις, το αδιέξοδο γύρω από τα Στενά του Ορμούζ είναι αυτό που κυριαρχεί. Οι Ηνωμένες Πολιτείες φαίνεται να έχουν εμπλακεί σε μια κατάσταση που η απεμπλοκή δεν είναι εύκολη και «κοστίζει» σε δημοφιλία για τον Λευκό Οίκο. Κοστίζει, εξίσου αλλά με διαφορετικό τρόπο, για τον Αμερικανό πολίτη (και όχι μόνο).
Διαβάστε ακόμη: Πώς Κίνα και Ρωσία θα μπορούσαν να βάλουν εμπόδια στα σχέδια Τραμπ για οικονομική απομόνωση του Ιράν
Αξιοποιώντας τις δυνατότητες της τεχνητής νοημοσύνης, επιχειρούμε να δούμε κατά πόσο είναι εφικτή η ειρήνη και η άρση του αδιεξόδου που έχει προκύψει. Ταυτόχρονα, εξετάζουμε τρία διαφορετικά σενάρια: κλιμάκωση, εσωτερική κατάρρευση, διπλωματία.
ChatGPT
«Το πιο επικίνδυνο μονοπάτι δεν απαιτεί συνειδητή απόφαση για γενικευμένο παγκόσμιο πόλεμο. Αρκεί μια αλυσίδα λανθασμένων υπολογισμών. Το game changer θα ήταν ένας συνδυασμός πλήρους παράλυσης του Ορμούζ, επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις του Κόλπου, μεγάλης απώλειας Αμερικανών στρατιωτικών ή δεξαμενόπλοιων. Τότε το πρόβλημα παύει να είναι Ιράν εναντίον ΗΠΑ. Γίνεται κρίση ασφαλείας για ολόκληρη την παγκόσμια ενεργειακή οικονομία.
Το πιθανότερο τέλος μιας ακραίας κλιμάκωσης θα ήταν βίαιη επαναφορά στη διπλωματία μετά από πολύ υψηλότερο οικονομικό κόστος. Με άλλα λόγια: η κλιμάκωση αυξάνει πολύ το κόστος, αλλά από μόνη της δεν προσφέρει καθαρή στρατηγική έξοδο. Αντίστοιχα, η εσωτερική κατάρρευση του καθεστώτος της Τεχεράνης μπορεί να είναι το πιο δραματικό σενάριο, αλλά δεν είναι σήμερα το πιο πιθανό. Το διπλωματικό σενάριο είναι εκείνο με την πιο λογική στρατηγική βάση.
Το γεγονός ότι η τελευταία συμφωνία κατέρρευσε δεν σημαίνει ότι το πλαίσιο εξαφανίστηκε. Σημαίνει ότι η κατανομή ισχύος γύρω από το Ορμούζ δεν είχε λυθεί. Το αποτέλεσμα του διπλωματικού σεναρίου δεν θα ήταν ειρήνη. Θα ήταν ένα είδος ψυχροπολεμικής σύγκρουσης: οι δύο πλευρές θα διατηρούσαν ικανότητες, επιρροές και εχθρότητα, αλλά με κανάλια επικοινωνίας, περιορισμούς στις θαλάσσιες επιχειρήσεις και μια νέα πυρηνική γραμμή επαλήθευσης. Αυτό είναι ιστορικά πολύ πιο πιθανό από μια καθαρή στρατιωτική λύση».
Gemini
«Η περίπτωση ανάφλεξης έχει τις λιγότερες πιθανότητες. Δεν θα υπάρξει χερσαία εισβολή, λόγω της αχανούς γεωγραφίας του Ιράν και των πόρων που απαιτούνται. Θα καταλήξει σε μια εκατέρωθεν ισοπεδωμένη υποδομή, βυθίζοντας την παγκόσμια οικονομία σε ύφεση. Το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα θα καθυστερήσει κατά χρόνια, αλλά το καθεστώς πιθανότατα θα επιβιώσει στρατιωτικοποιώντας πλήρως τη χώρα.
Η νομιμοποίηση του καθεστώτος βρίσκεται στο ιστορικό της ναδίρ, πνιγμένη από τη διαφθορά, τον υπερπληθωρισμό και τις εξαντλητικές κυρώσεις. Μια ενδεχόμενη πτώση δεν θα φέρει απαραίτητα μια δυτικού τύπου δημοκρατία. Το πιο ρεαλιστικό είναι μια ωμή ανάληψη της πλήρους εξουσίας από τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC), μετατρέποντας τη θεοκρατία σε καθαρή στρατιωτική δικτατορία. Συγκριτικά με αυτά τα δύο ενδεχόμενα, το διπλωματικό σενάριο είναι το πιο πιθανό να επικρατήσει.
Παρά τη σκληρή ρητορική, τόσο η ηγεσία της Τεχεράνης όσο και η Ουάσιγκτον λειτουργούν ιστορικά με γνώμονα την αυτοσυντήρηση και τη διατήρηση του συστήματος, αποφεύγοντας τον υπαρξιακό κίνδυνο ενός άμεσου πολέμου. Η Ουάσιγκτον δεν επιθυμεί ένα νέο καταστροφικό τέλμα στη Μέση Ανατολή (στρέφοντας το βάρος της στην Ασία), ενώ το ιρανικό καθεστώς γνωρίζει πως ο ολοκληρωτικός πόλεμος ή το κλείσιμο των Στενών θα προκαλούσε μια σαρωτική παγκόσμια στρατιωτική απάντηση που θα το ανέτρεπε οριστικά».
Claude
«Η κατάληξη ενός σεναρίου κλιμάκωσης δεν είναι ιρανική κατάρρευση ούτε αμερικανική νίκη. Είναι παρατεταμένη εξουθένωση και των δύο πλευρών: πετρέλαιο πάνω από 130-150 δολάρια το βαρέλι, παγκόσμια ενεργειακή κρίση που πλήττει την Ευρώπη ενόψει χειμώνα, αμερικανική κοινή γνώμη που στρέφεται εναντίον ενός πολέμου χωρίς σαφές τέλος πριν τις εκλογές του Νοεμβρίου, και ένα Ιράν που έχει χάσει την υποδομή του αλλά όχι τη θέλησή του να αντισταθεί. Άρα, ένα αδιέξοδο φθοράς, όχι αποφασιστική νίκη κανενός.
Όσον αφορά το ενδεχόμενο κατάρρευσης ή ανατροπής, το καθεστώς είναι ήδη πληγωμένο βαθύτατα, αλλά η δομή εξουσίας του έχει ενοποιηθεί, όχι διαλυθεί. Το κρίσιμο σημείο είναι αυτό: όταν οι ΗΠΑ δολοφόνησαν τον Χαμενεΐ ελπίζοντας σε κατάρρευση εκ των έσω, το αποτέλεσμα ήταν το αντίθετο. Το ρίσκο εδώ δεν είναι λαϊκή εξέγερση που ανατρέπει το καθεστώς, είναι εσωτερική ρήξη στην ελίτ. Η κατάληξη αυτού του σεναρίου είναι η μεταμόρφωση του καθεστώτος σε μια σκληρή, στρατιωτική χούντα.
Το διπλωματικό σενάριο έχει ήδη δοκιμαστεί δύο φορές (κατάπαυση πυρός Απριλίου, μνημόνιο Ιουνίου) και κατέρρευσε και τις δύο. Αυτό δεν το καθιστά απίθανο, το καθιστά τον πιο πιθανό τύπο κατάληξης, απλώς όχι σε καθαρή, μόνιμη μορφή.
Το βασικό εμπόδιο σε μια πραγματική συμφωνία είναι δομικό, όχι απλώς πολιτικό: το Ιράν θεωρεί τον έλεγχο του Ορμούζ υπαρξιακό ζήτημα κυριαρχίας μετά τη δολοφονία του ηγέτη του, ενώ οι ΗΠΑ δεν μπορούν πολιτικά να δεχτούν ιρανικά τέλη διέλευσης σε διεθνή ύδατα χωρίς αυτό να μοιάζει με ήττα. Μια πραγματική αποκλιμάκωση θα χρειαζόταν δημιουργική ασάφεια πάνω σε αυτό ακριβώς το σημείο, κάτι που η συμφωνία του Ιουνίου προσπάθησε και απέτυχε.
Το ρεαλιστικό αποτέλεσμα αυτού του σεναρίου δεν είναι ειρήνη αλλά κατάσταση τύπου Βόρειας Κορέας ή Ουκρανίας προ-2022: επίσημη κατάπαυση πυρός, ανεπίσημες παραβιάσεις, Ορμούζ με μειωμένη αλλά όχι μηδενική κυκλοφορία, και περιοδικές εντάσεις κάθε φορά που κάποια πλευρά χρειάζεται εσωτερική επίδειξη δύναμης».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
