Πώς Κίνα και Ρωσία θα μπορούσαν να βάλουν εμπόδια στα σχέδια Τραμπ για οικονομική απομόνωση του Ιράν

Ο Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να εντείνει την οικονομική πίεση στο Ιράν, απειλώντας με σοβαρές συνέπειες οποιαδήποτε χώρα προσφέρει οικονομική «σανίδα σωτηρίας» στην Τεχεράνη. Ωστόσο, η στενή συνεργασία του Ιράν με την Κίνα και τη Ρωσία ενδέχεται να αποτελέσει σημαντικό εμπόδιο στα σχέδια της Ουάσινγκτον.

Έξι μήνες μετά την έναρξη της σύγκρουσης των ΗΠΑ με το Ιράν, ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε αυτό που χαρακτήρισε «οικονομική D-Day», υποσχόμενος τη σκληρότερη οικονομική επιχείρηση που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ εναντίον μιας χώρας.

Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Τραμπ προειδοποίησε με «τεράστιες οικονομικές συνέπειες» όσες χώρες βοηθήσουν την Τεχεράνη να παρακάμψει τις αμερικανικές κυρώσεις, κάνοντας μεταξύ άλλων αναφορά σε λαθρεμπόριο πετρελαίου, μεταφορές χρημάτων, ανταλλακτήρια, νηολόγια πλοίων και εταιρείες-βιτρίνες.

Η αποτελεσματικότητα, όμως, μιας τέτοιας στρατηγικής απέναντι σε Κίνα και Ρωσία αμφισβητείται από αναλυτές.

Το δύσκολο «μέτωπο» της Κίνας

Η Κίνα αποτελεί τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο του Ιράν και ιδιαίτερα σημαντικό αγοραστή του ιρανικού πετρελαίου. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας αναλύσεων Kpler που επικαλείται το Al Jazeera, περίπου το 80% του ιρανικού πετρελαίου που μεταφέρθηκε διά θαλάσσης το 2025 κατέληξε στην κινεζική αγορά.

Η επιβολή κυρώσεων στα κινεζικά διυλιστήρια δεν θεωρείται εύκολη υπόθεση, καθώς πολλά είναι ανεξάρτητα και έχουν περιορισμένη έκθεση στο αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.

Περισσότερο επώδυνη για το Πεκίνο θα μπορούσε να είναι η επιβολή κυρώσεων σε μεγάλες κινεζικές τράπεζες που ενδεχομένως διαχειρίζονται ιρανικά κεφάλαια. Μια τέτοια κίνηση, όμως, θα μπορούσε να προκαλέσει αντίποινα από την Κίνα και να οδηγήσει σε νέα ένταση στις ήδη εύθραυστες οικονομικές σχέσεις των δύο υπερδυνάμεων.

Η Yu Jie, ερευνήτρια του Chatham House, εκτίμησε ότι οι απειλές Τραμπ δεν πρόκειται να μεταβάλουν ουσιαστικά τις υφιστάμενες εμπορικές σχέσεις Κίνας και Ιράν.

Το Πεκίνο έχει ήδη απορρίψει τη λογική νέων κυρώσεων. Ο εκπρόσωπος του κινεζικού υπουργείου Εξωτερικών Λιν Τζιάν δήλωσε ότι περισσότερες κυρώσεις «δεν θα βοηθήσουν στην επίλυση του ζητήματος», καλώντας τις εμπλεκόμενες πλευρές να στραφούν στη διπλωματία.

Η χρονική συγκυρία περιπλέκει ακόμη περισσότερο τους σχεδιασμούς της Ουάσινγκτον, καθώς ΗΠΑ και Κίνα επιχειρούν να διατηρήσουν υπό έλεγχο τις μεταξύ τους εντάσεις ενόψει της προγραμματισμένης επίσκεψης του Σι Τζινπίνγκ στην Ουάσινγκτον τον επόμενο μήνα.

Η διαφορετική περίπτωση της Ρωσίας

Ακόμη πιο περιορισμένα είναι τα εργαλεία οικονομικής πίεσης που διαθέτουν οι ΗΠΑ απέναντι στη Ρωσία, η οποία βρίσκεται ήδη αντιμέτωπη με εκτεταμένες δυτικές κυρώσεις και έχει αναπτύξει εναλλακτικούς μηχανισμούς εμπορικών συναλλαγών.

Μόσχα και Τεχεράνη έχουν ενισχύσει σημαντικά τις σχέσεις τους τα τελευταία χρόνια. Τον Ιανουάριο του 2025 υπέγραψαν συμφωνία στρατηγικής συνεργασίας διάρκειας 20 ετών, ενώ ο όγκος των εμπορικών συναλλαγών τους έφτασε τα 4,8 δισ. δολάρια κατά τους πρώτους 11 μήνες του 2025, σύμφωνα με στοιχεία που παρουσίασε ο Ρώσος υπουργός Ενέργειας Σεργκέι Τσιβίλεφ.

Οι σχέσεις τους δεν περιορίζονται στην οικονομία. Ρωσία και Ιράν έχουν αναπτύξει και στρατιωτική συνεργασία, ενώ σύμφωνα με έγγραφο ευρωπαϊκής κυβέρνησης που επικαλέστηκε το NBC News, η Μόσχα φέρεται να απέστειλε πρόσφατα στο Ιράν εξαρτήματα drones, πυρομαχικά και εκρηκτικές ύλες μέσω της Κασπίας Θάλασσας.

Το Ιράν στρέφεται στους BRICS

Μπροστά στην προσπάθεια οικονομικής απομόνωσής του, το Ιράν αναζητά παράλληλα εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης και τρόπους συναλλαγών εκτός του δυτικού χρηματοπιστωτικού συστήματος.

Ως μέλος των BRICS, μαζί με χώρες όπως η Κίνα, η Ρωσία, η Ινδία και η Βραζιλία, η Τεχεράνη επιδιώκει να διευρύνει τη χρήση εθνικών νομισμάτων στις εμπορικές συναλλαγές της.

Ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας του Ιράν, Αμπντολνασέρ Χεματί, δήλωσε ότι η χώρα σχεδιάζει να ενταχθεί στη Νέα Αναπτυξιακή Τράπεζα των BRICS, μια εξέλιξη που θα μπορούσε να δημιουργήσει νέες δυνατότητες χρηματοδότησης εκτός των δυτικών αγορών. Η πιθανή ένταξη, πάντως, προϋποθέτει σχετική διαδικασία προσχώρησης.

Παράλληλα, η Τεχεράνη εξετάζει διμερείς και τριμερείς νομισματικές συμφωνίες με άλλες χώρες των BRICS.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, χαρακτήρισε την εκστρατεία της Ουάσινγκτον συνέχεια «αποτυχημένων πολιτικών», κατηγορώντας τις ΗΠΑ για «οικονομική τρομοκρατία».

Το κατά πόσο η νέα στρατηγική Τραμπ θα καταφέρει τελικά να απομονώσει οικονομικά το Ιράν θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από την ικανότητα της Ουάσινγκτον να περιορίσει τις συναλλαγές της Τεχεράνης με τις δύο μεγάλες δυνάμεις. Κίνα και Ρωσία, όμως, έχουν ήδη δημιουργήσει οικονομικούς και εμπορικούς διαύλους που είναι δύσκολο να επηρεαστούν αποκλειστικά μέσω αμερικανικών κυρώσεων.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.