Η απόφαση του Ντόναλντ Τραμπ να επιτεθεί στο Ιράν μαζί με το Ισραήλ δημιουργεί νέους κινδύνους για ένα σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εφοδιασμού πετρελαίου.
Όπως αναφέρει το Bloomberg, η ίδια η Ισλαμική Δημοκρατία αντλεί το 3% της παγκόσμιας παραγωγής, καθιστώντας την τον τέταρτο μεγαλύτερο παραγωγό στον ΟΠΕΚ.
Ωστόσο, το Ιράν ασκεί πολύ μεγαλύτερη επιρροή στον παγκόσμιο εφοδιασμό ενέργειας λόγω της στρατηγικής της θέσης, καθώς βρίσκεται στη μία πλευρά του Στενού του Ορμούζ, της ναυτιλιακής οδού για περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου αργού πετρελαίου από βασικούς προμηθευτές, όπως η Σαουδική Αραβία και το Ιράκ.
Ενώ η θαλάσσια οδός παραμένει ανοιχτή, ορισμένα πετρελαιοφόρα απέφευγαν να περάσουν από εκεί μετά τις επιθέσεις και τα πλοία συσσωρεύονταν και στις δύο πλευρές της εισόδου, σύμφωνα με στοιχεία που συγκέντρωσε το Bloomberg.
Οι αγορές πετρελαίου είναι κλειστές για το Σαββατοκύριακο και δεν υπήρχαν αρχικές πληροφορίες σχετικά με το αν οι επιθέσεις κατά του Ιράν και τα αντίποινα σε ολόκληρη την περιοχή το Σάββατο είχαν ως στόχο ενεργειακούς πόρους.
Διαβάστε ακόμα: Σφυροκόπημα του Ισραήλ στην Τεχεράνη: Βάσεις των ΗΠΑ στο στόχαστρο του Ιράν - LIVE οι εξελίξεις
Παραγωγή του Ιράν
Το Ιράν παράγει περίπου 3,3 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου την ημέρα, από λιγότερα από 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα το 2020, παρά τις συνεχιζόμενες διεθνείς κυρώσεις. Η χώρα έχει γίνει πιο επιδέξια στο να παρακάμπτει αυτούς τους περιορισμούς, στέλνοντας περίπου το 90% των εξαγωγών της στην Κίνα.
Τα μεγαλύτερα κοιτάσματα είναι τα Ahvaz και Marun και το σύμπλεγμα West Karun, όλα στην επαρχία Khuzestan. Το κύριο διυλιστήριο του Ιράν, που χτίστηκε στο Αμπαντάν το 1912, μπορεί να επεξεργάζεται περισσότερα από 500.000 βαρέλια την ημέρα.
Άλλα σημαντικά εργοστάσια είναι τα διυλιστήρια Bandar Abbas και Persian Gulf Star, τα οποία επεξεργάζονται αργό πετρέλαιο και συμπύκνωμα, ένα είδος εξαιρετικά ελαφρού πετρελαίου που υπάρχει σε αφθονία στο Ιράν. Η πρωτεύουσα της χώρας, η Τεχεράνη, διαθέτει το δικό της διυλιστήριο.
Για τις υπερπόντιες αποστολές του Ιράν, ο τερματικός σταθμός του νησιού Kharg στο βόρειο Περσικό Κόλπο αποτελεί τον κύριο κόμβο logistics. Σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Mehr του Ιράν, το Σάββατο σημειώθηκε έκρηξη στο νησί, χωρίς να δοθούν περισσότερες λεπτομέρειες ή να γίνει αναφορά στον τερματικό σταθμό πετρελαίου.
Το νησί Kharg διαθέτει πολυάριθμους χώρους φόρτωσης, προβλήτες, απομακρυσμένα σημεία πρόσδεσης και δεξαμενές αποθήκευσης αργού πετρελαίου χωρητικότητας δεκάδων εκατομμυρίων βαρελιών. Τα τελευταία χρόνια, οι εγκαταστάσεις αυτές έχουν διαχειριστεί εξαγωγές που ξεπερνούν τα 2 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα.
Οι αμερικανικές κυρώσεις αποθαρρύνουν τους περισσότερους πιθανούς αγοραστές αργού πετρελαίου από το Ιράν, αλλά οι ιδιωτικές κινεζικές εταιρείες διύλισης παραμένουν πρόθυμοι πελάτες, υπό την προϋπόθεση ότι θα λάβουν σημαντικές εκπτώσεις.
Η Τεχεράνη βασίζεται για τις διεθνείς αποστολές της σε έναν στόλο παλαιών δεξαμενόπλοιων, τα οποία πλέουν κυρίως με απενεργοποιημένους πομποδέκτες για να αποφύγουν τον εντοπισμό τους.
Νωρίτερα αυτό το μήνα, το Ιράν γέμιζε γρήγορα δεξαμενόπλοια στο νησί Kharg, πιθανώς σε μια προσπάθεια να μεταφέρει όσο το δυνατόν περισσότερο αργό πετρέλαιο και να απομακρύνει τα πλοία από τον κίνδυνο σε περίπτωση που η εγκατάσταση δεχόταν επίθεση.
Ήταν μια κίνηση παρόμοια με αυτή του περασμένου Ιουνίου, πριν από τις επιθέσεις του Ισραήλ και των ΗΠΑ. Οποιαδήποτε επίθεση στο νησί Kharg θα ήταν ένα κρίσιμο πλήγμα για την οικονομία της χώρας.
Τα κύρια κοιτάσματα φυσικού αερίου του Ιράν βρίσκονται πιο νότια, κατά μήκος της ακτής του Περσικού Κόλπου. Οι εγκαταστάσεις στο Assaluyeh και στο Bandar Abbas επεξεργάζονται, μεταφέρουν και αποστέλλουν φυσικό αέριο και συμπύκνωμα για εγχώρια χρήση στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τη θέρμανση, τα πετροχημικά και άλλες βιομηχανίες.
Η περιοχή είναι το κύριο σημείο εξαγωγής συμπυκνώματος του Ιράν. Κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ιουνίου, μια επίθεση σε ένα τοπικό εργοστάσιο φυσικού αερίου προκάλεσε ανησυχία στους εμπόρους, αλλά δεν προκάλεσε μόνιμη αύξηση των τιμών του πετρελαίου, επειδή δεν επηρέασε καμία εξαγωγική εγκατάσταση.
Περιφερειακοί κίνδυνοι
Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν προειδοποίησε την 1η Φεβρουαρίου για έναν «περιφερειακό πόλεμο» σε περίπτωση που η χώρα του δεχόταν επίθεση από τις ΗΠΑ. Η Τεχεράνη έχει ισχυριστεί ότι έχει τη δύναμη να κλείσει πλήρως το στενό του Ορμούζ. Θα ήταν ένα ακραίο μέτρο που η χώρα δεν έχει λάβει ποτέ, αλλά παραμένει ένα εφιαλτικό σενάριο για τις παγκόσμιες αγορές.
Ο Ορμούζ είναι το σημείο συμφόρησης για το μεγαλύτερο μέρος των εξαγωγών αργού πετρελαίου του Περσικού Κόλπου, καθώς και για τα διυλισμένα καύσιμα όπως το ντίζελ και το καύσιμο αεροσκαφών. Το Κατάρ, ένας από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς υγροποιημένου φυσικού αερίου στον κόσμο, εξαρτάται επίσης από το στενό.
Σύμφωνα με στοιχεία παρακολούθησης πλοίων, τουλάχιστον τρία δεξαμενόπλοια που κατευθύνονταν προς ή από το Κατάρ διέκοψαν τα ταξίδια τους μετά τις τελευταίες επιθέσεις στην περιοχή.
Ενώ τα μέλη του ΟΠΕΚ, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, έχουν κάποια δυνατότητα να ανακατευθύνουν τις αποστολές τους μέσω αγωγών που αποφεύγουν το Ορμούζ, το κλείσιμο του στενού θα προκαλούσε ακόμη και έτσι τεράστια διαταραχή στις εξαγωγές και απότομη αύξηση των τιμών του αργού πετρελαίου.
Υπήρχαν ενδείξεις ότι και άλλοι παραγωγοί του Κόλπου επιτάχυναν τις αποστολές τους τον Φεβρουάριο. Οι αποστολές αργού πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας ανήλθαν κατά μέσο όρο σε περίπου 7,3 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα κατά τις πρώτες 24 ημέρες του μήνα, το υψηλότερο επίπεδο σε σχεδόν τρία χρόνια.
Σύμφωνα με στοιχεία της Vortexa Ltd, οι συνολικές ροές από το Ιράκ, το Κουβέιτ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα αναμένεται να αυξηθούν κατά σχεδόν 600.000 βαρέλια την ημέρα σε σχέση με την ίδια περίοδο του Ιανουαρίου.
Στο παρελθόν, η Τεχεράνη έχει εξαπολύσει αντίποινα σε ορισμένα ενεργειακά περιουσιακά στοιχεία των γειτόνων της. Το 2019, η Σαουδική Αραβία κατηγόρησε την Τεχεράνη για μια επίθεση με drone στις εγκαταστάσεις επεξεργασίας πετρελαίου Abqaiq, η οποία σταμάτησε την παραγωγή που αντιστοιχούσε σε περίπου 7% της παγκόσμιας προσφοράς αργού πετρελαίου.
Πολλοί παρατηρητές θεωρούν απίθανο το Ιράν να κρατήσει κλειστό το στενό του Ορμούζ για μεγάλο χρονικό διάστημα, καθιστώντας πιο πιθανές ενέργειες με μικρότερο αντίκτυπο, όπως η παρενοχλητική παρακολούθηση των πλοίων.
Κατά τη διάρκεια του πολέμου με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ πέρυσι, σχεδόν 1.000 πλοία την ημέρα υπέστησαν παρεμβολές στα σήματα GPS τους κοντά στις ακτές του Ιράν, γεγονός που συνέβαλε σε μία σύγκρουση δεξαμενόπλοιου. Οι θαλάσσιες νάρκες είναι μια άλλη επιλογή που απειλεί εδώ και καιρό για την αποτροπή της ναυτιλίας.
Αντιδράσεις από την αγορά
Το πετρέλαιο σημείωσε τη μεγαλύτερη άνοδο σε περισσότερα από τρία χρόνια κατά τη διάρκεια του πολέμου του Ιουνίου, με το Brent να ξεπερνά τα 80 δολάρια το βαρέλι στο Λονδίνο.
Ωστόσο, τα κέρδη εξαφανίστηκαν γρήγορα μόλις έγινε σαφές ότι οι βασικές περιφερειακές υποδομές πετρελαίου δεν είχαν υποστεί ζημιές.
Έκτοτε, οι ανησυχίες για υπερπροσφορά κυριαρχούν στις παγκόσμιες αγορές, με το πετρέλαιο στο Λονδίνο να κλείνει το 2025 περίπου 18% χαμηλότερα από το επίπεδο στο οποίο ξεκίνησε.
Παρά τους φόβους για υπερπροσφορά, οι τιμές έχουν αυξηθεί κατά 19% φέτος, εν μέρει λόγω των φόβων για αμερικανικές επιθέσεις κατά του Ιράν.
Με τα κύρια συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης πετρελαίου να είναι κλειστά για το Σαββατοκύριακο, οι πληροφορίες για το πώς αντιδρούν οι επενδυτές στις τελευταίες επιθέσεις είναι περιορισμένες. Ωστόσο, ένα προϊόν λιανικής διαπραγμάτευσης, που διαχειρίζεται η IG Group Ltd., έθεσε την τιμή του West Texas Intermediate στα 75,33 δολάρια, σημειώνοντας άνοδο 12% από το κλείσιμο της Παρασκευής.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
