Με προβληματισμό και ανησυχία για το μέλλον αντιμετωπίζουν οι ειδικοί το ζήτημα της λειψυδρίας που απειλεί την Αττική, με φόντο τα μέτρα αντιμετώπισης που εξήγγειλε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, ο οποίος σημείωσε ότι «τα στοιχεία, συντείνουν στο ότι η Ελλάδα θα αντιμετωπίσει, μετά την Κύπρο, το υψηλότερο υδατικό στρες στη νότια Ευρώπη».
Ανεξαρτήτως της συζήτησης που έχει ανοίξει με αφορμή τα μέτρα και το κατά πόσο γρήγορα ή αργά ενήργησε η κυβέρνηση, το κρισιμότερο ζήτημα αποτελεί η φυσική αναπλήρωση των αποθεμάτων στις πηγές υδροληψίας, των τεσσάρων δηλαδή ταμιευτήρων που παρέχουν νερό στην Αθήνα (Μόρνος, Εύηνος, Υλίκη, Μαραθώνας).
Πρόκειται για πηγές επιφανειακών υδάτων που ανανεώνονται μέσω των βροχοπτώσεων και των χιονοπτώσεων, οι οποίες όμως είτε περιορίζονται είτε διαταράσσονται, λόγω των παρατεταμένων υψηλών θερμοκρασιών.
Τα αποθέματα της ΕΥΔΑΠ
Σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΥΔΑΠ, στις 30/10/2025 τα αποθέματα σε Μόρνο, Εύηνο, Υλίκη και Μαραθώνα ανέρχονταν σε 376.477.000 κυβικά μέτρα, ενώ στον Μόρνο ειδικά, η αντίστοιχη τιμή ήταν 152.207.000 κυβικά μέτρα.
Παράλληλα, τα διαχρονικά αποθέματα των ταμιευτήρων σε βάθος 40ετίας, τα δεδομένα που δίνει η επιχείρηση ύδρευσης της Αττικής, έχουν ως εξής:
Απουσία χιονοπτώσεων: Το μεγάλο πρόβλημα που ανησυχεί τους ειδικούς
Ο Κώστας Λαγουβάρδος, διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, δεν κρύβει την ανησυχία του, καθώς τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου του Μόρνου που έχει δημιουργηθεί από το meteo.gr είναι αποθαρυντικά.
«Σύμφωνα με τις δορυφορικές καταγραφές η μείωση σε σχέση με την κανονική έκταση του Μόρνου τον Οκτώβριο "αγγίζει" το 47% σε σχέση», σημειώνει, μιλώντας στο Reader.gr.
Με βάση τα τελευταία στοιχεία του Παρατηρητηρίου, στις 29/10, η έκταση του ταμιευτήρα του Μόρνου ήταν 7,9 τετραγωνικά χιλιόμετρα, ενώ κατά την προηγούμενη δορυφορική μέτρηση, στις 9/10, ήταν 8,3 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
«Το θέμα είναι ότι βροχές είναι περιορισμένες», επισημαίνει ο κ. Λαγουβάρδος, καθώς, σύμφωνα με τους δύο σταθμούς που λειτουργεί το Αστεροσκοπείο στην περιοχή, «οι τιμές είναι γύρω στα 400 χιλιοστά, η χειρότερη απόδοση 10μήνου των τελευταίων 10 ετών τουλάχιστον».
Ωστοσο, κατά τον ίδιο, «το μεγάλο πρόβλημα είναι ότι τα δύο τελευταία χρόνια έχουμε περιορισμένες χιονοπτώσεις, καθώς το χιόνι είναι ένας αποδοτικός τρόπος για να γεμίσει τις λίμνες και όχι μόνο».
«Είμαστε σε ένα δύσκολο σημείο, ελπίζουμε τον Νοέμβριο και τον Δεκέμβριο να έχουμε βροχές και κυρίως χιόνια, γιατί εάν έχουμε κακή υδρολογική χρονιά, την άνοιξη θα βρεθούμε σε ακόμα χειρότερη κατάσταση, καθώς συνεχίζουμε να παίρνουμε 1,2 εκατομμύρια κυβικά μέτρα νερού από το σύνολο των ταμιευτήρων της ΕΥΔΑΠ», ξεκαθαρίζει ο διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
Ακόμα και στη δυτική Ελλάδα που παραδοσιακά είναι «πλουσιότερη» υδρολογικά σε σχέση με τα ανατολικά της χώρας, «οι βροχές είναι λιγότερες από το κανονικό. Παρότι ο Οκτώβριος πήγε λίγο καλύτερα, δεν φαίνεται να έχει σημαντική απόδοση, καθώς χρειάζονται βροχές μεγάλης διάρκειας, οι λεγόμενες "ποτιστικές", και χιόνια».
Ανησυχία για το μέλλον
Ο κ. Λαγουβάρδος εκφράζει την ανησυχία του για τα χρόνια που έρχονται. Μπορεί «οι βροχές τα τελευταία 30 έτη να παρουσιάζουν μία σταθεροποίηση, αν εξαιρέσουμε τις δύο τελευταίες κακές χρονιές, τα χιόνια όμως μειώνονται πολύ, ειδικά την τελευταία δεκαετία, λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας, γι' αυτό είμαι λίγο απαισιόξος για το μέλλον».
«Δεν βρέχει λιγότερο, μπορεί κάποιες χρονιές να είναι κακές, αλλά μέχρι εκεί. Για παράδειγμα το 2018 - 2019 ο Μόρνος ήταν στο μέγιστο της χωρητικότητάς του. Ωστόσο το χιόνι θα αφήσει αποτύπωμα όχι μόνο στον Μόρνο, αλλά και αλλού», σημειώνει ο διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών.
«Η στάθμη και ο όγκος του νερού μειώνονται συνεχώς, τουλάχιστον τον χειμώνα. Αν δούμε μία αντιστροφή, θα είναι ένα θετικό σημάδι, παρόλα αυτά, το θέμα του χιονιού θα μας απασχολήσει τα επόμενα χρόνια», υπογραμμίζει.
Ο ίδιος αναφέρεται σε προηγούμενο ρεπορτάζ του Reader.gr για την κατάσταση των ταμιευτήρων της χώρας, όπου παρουσιάζονταν στοιχεία για την κατάσταση σε Μόρνο, λίμνη Πλαστήρα, λίμνη Σμοκόβου και Αποσελέμη, όπου ειδικοί και αυτοδιοικητικοί υπογράμμιζαν τον κρίσιμο ρόλο των χιονοπτώσεων στην αναπλήρωση των αποθεμάτων.
Διαβάστε ακόμα: Οι ταμιευτήρες της Ελλάδας στερεύουν: Καμπανάκι από ειδικούς - Οριακή κατάσταση σε πολλές περιοχές
«Σοβαρό πρόβλημα στην Αττική εάν δεν υπάρξουν ικανοποιητικές βροχοπτώσεις και κυρίως χιονοπτώσεις»
Την οριακή κατάσταση των ταμιευτήρων που υδροδοτούν την Αττική υπογραμμίζει στο Reader.gr και ο Βασίλης Ζόραπας, προϊστάμενος του τμήματος Υδρογεωλογίας και Υδρολογίας της ΕΑΓΜΕ, ο οποίος τονίζει:
«Τα αποθέματα όλων των ταμιευτήρων της ΕΥΔΑΠ είναι περίπου 376 εκατομμύρια κυβικά, κάτι που πρακτικά σημαίνει ότι επαρκούν για σχεδόν έναν χρόνο, εάν δεν υπάρξουν ικανοποιητικές βροχοπτώσεις και κυρίως χιονοπτώσεις κατά τους επόμενους μήνες, στη διάρκεια των οποίων σημειώνονται τα μεγαλύτερα ύψη κατακρημνισμάτων. Έτσι το επόμενο καλοκαίρι ενδεχομένως να υπάρξει πρόβλημα στην Αττική».
Ο κ. Ζόραπας συμφωνεί ότι «το μεγάλο πρόβλημα είναι η απουσία χιονόπτωσης, η οποία ουσιαστικά αναπληρώνει τους ταμιευτήρες», καθώς «το χιόνι αποτελεί μία έμμεση "αποθήκη" που δίνει στους ταμιευτήρες νερό με κάποια καθυστέρηση».
«Οι θερμοκρασίες ωστόσο έχουν αυξηθεί πάρα πολύ για την εποχή, το οποίο είναι και το πιο ανησυχητικό», αναφέρει και επισημαίνει ότι «η εκτροπή των ποταμών θα παρέχει μία σχετική ασφάλεια στην Αθήνα για 25 με 30 χρόνια, όπως και οι ταμιευτήρες του Μόρνου και του Εύηνου ήταν προγραμματισμένοι να εξασφαλίσουν επάρκεια μέχρι το 2030 περίπου».
«Οι πολίτες δεν έχουν καταλάβει επαρκώς το πρόβλημα»
Κατά τον προϊστάμενο του τμήματος Υδρογεωλογίας και Υδρολογίας της ΕΑΓΜΕ, «η Πολιτεία το πρώτο που έπρεπε να κάνει, ήταν να στραφεί στην ενημέρωση των πολιτών, με στόχο να μειωθεί η κατανάλωση τουλάχιστον 20%, για να παρατείνουμε τα διαθέσιμα αποθέματα όσο το δυνατόν περισσότερο».
«Έχω την αίσθηση ότι οι πολίτες δεν έχουν καταλάβει επαρκώς το πρόβλημα, μπορεί να υπάρχουν σχετικά δημοσιεύματα, αλλά δεν έχει περάσει στη συνείδηση του απλού πολίτη», υπογραμμίζει, και «δείχνει» προς την κατεύθυνση των πολιτικών που ακολουθήθηκαν κατά την αντίστοιχη περίοδο λειψυδρίας στις αρχές της δεκαετίας του 1990.
«Πρέπει να παρθούν αντίστοιχα μέτρα όπως με τη λειψυδρία το 1993, τουλάχιστον να σταματήσουν οι υπερβολές σε πρώτη φάση», σημειώνει και αναφέρεται στις εφεδρείες της ΕΥΔΑΠ.
Πρόκειται για τις γεωτρήσεις της Μαυροσουβάλας που ήδη λειτουργούν στη βορειοανατολική Πάρνηθα, έργο που υλοποίησε το ΙΓΜΕ (νυν ΕΑΓΜΕ) με αφορμή τη λειψυδρία του 1990-1993 και τις γεωτρήσεις στη λεκάνη του Βοιωτικού Κηφισού «που είχαν εξασφαλίσει γύρω στα 400.000 κυβικά ημερησίως και πρακτικά έσωσαν την Αθήνα».
«Αρκετές από αυτές είχαν εν μέρει εγκαταλειφθεί, ωστόσο η ΕΥΔΑΠ τις επανεξοπλίζει, ενώ οι γεωτρήσεις στη Μαυροσουβάλα βρίσκονται σε καλή κατάσταση», σύμφωνα με τον κ. Ζόραπα.
Όπως λέει, «πρόκειται για μία μερική ενίσχυση της του υδροδοτικού συστήματος, καθώς η Αθήνα χρειάζεται 0,9 έως 1,2 εκατομμύρια κυβικά ημερησίως (αναλόγως την εποχή). Ουσιαστικά απαιτείται συνδυασμός από τέτοιες προσωρινές λύσεις για να ενισχύσουν την κατάσταση»
Διαβάστε ακόμα: Τελικά ξεμένει από νερό η Αττική; Ένας ειδικός αναλύει τι συμβαίνει με την ξηρασία στην Ελλάδα
Γεωτρήσεις και εξοικονόμηση για άμεση αντιμετώπιση του προβλήματος
«Η άμεση αντιμετώπιση συνεπώς έγκειται στις βοηθητικές υποδομές (γεωτρήσεις) και στον περιορισμό της κατανάλωσης, ενώ εκτιμώ ότι η αφαλάτωση είναι δύσκολη όσον αφορά το χρονικό περιθώριο, αλλά και τις εγκαταστάσεις, καθώς ένα τέτοιο έργο θέλει έναν χρόνο τουλάχιστον δύο ετών, ώστε να κατασκευαστούν οι απαιτούμενες υποδομές», εξηγεί ο Βασίλης Ζόραπας.
Υπογραμμίζει δε ότι «το πιο βασικό και άμεσο είναι οι γεωτρήσεις και η εξοικονόμηση, η οποία εκτιμώ ότι θα μειώσει 15 - 20% την κατανάλωση νερού.
Επιπλέον, «η κατάσταση του δικτύου και η αντιμετώπιση των διαρροών είναι μεν πρωτεύουσας σημασίας, δεν μπορεί όμως να υλοποιηθεί άμεσα. Θα πρέπει ωστόσο να εφαρμοστεί ένας σχεδιασμός που να περιλαμβάνει και το δίκτυο, καθώς όποια τεχνολογία και αν χρησιμοποιηθεί, το να χάνεις ένα 20% της ποσότητας από το δίκτυο -αριθμό που δίνει η ΕΥΔΑΠ- είναι σημαντικό».
«Πρέπει να διορθωθούν ζητήματα και κακές πρακτικές στην αγροτική παραγωγή»
Σύμφωνα με το Βασίλη Ζόραπα «θα πρέπει να δούμε και το θέμα των υπόγειων υδάτων, τα οποία αφορούν την υπόλοιπη χώρα και τους αγρότες, κατάσταση διαφορετική από την Αθήνα, η οποία υδρεύεται από επιφανειακές πηγές».
«Πρέπει να εστιάσουμε στην αγροτική παραγωγή, προκειμένου να διορθωθούν ορισμένα ζητήματα και κακές πρακτικές, όπως τα συστήματα άρδευσης, καθώς απαιτείται αντικατάσταση παλιών ανοιχτών τσιμεντένιων δικτύων που παρουσιάζουν υψηλές απώλειες με κλειστά δίκτυα», αναφέρει ο κ. Ζόραπας και σημειώνει:
«Η ορθή διαχείριση των υδάτων, επιφανειακών και υπόγειων, είναι επιτακτική ανάγκη, καθώς τα επόμενα χρόνια αναμένονται αλλαγές όσον αφορά το υδρολογικό προφίλ της χώρας μας, εξαιτίας των κλιματικών μεταβολών και αυτές πρέπει να βρουν τη χώρα θωρακισμένη».
«Μπορεί να υπάρξουν και χρονιές με επαρκείς βροχοπτώσεις, αλλά η μακροπρόθεσμη τάση προβλέπεται δυσοίωνη όσον αφορά τη χιονόπτωση/βροχόπτωση, την αύξηση της θερμοκρασίας και την τροφοδοσία των υδάτων», καταλήγει ο προϊστάμενος του τμήματος Υδρογεωλογίας και Υδρολογίας της ΕΑΓΜΕ.
Ο «Εύρυτος» και οι άξονες δράσης που ανακοίνωσε ο Παπασταύρου
Παράλληλα, ο Σταύρος Παπασταύρου ανακοίνωσε 7 άξονες δράσης που περιλαμβάνουν μέτρα με στόχο τη θωράκιση της ύδρευσης σε Αττική και Θεσσαλονίκη. Συγκεκριμένα:
- Το έργο «Εύρυτος», δηλαδή τη μερική εκτροπή Κρικελιώτη και Καρπενησιώτη προς τον Εύηνο που αναμένεται να θωρακίσει την Αττική για τα επόμενα 30 χρόνια, με την ολοκλήρωση να εκτιμάται στο πρώτο εξάμηνο 2029.
- Βραχυπρόθεσμες δράσεις της ΕΥΔΑΠ, με στόχο την άμεση υδροδοτική θωράκιση της Αττικής, που μεταξύ άλλων ενεργοποιεί γεωτρήσεις σε Μαυροσουβάλα, Ούγγρους και Βοιωτικό Κηφισό με συνολική συνεισφορά περίπου 150 εκατ. κυβικά μέτρα νερού τον χρόνο, μόλις ολοκληρωθούν.
- Σε περίπτωση που χρειαστεί, ωριμάζουν μεσοπρόθεσμα δύο ακόμα έργα: Α. το έργο αγωγού ανύψωσης νερού στο Εξωτερικό Υδροδοτικό Σύστημα (ΕΥΣ) για διασύνδεση με αφαλάτωση και Β. τη χερσαία αφαλάτωση με απόδοση 87,5 εκ. κ.μ./έτος.
- Γεωγραφική επέκταση της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΑΘ, με τη δημιουργία 2 ισχυρών πυλώνων σε Αττική και Θεσσαλονίκη με υποχρεωτική απορρόφηση παρόχων ύδρευσης και αποχέτευσης.
- Επέκταση της αρμοδιότητας ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ στην άρδευση στη γεωγραφική περιοχή της αρμοδιότητάς τους, «ένα μεταρρυθμιστικό πρώτο βήμα στο νοικοκύρεμα 750 παρόχων σε ένα κατακερματισμένο τοπίο».
- Εκσυγχρονισμό διατάξεων ΕΥΔΑΠ και ΕΥΑΘ, εργασιακές και μισθολογικές ευελιξίες.
- Θεσμικός εκσυγχρονισμός διατάξεων και ρυθμιστικού πλαισίου ώστε να επιτρέψει την ταχεία εφαρμογή μέτρων, όπως η ενδυνάμωση του ρόλου της Ρ.Α.Α.Ε.Υ. και η ενεργοποίηση της διαδικασίας κατεπείγουσας ανάγκης.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
