Μία από τις χειρότερες χρονιές διανύουν οι ταμιευτήρες στην Ελλάδα, καθώς ένας ακόμα ήπιος χειμώνας στις περισσότερες περιοχές της χώρας σε συνδυασμό με τις παρατεταμένες υψηλές θερμοκρασίες τους καλοκαιρινούς μήνες πιέζουν τα υδατικά αποθέματα στο όριο.
Ειδικοί και εκπρόσωποι της τοπικής αυτοδιοίκησης κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου και ευελπιστούν σε περισσότερο νερό κατά τον επικείμενο χειμώνα και την άνοιξη, ειδάλλως το πρόβλημα αναμένεται να γίνει ακόμα οξύτερο το επόμενο καλοκαίρι και το φθινόπωρο.
Διαβάστε ακόμα: Τελικά ξεμένει από νερό η Αττική; Ένας ειδικός αναλύει τι συμβαίνει με την ξηρασία στην Ελλάδα
Ανησυχητικά είναι τα δεδομένα για τον ταμιευτήρα του Μόρνου, της βασικής πηγής υδροδότησης της Αθήνας, με τα στοιχεία της ΕΥΔΑΠ για τα αποθέματα να είναι αποκαρδιωτικά, καθώς καταγράφεται χαμηλό δεκαπενταετίας.
Σοβαρό πρόβλημα αντιμετωπίζει παράλληλα και το φράγμα του Αποσελέμη στην ανατολική Κρήτη, το οποίο βρίσκεται σε χαμηλό πενταετίας, ενώ οριακή είναι η κατάσταση στον ταμιευτήρα του Σμοκόβου και στη λίμνη Πλαστηρά στην Καρδίτσα.
Απουσία βροχοπτώσεων και χιονοπτώσεων
«Σε πολλές περιοχές της χώρας διαπιστώνουμε μείωση των υδατικών αποθεμάτων, ειδικά σε ταμιευτήρες, όπως στον Μόρνο και στον Αποσελέμη», σημειώνει, μιλώντας στο Reader.gr, ο διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, Κώστας Λαγουβάρδος, δίνοντας μία γενική εικόνα, ενώ στέκεται ιδιαίτερα στα χαμηλά επίπεδα βροχοπτώσεων και χιονοπτώσεων στην Ελλάδα.
«Στην Κρήτη είναι ξεκάθαρο ότι οι βροχοπτώσεις είναι πολύ χαμηλές, ειδικά στο ανατολικό τμήμα του νησιού, τα δύο τελευταία χρόνια», επισημαίνει αναφορικά με τον ταμιευτήρα του Αποσελέμη, ενώ αναφέρεται και στον Μόρνο: «Εκεί το μεγάλο πρόβλημα αφορά τις βροχές που είναι περιορισμένες, αλλά αρκετά περιορισμένες είναι και οι χιονοπτώσεις».
Το χιόνι, κατά τον κ. Λαγουβάρδο «είναι πιο σημαντικό, διότι έχει μία πιο αποδοτική τροφοδοσία των ταμιευτήρων όταν λιώνει αργά. Αντίθετα, όταν πέσει πολλή βροχή σε σύντομο διάστημα δεν θα μπορέσει να απορροφηθεί και πολύ νερό θα χαθεί».
Γενικότερα, η κατάσταση στη χώρα εμπνέει ανησυχία, καθώς στο μεγαλύτερο τμήμα καταγράφονται «κακές υδρολογικά χρονιές με λίγα νερά και λίγα χιόνια που επιτείνουν ακόμα περισσότερο το πρόβλημα σε σχέση με 20 - 30 χρόνια πριν, διότι σε κάποιες περιοχές η ζήτηση για νερό έχει εκτοξευτεί λόγω του τουρισμού».
Ο διευθυντής Ερευνών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών αναφέρεται και στην ξηρασία του 1993. «Ήταν η χειρότερη χρονιά με τις χαμηλότερες καταγραφές της ΕΥΔΑΠ», ωστόσο η κατάσταση δεν μπορεί να συγκριθεί απόλυτα με τη σημερινή, καθώς η κατανάλωση είναι πολύ μεγαλύτερη, λόγω της αύξησης του πληθυσμού της πρωτεύουσας».
Παράλληλα, σήμερα ο Εύηνος τροφοδοτεί με νερό τον Μόρνο. Έτσι, «αν πέφτουν τα αποθέματα σε τόσο χαμηλά επίπεδα, είναι ακόμα πιο ανησυχητικό».
Σε ιστορικό χαμηλό δεκαπενταετίας σημείο ο Μόρνος
Η κατάσταση αυτή οδήγησε στη χαμηλότερη στάθμη του ταμιευτήρα σε βάθος δεκαπενταετίας, σημειώνει στο Reader.gr ο Γιώργος Κύρος, ερευνητής στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, παραπέμποντας στα στοιχεία της ΕΥΔΑΠ για τα υδατικά αποθέματα.
«Αν ο φετινός χειμώνας, η άνοιξη και μέρος του φθινοπώρου είναι άνυδρα, τότε θα υπάρχει μεγάλο πρόβλημα την ίδια περίοδο την επόμενη χρονιά», σχολιάζει, τονίζοντας ότι η κατάσταση στον Μόρνο κλιματολογικά και εδαφικά είναι πολύ κακή, με βάση τις βροχές τα τελευταία χρόνια.
«Είναι καθαρά θέμα χιονοπτώσεων και βροχοπτώσεων τα τελευταία 2-3 τελευταία χρόνια που υπάρχει αυτή η κατάσταση, σε συνδυασμό με τις υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού, οπότε υπάρχει εξάτμιση», σημειώνει ο κ. Κύρος και συνεχίζει: «Υπάρχει μεγάλη ανάγκη για νερό στην Αθήνα, οπότε όλα τα παραπάνω συνδυαστικά συντελούν στην κατάσταση που βιώνουμε».
Μάλιστα, σε νέα δορυφορική εικόνα από το Παρατηρητήριο Μόρνου που αναπαράγει ο Κώστας Λαγουβάρδος διακρίνεται η ακόμα μεγαλύτερη συρρίκνωση του ταμιευτήρα κατά 0,2 τετραγωνικά χιλιόμετρα ή 200 στρέμματα μέσα σε μία εβδομάδα.
Τραγική η κατάσταση στον Αποσελέμη
Ο ερευνητής του Αστεροσκοπείου Αθηνών παραθέτει παράλληλα στοιχεία για την κατάσταση του ταμιευτήρα του Αποσελέμη σε βάθος τετραετίας.
Συγκεκριμένα η περιφέρεια της έκτασης του ταμιευτήρα ήταν:
- 13 Σεπτεμβρίου 2025: 0,44 τετραγωνικά χιλιόμετρα
- 28 Σεπτεμβρίου 2024: 0,51 τετραγωνικά χιλιόμετρα
- 14 Σεπτεμβρίου 2023: 0,63 τετραγωνικά χιλιόμετρα
- 14 Σεπτεμβρίου 2022: 1,15 τετραγωνικά χιλιόμετρα
Όπως σχολιάζει ο κ. Κύρος, «φέτος η έκταση του ταμιευτήρα του Αποσελέμη είναι μειωμένη κατά 62% σε σχέση με το 2022, ενώ σε σχέση με το 2024 κατά 13%». «Η κατάσταση είναι τραγική», τονίζει, καθώς «η φετινή είναι μία από τις χειρότερες χρονιές και οι βροχοπτώσεις στην Κρήτη, ιδιαίτερα τα δύο τελευταία χρόνια είναι αρκετά κάτω από τον μέσο όρο».
Τα παραπάνω δεδομένα προέρχονται από τον ευρωπαϊκό δορυφόρο Sentinel 2, ο οποίος έχει πολύ υψηλή χωρική ανάλυση 20 μέτρων. Οι ειδικοί έχουν τη δυνατότητα ανά τέσσερις με πέντε ημέρες, εφόσον ο ουρανός είναι καθαρός, να βλέπουν την κατάσταση που επικρατεί στις μεγάλες λίμνες, εντοπίζοντας ενδεχόμενα προβλήματα.
Ο Γιώργος Κύρος παραχώρησε στο Reader.gr το παρακάτω γράφημα που αποτυπώνει τη συρρίκνωση του ταμιευτήρα:
Ο ταμιευτήρας στο Σμόκοβο δεν μπορεί να ποτίσει την πεδιάδα της Καρδίτσας
Ιδιαίτερο πρόβλημα αντιμετωπίζουν παράλληλα οι αγρότες του κάμπου της Καρδίτσας, όπου ο ταμιευτήρας Σμοκόβου διανύει ένα από τα χειρότερα έτη αναφορικά με το υδατικό του απόθεμα, όπως εξηγεί στο Reader.gr ο Σωτήρης Γιαννακός, αντιδήμαρχος Γεωργικής Ανάπτυξης και Πρωτογενούς Τομέα του Δήμου Σοφάδων.
«Φέτος η λίμνη άνοιξε μόνο μία φορά δοκιμαστικά χωρίς να ρίξει νερό σε ανοιχτό δίκτυο, παρά μόνο έγινε δοκιμή στο κλειστό. Η διαχείριση έγινε από τον ΟΔΥΘ, το καινούργιο πιλοτικό όργανο που δημιουργήθηκε για τη διαχείριση των υδάτων της Θεσσαλίας», επισημαίνει ο κ. Γιαννακός.
«Η λίμνη ήταν περίπου στα 100 εκατομμύρια κυβικά, ενώ το όριο είναι τα 90 εκατομμύρια περίπου. Το δοκιμαστικό που έγινε έριξε στο κλειστό δίκτυο περίπου πέντε με έξι εκατομμύρια κυβικά», λέει ακόμα.
Ο αντιδήμαρχος Σοφάδων υπογραμμίζει τη δεινή θέση που βρίσκονται οι άνθρωποι του πρωτογενούς τομέα της περιοχής: «Αυτό που έγινε δεν εξυπηρέτησε κανέναν αγρότη, ενώ οι περισσότεροι κατέφυγαν σε οποιοδήποτε άλλο σημείο υδροληψίας είχαν, είτε παλιά πομόνα είτε καινούργια ή από οπουδήποτε αλλού μπορούσαν».
«Μάλιστα πολλές καλλιέργειες ήταν ξηρικές, καθώς υπήρχε η πληροφορία ότι φέτος δεν θα ανοίξει η λίμνη, από τη στιγμή που ο περσινός χειμώνας ήταν πολύ ήπιος», τονίζει ο κ. Γιαννακός και επισημαίνει ότι στον κάμπο ευελπιστούν την επόμενη χρονιά να πάνε καλύτερα τα πράγματα».
Στέκεται ωστόσο στο ζήτημα των έργων συγκράτησης των υδάτων στη Θεσσαλία: «Πρέπει να γίνουν στο κάμπο τα έργα συγκράτησης - το φράγμα της Σκοπιάς στα Φάρσαλα, το φράγμα της Πύλης στο Μουζάκι, η εκτροπή του Αχελώου και η εκτροπή του ποταμού Βαθυλακιώτη, ο οποίος με μία σήραγγα μπορεί να συνδεθεί με τη λίμνη και να την εμπλουτίσει».
Ο αντιδήμαρχος στέκεται καταληκτικά στα σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει τα τελευταία χρόνια ο πρωτογενής τομέας στην Καρδίτσα και όχι μόνο: «Πρόκειται για μία από τις χειρότερες χρονιές, καθώς ο κόσμος δεν μπόρεσε να ποτίσει από αυτά τα νερά.
Οι αγρότες έχουν γενικότερο πρόβλημα φέτος· οι τιμές είναι χαμηλές, το κόστος παραγωγής και ζωής είναι υψηλό, η ευλογιά καταστρέφει την κτηνοτροφία, οπότε οι αγρότες, οι κτηνοτρόφοι και οι μελισσοκόμοι βρίσκονται σε δύσκολη κατάσταση».
Στο όριο και η λίμνη Πλαστήρα
Σοβαρό πρόβλημα αντιμετωπίζει και η γειτονική λίμνη Πλαστήρα, η οποία χρησιμοποιείται για την ύδρευση της Καρδίτσας και πλήθους χωριών του νομού, αλλά και για την άρδευση του κάμπου της περιοχής.
«Η λίμνη Πλαστήρα βρίσκεται σήμερα στο οικολογικό της όριο, καθώς με την ολοκλήρωση και της φετινής αρδευτικής περιόδου βρίσκεται για μία ακόμα χρονιά σε αυτή την κατάσταση», τονίζει στο Reader.gr ο δήμαρχος Λίμνης Πλαστήρα, Παναγιώτης Νάνος.
«Περιμένουμε έναν χειμώνα με επαρκείς βροχοπτώσεις, σε διαφορετική περίπτωση θα υπάρξει πρόβλημα», σημειώνει, λέγοντας ότι στα επτά χρόνια που βρίσκεται στο συγκεκριμένο αξίωμα, μόνο μία χρονιά σημειώθηκε κανονική χιονόπτωση, ενώ κατά τις υπόλοιπες οι ποσότητες ήταν περιορισμένες.
Ο ίδιος επισημαίνει ότι «κάθε καλοκαίρι δημιουργείται πρόβλημα, καθώς η λίμνη δεν γεμίζει όπως άλλοτε, οπότε ξεκινάμε πάντα με έλλειμα». Για τον λόγο αυτό, «διεκδικούμε μερική μεταφορά νερού από τον άνω ρου του Αχελώου, για να μην υπάρχει επιβάρυνση από την άρδευση, καθώς ουσιαστικά το νερό που λείπει από τον θεσσαλικό κάμπο το παίρνουμε από τη λίμνη Πλαστήρα».
Ο κ. Νάνος σημειώνει ότι «η Ελλάδα έχει μπει στο φάσμα της κλιματικής κρίσης και σε λίγα χρόνια, από τη στιγμή που μειώνονται διαρκώς οι βροχές, τα χιόνια και οι υδάτινες εισροές, θα μπούμε στην ίδια κατηγορία με το Ισραήλ και την Κύπρο».
Επιμένει δε στην υλοποίηση έργων υποδομής «για τα όποια νερά στέλνει η φύση, σε διαφορετική περίπτωση ο παραγωγικός και οικονομικός ιστός της χώρας θα δοκιμαστούν σκληρά».
«Είναι η εποχή που πρέπει να επενδύσουμε σε μία άλλη ορθολογική διαχείριση», υπογραμμίζει ο δήμαρχος Λίμνης Πλαστήρα και καταλήγει: «Τα νερά για εμάς είναι πολύτιμος εθνικός πόρος και έτσι πρέπει να τον διαχειριστούμε, με σοβαρότητα, σχεδιασμό και υποδομές τέτοιες, ώστε τα λιγότερα νερά που θα έχουμε, να αξιοποιούνται κατάλληλα».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
