Μητσοτάκης στο Politico: «Σε εξαιρετικές περιστάσεις πρέπει να αναστέλλεται η εξέταση αιτήσεων ασύλου»

Στο μεταναστευτικό και τους μηχανισμούς που έχει η Ευρώπη, αναφέρθηκε σήμερα (4/8) ο Κυριάκος Μητσοτάκης στο Politico. 

Δημοσιεύοντας άρθρο γνώμης στο μέσο, έκανε αναφορές στην κρίση στη Θέουτα, κάνοντας παραλληλισμό με τον Έβρο το 2020. 

Ο Πρωθυπουργός δήλωσε: «Το περιβάλλον ασφάλειας της Ευρώπης έχει αλλάξει θεμελιωδώς.

Πέρα από τις συμβατικές στρατιωτικές απειλές και τις κυβερνοεπιθέσεις, η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται ολοένα και περισσότερο αντιμέτωπη με μια πιο ύπουλη μορφή υβριδικής πίεσης: τη σκόπιμη εργαλειοποίηση της μετανάστευσης από κρατικούς και μη κρατικούς δρώντες, οι οποίοι επιδιώκουν να δοκιμάσουν την ανθεκτικότητα της Ευρώπης, να υπονομεύσουν τη συνοχή της και να αποσπάσουν πολιτικές παραχωρήσεις.

Τα πρόσφατα γεγονότα στα ευρωπαϊκά σύνορα, και ιδιαίτερα στον ισπανικό θύλακα της Θέουτα, αποτελούν ακόμη μία υπενθύμιση ότι η μετανάστευση δεν είναι πλέον μόνο ένα ανθρωπιστικό ζήτημα ή μια πρόκληση διαχείρισης. Σε ορισμένες περιπτώσεις, έχει μετατραπεί σε εργαλείο γεωπολιτικού εξαναγκασμού.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στον τομέα αυτό με το Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο. Έχει θεσπίσει μηχανισμούς για τη διαχείριση των μεταναστευτικών πιέσεων, συμπεριλαμβανομένης της ευελιξίας στις διαδικασίες και της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών-μελών. Ωστόσο, τα εργαλεία αυτά έχουν σχεδιαστεί για καταστάσεις που παραμένουν, στον πυρήνα τους, διαχειρίσιμες. Δεν αντιμετωπίζουν επαρκώς περιπτώσεις όπου η μετανάστευση εργαλειοποιείται ή όπου οι μεταναστευτικές ροές οργανώνονται, ενισχύονται ή διευκολύνονται με τρόπο που δημιουργεί μια de facto υβριδική απειλή.

Βεβαίως, δεν γνωρίζουμε ακόμη τι προκάλεσε την κατάσταση που εκτυλίχθηκε στη Θέουτα την περασμένη εβδομάδα. Ωστόσο, παρόμοια σενάρια δεν είναι πρωτόγνωρα.

Η Ελλάδα αντιμετώπισε μια αντίστοιχη κατάσταση στα χερσαία σύνορά της με την Τουρκία στον Έβρο το 2020, όπως και η Λιθουανία, η Πολωνία και η Λετονία στα σύνορά τους με τη Λευκορωσία το 2021. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις δεν παρατηρείται μια σταδιακή αύξηση των αφίξεων, αλλά αιφνίδιες, μαζικές και συχνά συντονισμένες μετακινήσεις ανθρώπων. ορισμένες φορές δεκάδων χιλιάδων μέσα σε λίγες μόλις ημέρες, που υπερβαίνουν τις εθνικές δυνατότητες και δοκιμάζουν τη συνολική ανθεκτικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Υπό αυτές τις ακραίες συνθήκες, η άμεση και πλήρης εφαρμογή των συνήθων διαδικασιών ασύλου και υποδοχής για όλους όσοι αφικνούνται δεν είναι απλώς δύσκολη· είναι συχνά αδύνατη. Τα συστήματα κινδυνεύουν να παραλύσουν, η εμπιστοσύνη των πολιτών διαβρώνεται και η ίδια η λειτουργία της ζώνης Σένγκεν τίθεται υπό πίεση.

Η Ευρώπη πρέπει να αναγνωρίσει αυτό το κενό και να δράσει αποφασιστικά.

Αυτό που απαιτείται είναι ένα ειδικό ευρωπαϊκό πλαίσιο για περιπτώσεις μαζικής και εργαλειοποιημένης μεταναστευτικής πίεσης, με σαφή και αντικειμενικά κριτήρια ενεργοποίησης. Τα κριτήρια αυτά θα πρέπει να συνδυάζουν ποσοτικά στοιχεία, όπως η κλίμακα και η ταχύτητα των αφίξεων σε σχέση με τις δυνατότητες ενός κράτους, με ποιοτικούς δείκτες, όπως τυχόν αποδείξεις συντονισμού, διευκόλυνσης ή εμπλοκής τρίτων χωρών ή οργανωμένων εγκληματικών δικτύων.

Μόλις ενεργοποιείται ένα ειδικά καθορισμένο ευρωπαϊκό καθεστώς έκτακτης ανάγκης, ένας τέτοιος μηχανισμός θα μπορούσε να επιτρέπει προσωρινές, αναλογικές και αυστηρά ελεγχόμενες προσαρμογές στις συνήθεις διαδικασίες. Οι επιταχυμένες διαδικασίες ασύλου πρέπει επίσης να παραμείνουν μέρος της εργαλειοθήκης, ιδίως για άτομα που προέρχονται από χώρες με χαμηλά ποσοστά αναγνώρισης διεθνούς προστασίας.

Αυτό όμως δεν αρκεί. Η Ευρώπη πρέπει να είναι ειλικρινής σχετικά με τα όρια των ταχύρρυθμων διαδικασιών ασύλου. Σε σαφώς καθορισμένες εξαιρετικές περιπτώσεις ακραίας και δυσανάλογης πίεσης, είτε στα χερσαία σύνορα είτε μετά από μαζικές αφίξεις διά θαλάσσης.  τα κράτη-μέλη θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα, στο πλαίσιο ενός ειδικού ευρωπαϊκού καθεστώτος έκτακτης ανάγκης, να αναστέλλουν προσωρινά την εξέταση των αιτήσεων ασύλου των νεοαφιχθέντων, προχωρώντας παράλληλα στην ταχεία επιστροφή όσων δεν δικαιούνται να παραμείνουν, σε πλήρη συμμόρφωση με τις νομικές υποχρεώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Αυτό δεν αποτελεί απομάκρυνση από τις αξίες της Ευρώπης, αλλά μια αναγκαία προσαρμογή στις νέες πραγματικότητες.

Επιπλέον, κάθε τέτοιο μέτρο πρέπει να είναι αυστηρά περιορισμένης χρονικής διάρκειας, αναλογικό και να συνοδεύεται από ισχυρές δικλείδες ασφαλείας. Ο πλήρης σεβασμός του δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ και της αρχής της μη επαναπροώθησης παραμένει αδιαπραγμάτευτος. Ταυτόχρονα, η τήρηση των διεθνών υποχρεώσεων πρέπει να συμβαδίζει με την ικανότητα της Ένωσης να προστατεύει τα εξωτερικά της σύνορα και να διαφυλάσσει την εσωτερική της σταθερότητα.

Καθοριστικής σημασίας είναι επίσης το γεγονός ότι αυτή η ισορροπία δεν μπορεί να διατηρηθεί χωρίς πραγματική ευρωπαϊκή αλληλεγγύη. Κανένα κράτος-μέλος που βρίσκεται αντιμέτωπο με τέτοιου είδους πίεση δεν πρέπει να μένει μόνο του. Η επιχειρησιακή υποστήριξη από τους οργανισμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι συντονισμένες επιστροφές, καθώς και η οικονομική και τεχνική βοήθεια πρέπει να ενεργοποιούνται αυτόματα κάθε φορά που τίθεται σε εφαρμογή ένας τέτοιος μηχανισμός.

Χωρίς ένα τέτοιο πλαίσιο, οι κίνδυνοι είναι προφανείς. Τα κράτη πρώτης γραμμής παραμένουν εκτεθειμένα, δημιουργούνται κίνητρα για εχθρικούς δρώντες να εκμεταλλεύονται τη μετανάστευση για γεωπολιτικούς σκοπούς και οι εσωτερικές διαιρέσεις εντός της Ένωσης βαθαίνουν. Το σημαντικότερο, όμως, είναι ότι η εμπιστοσύνη των πολιτών στην ικανότητα της Ευρώπης να διαχειρίζεται αποτελεσματικά, δίκαια και συλλογικά τα σύνορά της θα συνεχίσει να διαβρώνεται.

Η Ευρώπη πάντοτε προσαρμοζόταν στις μεταβαλλόμενες συνθήκες. Η μετανάστευση δεν αποτελεί εξαίρεση. Και η αναγνώριση ότι μπορεί να εργαλειοποιηθεί δεν είναι κινδυνολογία· είναι ρεαλισμός.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει πλέον να εξοπλιστεί με τα νομικά και επιχειρησιακά εργαλεία που απαιτούνται για να υπερασπιστεί τα εξωτερικά της σύνορα, να αποτρέψει όσους επιδιώκουν να εκμεταλλευτούν το ανοιχτό της χαρακτήρα και να ανταποκριθεί σε αυτή τη νέα πραγματικότητα με αποφασιστικότητα, νομιμότητα και συλλογική δράση», δήλωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης. 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.