Αγαπώ παθιασμένα τη non-fiction βιβλιογραφία και ειδικότερα εκείνη που αναφέρεται στην ιστορία, μέσα από το πλαίσιο της ποπ κουλτούρας και των τεχνών. Έχοντας διαβάσει το (εξαιρετικό και γεμάτο ενδιαφέρουσες ιστορίες) «Ροκ, ελληνικό ροκ, κοινωνία και πολιτική στη μακρά δεκαετία του '60» του Φώντα Τρούσσα, το ραντάρ μου είχε στραφεί και στο «Big Bang 1970-1973: Η άνθηση του πολιτισμού στα χρόνια της δικτατορίας» των Στάθη Ν.Καλύβα - Νίκη Τριανταφύλλη, μια μελέτη που περιγράφει πως μια πολιτικά σκοτεινή εποχή όπως η δικατορία υπήρξε ταυτόχρονα πολιτιστικά λαμπερή και πώς η πραγματικότητα αυτή παρεξηγήθηκε και αποσιωπήθηκε μετά το 1974.
Το θέμα του βιβλίου έδειχνε ήδη αρκετά αμφιλεγόμενο (ο Καλύβας το 2017 έγραφε ότι η Χούντα συνέβαλε στον «πολιτικό και κοινωνικό εκσυγχρονισμό της χώρας») και έτοιμο να «τσιγκλήσει» πολλές φωνές από τον χώρο της πολιτικής και των τεχνών. Το λάθος που εντοπίστηκε ως προς τον ποιητή Μάριο Χάκκα και την πληροφορία του θανάτου του, προκάλεσε σοβαρές αντιδράσεις και έγινε η σπίθα αρκετών φορτισμένων συζητήσεων στα social media.
Έγραψαν οι Εκδόσεις Άγρα σε social post:
Για την κακοήθεια των Εκδόσεων Άγρα
Ανάρτησαν πρόσφατα μια ανακοίνωση οι εκδόσεις Άγρα με την οποία με εγκαλούν και τη Νατάσα Τριανταφύλλη για «σοβαρό ατόπημα» επειδή στο βιβλίο μας Big Bang 1970-1973 γράψαμε λανθασμένα πως ο συγγραφέας Μάριος Χάκκας αυτοκτόνησε το 1972, ενώ στην πραγματικότητα πέθανε από καρκίνο.
Η ανακοίνωση αυτή δεν είναι δείγμα υπέρμετρης ίσως ευθιξίας όπως θα μπορούσε να υποθέσει κάποιος καλόπιστα αλλά ξεκάθαρη κακοήθεια.
Έχουμε και λέμε:
❶ Το Big Bang είναι ένα βιβλίο 716 σελίδων που αναφέρεται σε εκατοντάδες ανθρώπους--το ευρετήριο περιλαμβάνει περίπου 800 ονόματα. Το να παρεισφρήσουν κάποια λάθη σε ένα τέτοιο έργο είναι επομένως αναπόφευκτο, το αλάθητο το διεκδικεί μόνο ο Πάπας, ίσως και η Άγρα. Η παράγραφος στην οποία εντοπίζεται το σφάλμα (στη σ. 351) εμπεριέχει 15 ονόματα και το συγκεκριμένο σφάλμα προέκυψε γιατί έγινε ένα μπέρδεμα του Χάκκα με τον ηθοποιό Νίκο Σκυλοδήμο που αναφέρεται τρεις γραμμές πιο κάτω και που όντως αυτοκτόνησε. Είναι περιττό να αναφέρω πως πρόκειται για ένα ασήμαντο σφάλμα που δεν αλλάζει το παραμικρό στην επιχειρηματολογία, το περιεχόμενο και την ουσία του βιβλίου. Δεν χρειάζεται ιδιαίτερο IQ για να το αντιληφθεί κανείς αυτό, είναι προφανές.
❷ Ένας ανιψιός του Μάριου Χάκκα επικοινώνησε με τον εκδοτικό μας οίκο για να επισημάνει το σφάλμα. Τον ευχαριστήσαμε, του απαντήσαμε ευγενέστατα πως λυπούμαστε, του ζητήσαμε συγγνώμη και ο εκδοτικός οίκος ανέλαβε να διορθώσει το σφάλμα τόσο στα υπό διάθεση βιβλία με ένα σημείωμα όσο και τυπογραφικά στην επόμενη έκδοση.
❸ Αν ο ανιψιός είχε μπει στον ελάχιστο κόπο να διαβάσει έστω και μερικές σελίδες του βιβλίου θα είχε αντιληφθεί πως η αναφορά στον Χάκκα γίνεται επειδή θεωρούμε το έργο του σημαντικό, πως αποτελεί μέρος της πολιτιστικής άνθησης της περιόδου (μετάφραση για παιδιά του δημοτικού: για καλό τον αναφέρουμε). Παρ’ όλ’ αυτά, ο ανηψιός μας απειλεί, ενώ διαδίδει δυσφημιστικά πως επίτηδες κάναμε το σφάλμα δήθεν για να μειώσουμε την προσωπικότητα του Χάκκα. Γιατί άραγε; Για να πάμε κόντρα στο ίδιο μας το αφήγημα; Ή μήπως γιατί τα ονόματα που συνοδεύουν τον Χάκκα στην επίμαχη παράγραφο (από τον Αγγελόπουλο στο Σαββόπουλο) είναι μειωμένης αξίας;
❹ Εδώ θα αρκεστώ να σημειώσω πως με εκπλήσσει το γεγονός πως κάποιοι εξακολουθούν να θεωρούν την αυτοκτονία ντροπή και θα προσθέσω πως ο στιγματισμός της αυτοχειρίας είναι μια μάλλον εξόφθαλμη μορφή ρατσισμού. Πόσο πχ στιγματίστηκε η Πηνελόπη Δέλτα που αυτοκτόνησε όταν μπήκαν οι Γερμανοί στην Αθήνα;
❺ Όσο για την Άγρα, θα πω πως είχα πάντα καλή γνώμη για το εκδοτικό της έργο και δεν θα την αλλάξω. Αλλά σεβασμό στους εκδότες δεν έχω πλέον κανένα. Γιατί όταν επιλέγεις το ύφος της ανακοίνωσης, όταν χαρακτηρίζεις δημόσια ένα σφάλμα σαν και το δικό μας «σοβαρό ατόπημα» και «προσβολή στη μνήμη του δημιουργού και στην ιστορική αλήθεια» και όταν ανέχεσαι τον οχετό που προβλέψιμα αναπτύσσεται κάτω από τέτοιου είδους ανακοινώσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τότε δεν μιλάμε για ανοησία, μιλάμε για βαθιά εμπάθεια.
Ο Μάνος Χατζιδάκις είχε πει πολύ ορθά για την Αυριανή πως “μολύνει τον ελλαδικό χώρο με αναίδεια, χυδαιότητα, τραμπουκισμό και κολακεία συμπολιτών μας χαμηλής νοημοσύνης». Όπως η Αυριανή, έτσι και αυτές οι ασχήμιες θα ξεχαστούν, χαρακτηρίζοντας όμως τους φορείς τους. Αντίθετα, το Big Bang θα μείνει και θα διαβάζεται. Γιατί ο φθόνος και η κακοήθεια που προκαλεί είναι άλλη μια απόδειξη της αξίας του.
"You can't make that up" EDIT (δια χειρός Θόδωρου Πανάγου): Εντωμεταξύ οι ίδιοι, σε μια ανάρτηση 150 λέξεων πρόλαβαν να κάνουν λάθος στην γέννηση του Χάκκα που μία φορά αναφέρεται 1931 και μία φορά 1937...
Yes, you can make that up
Με έμπνευση από την βρετανικής κατασκευής ειρωνεία του κύριου Καλύβα, βρισκόμαστε μπροστά στο πραγματικό ατόπημα αυτού του βιβλίου, που είναι η έλλειψη ταπεινότητας από την πλευρά του συγγραφέα. Ο Καλύβας έκανε ένα σοβαρό λάθος και αντί να ζητήσει μια συγνώμη και να προβεί στη διόρθωση του, το συντομότερο δυνατό, έγραψε ένα «κατεβατό» κατηγορώντας τις εκδόσεις Άγρα για «βαθιά εμπάθεια», επικαλούμενος με ειρωνεία τον Πάπα και το αλάθητο (!) ως και την εφημερίδα Αυριανή και την άνευ ορίων τραμπουκική επίθεση που είχε κάνει από τα πρωτοσέλιδα της στον Μάνο Χατζιδάκι.
Εξισώνει την Άγρα με την Αυριανή, μιλώντας για «φθόνο και κακοήθεια» που αποδεικνύουν την αξία του βιβλίου του, «μεταφράζει» δηκτικά *(«για παιδιά του δημοτικού») τα λεγόμενα του και αναιρεί πολύ εύκολα τη συγνώμη που έχει ήδη ζητήσει. Στο τέλος κάνει λόγο ακόμα και για «ρατσιμό» προς όσους αυτοκτονούν. Είναι εντυπωσιακό το πως το συγκεκριμένο μήνυμα ξεκινάει ως συγνώμη και καταλήγει ως επίθεση προς κάθε δυνητικό «εχθρό» του Καλύβα.
Θα μπορούσε να κάνει αλλιώς;
Αντί για όλα όσα διαβάσαμε παραπάνω, μια ειλικρινής και ταπεινή συγγνώμη για το λάθος, πιθανότατα θα διέκοπτε κάθε οργισμένη στα social media. Το ατόπημα του Καλύβα προσβάλλει την μνήμη του Χάκκα και απωθεί τους αναγνώστες της σύγχρονης ιστορίας, οι οποίοι πέρα από μια εξαντλητική αναφορά ονομάτων και ιστοριών, εκτιμούν και τον σεβασμό των αναφερόμενων από τον εκάστοτε συγγραφέα.
Κάτι όμορφο, από τον Μάριο Χάκκα
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
