Οι 47 ημέρες κόλασης του Σπύρου Μουστακλή – Τα φρικτά βασανιστήρια στο ΕΑΤ – ΕΣΑ

Ο Σπύρος Μουστακλής είναι ο άνθρωπος που γκρέμισε ολομόναχος έναν από τους μεγαλύτερους μύθους που είχαν χτιστεί για τη χούντα. Έλεγαν, λοιπόν, τότε οι χουντικοί (και συνεχίζουν να λένε ακόμα και σήμερα οι υποστηρικτές τους) πως το καθεστώς δεν στρεφόταν κατά των (στη δική του λογική) πατριωτών αλλά σε όσους θέλουν (πάλι κατά τη δική του λογική) το κακό της Ελλάδας.

Ούτε λίγο, ούτε πολύ δηλαδή, εμφανίζονταν ως αυτόκλητοι υποστηρικτές της χώρας. Ως οι κάτοχοι της μίας και μοναδικής αλήθειας.

Ο Σπύρος Μουστακλής έκανε σμπαράλια αυτόν τον μύθο. Στρατιωτικός καριέρας, πατριώτης, μάχιμος, άνθρωπος τους στρατεύματος και του εθνικού χώρου. Την περίοδο της κατοχής και της Εθνικής Αντίστασης οργανώθηκε στον ΕΔΕΣ του Ναπολέοντα Ζέρβα και βρέθηκε και σε μάχες απέναντι στον ΕΛΑΣ του Άρη Βελουχιώτη.

Όταν επιβλήθηκε η δικτατορία της 21ης Απριλίου, ο Μουστακλής βρέθηκε στη σωστή πλευρά της ιστορίας. Δεν δίστασε ούτε στιγμή. Και το πλήρωσε πολύ ακριβά. Ταυτόχρονα, ωστόσο, μετατράπηκε σε ένα αιώνιο σύμβολο στον αγώνα για την ελευθερία. Και το κυριότερο: Η απόλυτη απόδειξη πως η χούντα βασάνιζε δίχως έλεος τους πολιτικούς της αντιπάλους. Ακόμα και αυτούς που ιδεολογικά (θεωρητικά τουλάχιστον) βρίσκονταν στο ίδιο στρατόπεδο με εκείνους.

Ηρωική μορφή του Κινήματος του Ναυτικού

Ο Σπύρος Μουστακλής γεννήθηκε το 1926 στο Μεσολόγγι. Στα 17 του κατατάχθηκε εθελοντικά στον ΕΔΕΣ. Πολέμησε και κατά των Γερμανών αλλά και κατά του ΕΛΑΣ στον εμφύλιο. Ήταν εθελοντής στην Κύπρο το 1965. Η πρώτη του σύλληψη από τη χούντα γίνεται στις 7 Ιουνίου 1969, για την υπόθεση της αντιστασιακής οργάνωσης «Ελευθέρων Ελλήνων».

Αρχικά κρατήθηκε σε απομόνωση στο ξενοδοχείο «Βαρυμπόμπη» και στη συνέχεια εξορίστηκε διαδοχικά σε Σαμοθράκη, Άγιο Νικόλαο Κυνουρίας και ξανά πίσω στη Σαμοθράκη, μέχρι που αφέθηκε ελεύθερος στις 21 Δεκεμβρίου 1971. Ο ίδιος έλεγε για τον εαυτό του ότι «απετάχθην ως δημοκρατικός, συνελήφθην ως δεξιός και εξορίζομαι ως κομμουνιστής».

Ο Μουστακλής ήταν ένας βαθιά δημοκρατικός άνθρωπος. Και υπό αυτή την ιδιότητα δε θα μπορούσε να μείνει αμέτοχος μπροστά στα όσα έκανε η χούντα. Έψαχνε τρόπους για να αντιδράσει.

Και ήταν ένας από τους ελάχιστους αξιωματικούς του στρατού ξηράς που το έκανε αυτό. Συμμετείχε στο Κίνημα του Ναυτικού το οποίο προδόθηκε και οι χουντικοί προχώρησαν σε 79 συλλήψεις.

Η σειρά του Μουστακλή ήρθε το απόγευμα της 22ας Μαΐου 1973. Τα όργανα της χούντας τον συλλαμβάνουν έξω από το σπίτι του. Μεταφέρεται αρχικά στην Ασφάλεια και μετά στα κολαστήρια της ΕΑΤ – ΕΣΑ (εκεί που σήμερα βρίσκεται το πάρκο Ελευθερίας).

Εκεί τον «υποδέχονται» οι Σπανός, Χατζηζήσης και ο περιβόητος βασανιστής Θεόδωρος Θεοφιλογιαννάκος. Λέγεται πως ο Αναστάσιος Σπανός όταν μπήκε στο μικρό κελί του Μουστακλή του είπε: «Θα σε κάνω να ακούς ΕΣΑ και να τρέμεις»!

Ο Σπανός έκανε πράξη την απειλή του. Για 47 ολόκληρες ημέρες ο Μουστακλής δέχεται δίχως κανένα έλεος και χωρίς σταματημό τα φρικτά βασανιστήρια των οργάνων της χούντας που στο πρόσωπό του έβλεπαν έναν προδότη του στρατού ξηράς και του συμπεριφέρθηκαν ανάλογα. 

Μέσα στο ανελέητο ξύλο κάποιος από τους βασανιστές του, του χτύπησε στην καρωτίδα. Το χτύπημα αυτό του προκάλεσε εγκεφαλικό με αποτέλεσμα να διακομιστεί (με καθυστέρηση πολλών ωρών) στο 401 Γ.Σ.Ν.Α., όπου εισήλθε με το ψευδώνυμο «Μιχαηλίδης» και αιτιολογία εισαγωγής «τρακάρισμα στον Ιππόδρομο».

Το εγκεφαλικό τού προκάλεσε ολική παράλυση των δεξιών του άνω και κάτω άκρων. Η αρχική διάγνωση ήταν «αφασία κινητικού τύπου, με μπλοκαρισμένο το κέντρο της κίνησης και της ομιλίας, εξαιτίας του εγκεφαλικού που προκλήθηκε από βίαιο χτύπημα στην καρωτίδα».

Στη συνέχεια μεταφέρθηκε στην Πολυκλινική Αθηνών και ακολούθως στο ΚΑΤ, όπου παρέμεινε για δυο χρόνια, υποβαλλόμενος σε εντατικές φυσικοθεραπείες. Ύστερα από προσπάθειες πολλών μηνών, ο Μουστακλής κατάφερε να σταθεί όρθιος και να περπατήσει, αλλά δεν μπόρεσε να ξαναμιλήσει. 

Ο Σπύρος Μουστακλής έφυγε από τη ζωή, μία ημέρα σαν σήμερα, στις 28 Απριλίου 1986. Έδωσε μια σκληρή μάχη με την τετραπληγία επί 13 ολόκληρα χρόνια.

Και την έδωσε με το κεφάλι ψηλά. Μετά το θάνατό του, τού δόθηκε τιμητικά ο βαθμός του Αντιστράτηγου και το όνομά του στο κέντρο νεοσυλλέκτων του Μεσολογγίου (2/39 Σύνταγμα Ευζώνων) όπου υπάρχει και η προτομή του. Προτομή του επίσης έχει ανεγερθεί στα πρώην κρατητήρια του ΕΑΤ-ΕΣΑ.

Οι 47 ημέρες κόλασης του Σπύρου Μουστακλή

Φυσικά δεν υπάρχει κάποιο «ημερολόγιο» για τι γινόταν όλα εκείνες τις ημέρες που ο Σπύρος Μουστακλής βρέθηκε στο κολαστήριο του ΕΑΤ – ΕΣΑ. Με βάση, όμως, κάποιες δικές του μαρτυρίες (όσο αυτό ήταν δυνατό) και κυρίως καταθέσεις άλλων αγωνιστών που έτυχαν και οι ίδιοι παρόμοιας «περιποίησης» ή άκουγα τα όσα έκαναν στον Μουστακλή, μπορούμε να βρούμε έναν χρονικό «μπούσουλα» που αποκαλύπτει και το μέγεθος της φρίκης.

Το πρώτο βράδυ στα κρατητήρια του ΕΑΤ – ΕΣΑ (την 26η Μαΐου) ήταν η λεγόμενη «υποδοχή»: Ορθοστασία, ύβρεις, απειλές, χαστούκια, γροθιές και συνεχίσεις ανακρίσεις.

Οι βασανιστές επεδίωξαν εκείνες τις πρώτες ώρες να κάμψουν το ηθικό του και να αποσπάσουν ονόματα αξιωματικών που συμμετείχαν στα σχέδια κατά του καθεστώτος. Μάταια.

Στις πρώτες επτά ημέρες οι ξυλοδαρμοί είναι συστηματικοί. Φάλαγγα στις πατούσες, χτυπήματα με γκλοπ στις κνήμες και στα πλευρά, κλοτσιές στην κοιλιά, τραβήγματα από τα μαλλιά, βίαιες πτώσεις στο τσιμεντένιο δάπεδο. Κάθε άρνηση απάντησης συνοδευόταν από νέο γύρο βίας. Όταν τα βασανιστήρια τελείωναν, ο Μουστακλής γυρνούσε στο κελί του όπου δεν τον άφηναν να κοιμηθεί παρά ελάχιστες στιγμές.

Τη δεύτερη και την τρίτη εβδομάδα τα βασανιστήρια πέρασαν στο επίπεδο της εξόντωσης. Ομαδικοί ξυλοδαρμοί από (έως και 7-8) μανιασμένους ΕΣΑτζηδες, καψίματα με τσιγάρα, σύνθλιψη δαχτύλων, βίαια χτυπήματα στον θώρακα (για να έχει την αίσθηση ότι δεν μπορεί να αναπνεύσει) και τον αυχένα.

Ο Μουστακλής δεν λύγισε ούτε τότε. Το πρόσωπό του είχε παραμορφωθεί και τα ρούχα του ήταν ποτισμένα από το αίμα του αλλά εκείνος το στόμα του δεν το άνοιξε.

Την τέταρτη και την πέμπτη εβδομάδα ο οργανισμός του κατέρρευσε. Δεν μπορούσε να σταθεί, δεν μπορούσε να περπατήσει, δεν μπορούσε καλά – καλά να μιλήσει. Οι βασανιστές του, με δεδομένο ότι τόσο καιρό δεν είχαν καταφέρει να του πάρουν ούτε λέξη, έγιναν ακόμα βίαιοι μέχρι που τελικά ήρθε εκείνο το μοιραίο χτύπημα.

Αμετανόητος και χωρίς το παραμικρό ίχνος ντροπής, ο Στυλιανός Παττακός σε τηλεοπτική του συνέντευξη χρόνια αργότερα είχε πει για τα βασανιστήρια στον Μουτσακλή: «Καλά του κάναμε. Να ησυχάσουμε.  Η δύναμη επιβάλλεται δια παντός τρόπου. Ό, τι δεν λύνεται, κόβεται. Σπαθί»!

«Αρχικά, τον πήγαν στη Γενική Ασφάλεια και έπειτα στο ΕΑΤ-ΕΣΑ. Πήγαινα κάθε μέρα μετά στο ιατρείο, πότε με το παιδί, στην πύλη ρούχα και ζητούσα τον Σπύρο Μουστακλή και μου απαντούσαν ότι δεν ήξεραν ποιος είναι αυτός. Έτρεχα παντού και ρωτούσα. Εφημερίδες και σταθμοί, όπως η Deutsche Welle, to ΒΒC έλεγαν ότι δεν υπάρχουν νέα από τον ταγματάρχη Μουστακλή.

Έπειτα από 47 μέρες, μου είπαν να περιμένω και βγήκε κάποιος ταγματάρχης Γκίζας που μου δήλωσε ότι ο άνδρας μου ήταν στο νοσοκομείο. Την Δευτέρα το πρωί, με πήρε από το ΕΑΤ-ΕΣΑ ο γιατρός Κόφας, με ένα συμβατικό αυτοκίνητο και με πήγαν στο 401 Στρατιωτικό Νοσοκομείο, όπου μίλησα με τον νευροχειρουργό Δαβαρούκα. Η διαδρομή ως το δωμάτιο μου φάνηκε ατέλειωτη. Στην πτέρυγα νοσηλεύονταν μόνο στρατιωτικοί του Κινήματος του Ναυτικού.

Όταν έφθασα στο δωμάτιο ήταν μέσα δύο Εσατζίδες που τον φρουρούσαν. Ο Σπύρος με κατάλαβε αμέσως. Σήκωσα τα σεντόνια και είδα ένα μεγάλο τραύμα στον ώμο, η φτέρνα του ποδιού του ήταν πολύ πρησμένη και οι μηροί του ριγωτοί από τα χτυπήματα με τα γκλοπ. Δεν μπορούσε να μιλήσει» είχε πει σε παλαιότερη συνέντευξή της στην εφημερίδα «Το Καρφί» η Χριστίνα Μουστακλή και είχε προσθέσει:

«Στη συνέχεια, κατάλαβα ότι στο ΕΑΤ-ΕΣΑ τον πήγαν το απόγευμα στις 26 Μαΐου όπου ξενύχτησε χτυπώντας τον 6-7 άτομα και την Κυριακή στις 21:00 το βράδυ τον μετέφεραν στο νοσοκομείο, αφού τον είχαν αφήσει επί ώρες λιπόθυμο, πεταμένο στο τσιμέντο με αίματα και ούρα. Μάλιστα, φώναξαν ένα άλλο αξιωματικό που συμμετείχε στο Κίνημα του Ναυτικού και του έδειξαν αναίσθητο τον Σπύρο λέγοντάς του: ''Έλα να δεις τον φίλο σου, έτσι θα σε κάνουμε και σένα''».

Σε ότι αφορά το μετά; Η Χριστίνα Μουστακλή σε συνέντευξή της στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων είχε πει:

«Ήταν αφασικός ιατρικά. Ήταν σαν ένας άνθρωπος που απλά ζούσε, ανέπνεε, αλλά δεν είχε όλα τα άλλα που τον χαρακτήριζαν. Με τα βασανιστήρια τον καθήλωσαν ακίνητο, του στέρησαν την ομιλία του. Νόμιζε κανείς ότι είχαν μελετήσει με τη μεγαλύτερη ιατρική λεπτομέρεια τι να του προκαλέσουν για να του στερήσουν αυτά που τον χαρακτήριζαν. Ήξεραν τι άνθρωπος ήταν γιατί πάντα μιλούσε ελεύθερα, πάντα εκφραζόταν, όπου και αν ήταν».

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.