Η παράξενη ιστορία που συνδέει το Wind of Change των Scorpions με τη CIA

Το κομμάτι Wind of Change των Scorpions κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 1990. Ήταν μια power μπαλάντα, που ξεκινούσε με ένα αθώο, σχεδόν παιδικό σκοπό που σφύριζε ο Κλάους Μάϊνε και κατέληγε σε ένα επικό ρεφρέν που μιλούσε για «δοξασμένες νύχτες» για «τα παιδιά του αύριο» και άλλα τέτοια, που αν δεν είχαν από πίσω ένα μεγαλειώδες κιθαρίστικό solo, θα έμοιαζαν με λεκτικά από προεκλογική καμπάνια του ΠΑΣΟΚ. Είχε και αναφορές στη Σοβιετική Ένωση (Moskva, Gorky Park) αλλά αυτά δεν τα καταλαβαίναμε ακόμα.

Για όσους πήγαμε σχολείο στα 90s, το Wind of Change ήταν άλλο ένα slow τραγούδι με δυνατές κιθάρες, μια καλή αφορμή για να προσεγγίσουμε το κορίτσι που μας άρεσε και να χορέψουμε αγκαλιά, ή ό,τι κοντινότερο σε αγκαλιά, έστω.

Η υπερβολικά γλυκερή μελωδία του συγκεκριμένου κομματιού μπορούσε να σε εθίσει, όπως η τριπλή γεύση (βανίλια, σοκολάτα, φράουλα) σε ένα παγωτό κυπέλάκι Carabola. Ό,τι έβγαζαν εκείνη την εποχή οι Scorpions ακολουθούσε πιστά αυτή τη συνταγή.

Fast Forward στο σήμερα: Μήπως αυτός ο αθώος «εθισμός» της μπάντας του Κλάους Μάϊνε ήταν στην πραγματικότητα μια ήπια προπαγάνδα;

H σύντομη απάντηση είναι «μάλλον όχι». Η λίγο πιο περίπλοκη απάντηση, είναι αυτή που επιχείρησε να βρει ο δημοσιογράφος Πάτρικ Ράντεν Κιφ το 2020, όταν δημιούργησε το podcast με τίτλο την μεγάλη επιτυχία των Scorpions.

O Κιφ παθαίνει εθισμό με τον τραγούδι, όχι σαν τον προεφηβικό που παθαίναμε εμείς στα 90s parties, αλλά αυτόν που αντιστοιχεί σε μια έρευνα που καταλήγει σε μια συναυλία των Scorpions στο Κίεβο (2019), με παράλληλες αναδρομές στη δεκαετία του 1960 (Λάγος, Νιγηρία) και στο Λένινγκραντ του 1988.

Ο δημοσιογράφος επιχειρεί να συνθέσει τα κομμάτια ενός παζλ που αποδεικνύουν ότι η CIA έβλεπε την ποπ μουσική ως ένα «όπλο» για την επιρροή των εξ'ανατολής μαζών. 

Ο δημοσιογράφος υποστηρίζει μεταξύ άλλων: 

• «Σήμερα, το 2020, κοιτάμε πίσω και λέμε: “Φυσικά και θα έπεφτε το Τείχος του Βερολίνου, φυσικά και θα κατέρρεε η Σοβιετική Ένωση”», λέει. «Αλλά οι άνθρωποι στη CIA τότε δεν το θεωρούσαν δεδομένο. Υπήρχε η αίσθηση ότι η Σοβιετική Ένωση θα διαρκούσε για πάντα και η CIA έπρεπε να κάνει τα πάντα για να την υπονομεύσει».
• .«Η CIA έβλεπε τη ροκ μουσική ως πολιτιστικό όπλο στον Ψυχρό Πόλεμο. Το "Wind of Change" κυκλοφόρησε έναν χρόνο μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου και έγινε αυτός ο ύμνος για το τέλος του κομμουνισμού και την επανένωση της Γερμανίας. Είχε αυτό το μήνυμα ήπιας ισχύος που η υπηρεσία πληροφοριών ήθελε να προωθήσει».

Φαίνεται ότι υπήρχε κοινό στην υπό κατάρρευση Σοβιετική Ένωση που διψούσε να καταναλώσει αυτό το μήνυμα, για τον «άνεμο της αλλαγής».

Ο Κιφ εξηγεί: «Δεν μπορούσες να αγοράσεις δυτική μουσική στα δισκοπωλεία, μόνο στη μαύρη αγορά, και μπορούσες να μπλέξεις άσχημα αν άκουγες ένα συγκρότημα όπως οι Scorpions. Μίλησα με ανθρώπους στη Μόσχα και την Αγία Πετρούπολη που ρίσκαραν σύλληψη. Αυτό το τραγούδι σήμαινε πολλά γι’ αυτούς».

Τι θα σήμαινε όμως για τον μέσο μουσικόφιλο αν αποδεικνυόταν ότι αυτή η μεγάλη επιτυχία ήταν αποτέλεσμα προπαγάνδας: «Αυτό είναι ένα από τα ερωτήματα που εξετάζουμε: τι σημαίνει για τον ακροατή να μάθει ότι ένα τραγούδι μπορεί να μην ήταν καθαρή έκφραση των συναισθημάτων του καλλιτέχνη, αλλά ένα κομμάτι πολιτικής προπαγάνδας;» λέει ο Κιφ και συμπεραίνει.

«Δεν νομίζω, πάντως, ότι η CIA κατασκεύασε τα συναισθήματα του "Wind of Change", υπήρχε μια αίσθηση εξάντλησης μέσα στο σοβιετικό μπλοκ, η οποία βοήθησε να επέλθει η αλλαγή. Το τραγούδι το αντανακλούσε αυτό, και ταυτόχρονα ενίσχυε αυτό το συναίσθημα, κάτι που η CIA θα ήθελε».

Ο Κιφ επιχειρεί να μας εισάγει σε ένα παράλληλο σύμπαν προπαγάνδας, σχεδιασμένης ώστε να μη μοιάζει με προπαγάνδα, σαν μια αίθουσα γεμάτη από καθρέφτες, σαν μια σειρά από αλήθειες που κανείς δεν μπορεί να εμπιστευτεί.

Σε μια εποχή όπως εκείνη της κατάρρευσης του υπαρκτού σοοσιαλισμού, όταν κάποια δόγματα που έμοιαζαν άρρηκτα και στέρεα σαν μικροί πλανήτες, κατέρρευσαν σαν χάρτινοι πύργοι, είναι λογικό το "Wind of Change" να διατηρεί μια δυσιπόστατη ερμηνεία, με μια στάλα καχυποψίας.

Προφανώς ο Κλάους Μάϊνε και τα μέλη του συγκροτήματος έχουν απορρίψει κατηγορηματικά την εκδοχή το κομμάτι τους να είναι τμήμα προπαγάνδας. Είναι συχνό φαινόμενο άλλωστε, οι πολλά υποσχόμενες «αλλαγές» συχνά καταλήγουν ψευδαισθήσεις. 

Το Wind of Change σήμερα

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Guardian από τον Μάιο του 2022, οι Scorpions έχουν αλλάξει τους στίχους του κομματιού, γιατί «ρομαντικοποιούσε τη Ρωσία». Συγκεκριμένα, εκείνος ο στίχος με τον "Moskva, down to Gorky Park" πλέον λέει "Now listen to my heart / It says Ukrainia". Κάποιοι θα αναρωτηθούν «μπά, οι Scorpions έγιναν woke;». Ούτε καν, μάλλον συνειδητοποίησαν την θλίψη που βγάζει σήμερα η μεγάλη τους 90s επιτυχία.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.