Το πολιτικό παρασκήνιο της πιο αιματηρής ημέρας στην Ιστορία του ελληνικού ποδοσφαίρου

Στο ελληνικό ποδόσφαιρο πολλές είναι οι βίαιες ημέρες, ωστόσο, η πιο βίαιη είναι δίχως αμφιβολία η 13η Ιανουαρίου 1991. Είναι η ημέρα που ένας 17χρονος έχασε τη ζωή του ενώ πήγαινε να δει ένα ντέρμπι ανάμεσα στην ομάδα του, τον Ολυμπιακό, και την ΑΕΚ, στη Νέα Φιλαδέλφεια.

Βέβαια θα ήταν λάθος κάποιος να αποκόψει αυτό το τραγικό περιστατικό από τα όσα γίνονταν στην Αθήνα εκείνες τις πρώτες ημέρες του 1991.

Μέσα σε ένα πολιτικό, κοινωνικό και αθλητικό χάος η Ελλάδα μετρούσε νεκρούς.

Τον καθηγητή Νίκο Τεμπονέρα, που δολοφονήθηκε από ομάδα κρούσης της ΟΝΝΕΔ σε κατάληψη στην Πάτρα και τους τέσσερις ανθρώπους που έχασαν τη ζωή τους στο κέντρο της Αθήνας, όταν κατά τη διάρκεια διαδήλωσης, από δακρυγόνο των ΜΑΤ, κάηκε το πολυκατάστημα Κ. Μαρούσης στην Πανεπιστημίου.

Μέσα σε εκείνο το χάος και με την κατάσταση εκτός ελέγχου, δεν ήταν λίγοι αυτοί που προειδοποίησαν πως το ντέρμπι ανάμεσα στην ΑΕΚ και τον Ολυμπιακό που είχε οριστεί να γίνει στις 13 Ιανουαρίου (μερικά 24ωρα μετά τα όσα τραγικά είχαν γίνει σε Πάτρα και Αθήνα), στη Νέα Φιλαδέλφεια, πρέπει να αναβληθεί καθώς υπάρχει κίνδυνος η κατάσταση να ξεφύγει ακόμα περισσότερο.

Οι αρμόδιοι, ωστόσο, είναι απόλυτοι. «Το ντέρμπι θα διεξαχθεί κανονικά». Και τελικά αποδείχθηκε με τρόπο δραματικό πως δεν έπρεπε να γίνει.

Τα όσα έγιναν μια ημέρα σαν σήμερα, δεν έχουν προηγούμενο. Πότε πριν και ποτέ μετά από εκείνη την ημέρα δεν είχε γίνει κάτι ανάλογο. Υπάρχουν αγώνες που δεν ολοκληρώθηκαν από επεισόδια.

Υπάρχουν, δυστυχώς, νεκροί στα γήπεδα. Υπάρχουν αγώνες που στιγματίστηκαν από άγρια επεισόδια πριν ή μετά. Ποτέ όμως όλα αυτά μαζί. Όπως, δηλαδή, έγινε εκείνη την αποφράδα ήμερα

Το ντέρμπι της βίας και του θανάτου

Νωρίς το μεσημέρι εκείνης της ημέρας οι οπαδοί του Ολυμπιακού έφτασαν, όπως συνηθιζόταν τότε, με τρένα στον Περισσό. Από εκεί συνοδεία ισχυρής δύναμης των ΜΑΤ ξεκινούν πορεία για να κατευθυνθούν στο γήπεδο της ΑΕΚ. Ανάμεσα σε αυτούς και ο μαθητής της Β’ Λυκείου από τον Πειραιά Γιώργος Παναγιώτου.

Ο ίδιος και δύο συμμαθητές του, ο Γιώργος Χιόνος και ο Κώστας Λίβανος, έφυγαν από το σχολείο τους που ήταν υπό κατάληψη για να βρεθούν δίπλα στην αγαπημένη τους ομάδα.

Το ρολόι έδειχνε 14:47 όταν λίγο πριν το γήπεδο, στη διασταύρωση των οδών Σεβαστείας και Μενεμένης, οπαδοί των δυο ομάδων ήρθαν αντιμέτωποι. Ξέσπασαν επεισόδια στη διάρκεια των οποίων μια φωτοβολίδα που εκτοξεύτηκε από ειδικό πιστόλι, καρφώθηκε στην κοιλιά του 17χρονου οπαδού του Ολυμπιακού.

Το ανατριχιαστικό στην ιστορία είναι πως, σύμφωνα με δημοσιεύματα της εποχής, ο φίλος του Παναγιώτου, ο Γιώργος Χιόνος, είπε ότι είχε δει την τροχιά της φωτοβολίδας και προσπάθησε να την αποφύγει, τα κατάφερε αλλά αυτή χτύπησε τον Παναγιώτου.

Ο νεαρός μεταφέρθηκε στο πλησιέστερο νοσοκομείο, στην Αγία Όλγα, όπου οι γιατροί έδωσαν μάχη για να τον κρατήσουν στη ζωή. Τον έβαλαν αμέσως στο χειρουργείο αλλά στις 16:30, περίπου δυο ώρες μετά, δηλαδή, ο Παναγιώτου άφησε την τελευταία του πνοή.

Σύμφωνα με τον χειρουργό Δανιήλ Νικζά που είχε μιλήσει τότε στην Ελευθεροτυπία, ο Παναγιώτου δέχθηκε θανατηφόρο πλήγμα από φωτοβολίδα στην κοιλιακή χώρα.

Όπως τόνισε, το τραύμα προκάλεσε εκτεταμένες εσωτερικές κακώσεις και μαζική αιμορραγία, καθώς καταστράφηκαν ζωτικής σημασίας αγγεία. Η απώλεια αίματος ήταν τόσο μεγάλη και τόσο γρήγορη, ώστε ο οργανισμός δεν μπορούσε να ανταποκριθεί.

Ο γιατρός ξεκαθάρισε ότι ο θάνατος επήλθε μέσα σε λίγα λεπτά, ενώ υπογράμμισε πως ακόμη και με άμεση ιατρική παρέμβαση οι πιθανότητες επιβίωσης θα ήταν ελάχιστες, λόγω της σοβαρότητας του τραυματισμού.

Σα σε σκηνή από αρχαία τραγωδία, μετά που και τυπικά διαπιστώθηκε πως ο 17χρονος ήταν νεκρός, οι νοσοκόμοι μάζεψαν τα προσωπικά του αντικείμενα και τα παρέδωσαν στους συγγενείς του. Ήταν το μπλουζάκι που φορούσε και το οποίο είχε μία τρύπα στο ύψος της κοιλιάς, ένα ματωμένο κασκόλ του Ολυμπιακού, ένα ζευγάρι γυαλιά και το εισιτήριο του αγώνα (κόστιζε 1. 000 δραχμές) το οποίο βρέθηκε διπλωμένο αφού ο άτυχος Γιώργος δεν πρόλαβε να το χρησιμοποιήσει.

Μέσα σε αυτό τον θρήνο, η μητέρα του άτυχου νεαρού, η κ. Υπαπαντή, μέσα στον αβάσταχτο πόνο της αποφάσισε να δωρίσει τα ζωτικά του όργανα! Κίνηση που ειδικά εκείνη την εποχή ήταν κάτι το ιδιαίτερα σπάνιο.

Την ίδια ώρα στη Νέα Φιλαδέλφεια τα επεισόδια γενικεύτηκαν και σταμάτησαν μόνο όταν οι δυο ομάδες μπήκαν στον αγωνιστικό χώρο.

Και πάλι, όμως, η ατμόσφαιρα μύριζε μπαρούτι. Οπαδοί των δυο ομάδων είχαν διαρκείς αντεγκλήσεις, ενώ οι φανατικοί της ΑΕΚ στη «σκεπαστή», προσπαθούσαν για πολύ ώρα να σπάσουν την πόρτα και να εισβάλουν στον αγωνιστικό χώρο.

Στο 82ο λεπτό και ενώ οι ερυθρόλευκοι προηγούνταν με 1-2 της Ένωσης, ένα δακρυγόνο έπεσε μέσα στη ασφυκτικά γεμάτη «σκεπαστή». Ακολούθησαν σκηνές πανικού, με τους οπαδούς να προσπαθούν να προστατευτούν.

Ξέσπασαν νέα επεισόδια και ο αγώνας διακόπηκε καθώς η ατμόσφαιρα είχε γίνει πλέον αποπνικτική και δεν μπορούσε να παιχτεί ποδόσφαιρο. Στη συνέχεια η ένταση μεταφέρθηκε εκτός γηπέδου.

Οπαδοί των δυο ομάδων συγκρούστηκαν (ξανά) μεταξύ τους αλλά και με τα ΜΑΤ. Πυρπολήθηκαν τρόλεϊ, λεωφορεία και καταστήματα. Σπάστηκαν βιτρίνες, αυτοκίνητα, μοτοσυκλέτες, στάσεις και οτιδήποτε άλλο μπορούσε να σπαστεί. Η λεωφόρος Δεκελείας, μέχρι αργά τη νύχτα, θύμιζε εμπόλεμη ζώνη. Δεκάδες οπαδοί και αστυνομικοί μεταφέρθηκαν τραυματισμένοι σε νοσοκομεία ενώ άλλοι τόσοι πιο ελαφρά τραυματισμένοι φοβήθηκαν να πάνε σε κάποιο νοσοκομείο υπό τον φόβο της σύλληψης.

Εκείνη τη νύχτα στη Νέα Φιλαδέλφεια το αίμα έρρεε άφθονο. Τελικά η κατάσταση εκτονώθηκε πλήρως τις πρώτες πρωινές ώρες.

Το πολιτικό, κοινωνικό και αθλητικό παρασκήνιο

Την επόμενη ημέρα η Αθήνα μετρούσε για μία ακόμα ημέρα τις πληγές της, ένας νέος άνθρωπος είχε προστεθεί στη λίστα των νεκρών εκείνων των ημερών αλλά αυτό που απασχολούσε τους πάντες ήταν ένα βασανιστικό ερώτημα:

Χρησιμοποιήθηκε εκείνο το ντέρμπι ως αφορμή, προκειμένου να αποκλιμακωθεί η κατάσταση στο κέντρο της Αθήνας και να μεταφερθεί στη Νέα Φιλαδέλφεια;

Απάντηση ξεκάθαρη προφανώς και δεν δόθηκε ποτέ. Ίσως. Μπορεί. Πολλοί υποστήριξαν αυτό το σενάριο. Αναλύσεις στον Τύπο της εποχής τόνιζαν πως οι περισσότεροι οπαδοί (και των δυο ομάδων) που πήγαν εκείνη τη μέρα στο γήπεδο το έκαναν με σκοπό να συγκρουστούν με τα ΜΑΤ και να δημιουργηθεί μια ακόμα εστία έντασης και βίας στην πρωτεύουσα.

Σε ό,τι αφορά το αθλητικό κομμάτι, το παιχνίδι επαναλήφθηκε στη Ρόδο όπου ο Ολυμπιακός έχασε με 1-0 και μαζί κάθε πιθανότητα να διεκδικήσει τον τίτλο καθώς ο πρωτοπόρος Παναθηναϊκός αποσπάστηκε στη βαθμολογία και στο τέλος κατάφερε να κερδίσει το πρωτάθλημα.

Αυτό ήταν αρκετό για τους ερυθρόλευκους, ώστε,  να πουν πως η ιστορία με το δακρυγόνο στην «σκεπαστή» ήταν μια προβοκάτσια που στήθηκε από την ΑΕΚ, ώστε, να διακοπεί το παιχνίδι.

Η αστυνομία ισχυριζόταν πως το δακρυγόνο δεν το έριξε αστυνομικός. Για την ακρίβεια έλεγαν πως εκείνη την ώρα δεν υπήρχε καν διμοιρία έξω από τη θύρα 11 το γηπέδου.

Οι αστυνομικοί τόνιζαν πως το δακρυγόνο που βρέθηκε στα χέρια οπαδών ήταν από τις συγκρούσεις των προηγούμενων ημερών στο κέντρο της Αθήνας, είτε από τα επεισόδια εκείνης της ημέρας.

Ο τότε πρόεδρος της ΑΕΚ, Στράτος Γιδόπουλος, αρχικά «πιάστηκε» στα χέρια με τον ταξίαρχο της ΕΛ.ΑΣ. που ήταν επικεφαλής θεωρώντας πως οι αστυνομικοί έριξαν το δακρυγόνο αλλά στη συνέχεια άλλαξε στάση και δήλωσε πως πιθανότατα πρόκειται για προβοκάτσια.

Κανείς δεν μπορεί να πει με βεβαιότητα ακόμα και σήμερα τι έγινε εκείνο το ματωμένο απόγευμα στη Νέα Φιλαδέλφεια. Αν, δηλαδή, τα πράγματα αφέθηκαν στη μοίρα τους. Αν χρησιμοποιήθηκε ένα ποδοσφαιρικό ντέρμπι για πολιτικούς λόγους κι ως «βαλβίδα» κοινωνικής εκτόνωσης.

Αν όλα αυτά ήταν μια προβοκάτσια ή μια κακοστημένη απόπειρα αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης.

Η σκληρή πραγματικότητα είναι πως η Ελλάδα βίωνε μια ακόμα ταραγμένη ημέρα, το ελληνικό ποδόσφαιρο δεχόταν ένα ισχυρότατο πλήγμα και ένας 17χρονος γινόταν ο έκτος νεκρός μέσα σε διάστημα μόλις πέντε ημερών!   

Μετά από περίπου ενάμιση χρόνο η αστυνομία ανακοίνωσε ότι η φονική φωτοβολίδα είχε φύγει από τα χέρια ενός 19χρονου, γνωστού με τα παρατσούκλια «Βλάχος» και «Φονιάς», σε βάρος του οποίου εκκρεμούσαν κατηγορίες για ληστείες πεζών και οίκων ανοχής στο Βοτανικό.

Ο νεαρός καταδικάστηκε σε κάθειρξη 21 ετών, ποινή που μειώθηκε στα 13 έτη σε δεύτερο βαθμό, καθώς του αναγνωρίστηκε το ελαφρυντικό της μετεφηβικής ηλικίας.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.