Στρίβοντας στη Λεωφόρο Μαραθώνος, στην ταμπέλα για Μάτι, κάνω αναπόφευκτα, για ακόμη μια φορά, εικόνα, τη φωτιά να περνάει βάναυσα την άσφαλτο. Ο κεντρικός δρόμος που όλοι πίστευαν πως θα λειτουργούσε ως αντιπυρική ζώνη, δεν μπόρεσε να συγκρατήσει την πυρκαγιά που θυελλώδεις άνεμοι την οδηγούσαν ορμητικά προς τον οικισμό του Ματιού.
Σε σύντομο χρονικό διάστημα, η πύρινη λαίλαπα είχε φτάσει ως τη θάλασσα. Η σκέψη πως στο σημείο που βρίσκομαι, πριν από 8 χρόνια, μηδενίστηκε κάθε είδος ζωής κυριεύει το μυαλό μου.
«Όλοι εδώ έχουμε ή γνωρίζουμε κάποιον που έχει χάσει άνθρωπο»
Κατηφορίζοντας την οδό Κυανής Ακτής, με υποδέχεται ο θαλασσινός αέρας, η αλμύρα και το ιώδιο έχουν φτάσει ως εμένα, λες και βρίσκομαι λίγα μέτρα από την ακρογιαλιά. Στον δρόμο επικρατεί ησυχία, δεν κυκλοφορεί πολύς κόσμος, το μόνο που ακούγεται είναι τα τζιτζίκια και κάποιες φωνές από το βάθος. Στην παραλία μάλλον έχει περισσότερη κίνηση.
Στα μισά του δρόμου σταματάω στην πρώτη καφετέρια. Μια κοπέλα πάνω κάτω στην ηλικία μου ετοιμάζει τον καφέ και έτσι πιάνουμε την κουβέντα. Αν έχει κόσμο στην περιοχή, κίνηση... «Την Πέμπτη το πρωί θα είμαστε κλειστά».
«Εκείνη την ώρα», μού λέει, «όπως κάθε χρόνο στις 23 Ιουλίου, ο κόσμος του οικισμού πηγαίνει στην Εκκλησία, ενώ το απόγευμα δίνουν το "παρών" στο Μνημείο Θυμάτων στον Ναό του Αγίου Ιωάννη στο Νέο Βουτζά». Η ίδια είναι από τη Νέα Μάκρη αλλά εργάζεται στο καφέ για την καλοκαιρινή σεζόν. Το 2018 ήταν 13 ετών.«Έχουν περάσει 8 χρόνια αλλά πάντα είναι δύσκολη για εμάς αυτή η μέρα. Όλοι εδώ έχουμε ή γνωρίζουμε κάποιον που έχει χάσει άνθρωπο».
«Εδώ υπάρχουν άνθρωποι που μισούν το πεύκο, το βλέπουν και κλαίνε»
Αφήνοντας πίσω την καφετέρια, παρατηρώ τριγύρω μου. Η φύση τα τελευταία χρόνια έχει δώσει ξανά το πράσινό της, τα περισσότερα κατεστραμμένα σπίτια έχουν οικοδομηθεί και το τοπίο σου δίνει την εικόνα πως οι άνθρωποι του Ματιού, δεν θα άφηναν με τίποτα τον τόπο που αγαπούν τόσο να χαθεί. Στους φράχτες και τις αυλές κρέμονται μπουκαμβίλιες, πικροδάφνες και μικρά ελαιόδεντρα. Στο άλλοτε πευκόφυτο Μάτι, μόνο πεύκα δεν βλέπεις πια, μετρημένα έχουν παραμείνει στην περιοχή.
Στα 50 μέτρα από τη θάλασσα, το θερινό σινεμά Μαϊάμι μού τραβάει το βλέμμα και αποφασίζω να μπω στον χώρο παρόλο που δεν ξέρω αν θα υπάρχει άνθρωπος μέσα τέτοια ώρα. Στεγάζεται ακριβώς δίπλα στο ξενοδοχείο Μαϊάμι, έτσι περνώντας την εξωτερική πόρτα της αυλής, καταλαβαίνω πως θα βρω σίγουρα κάποιον να μιλήσω. Για καλή μου τύχη είναι εκεί η κυρία Παρασκευή, η οποία μαζί με τον σύζυγό της - μηχανικοί και οι δύο - έχουν τη διεύθυνση του ξενοδοχείου. «Το ξενοδοχείο αυτό το έχει ο άνδρας μου από τον πατέρα του, το λατρεύει, όπως και το Μάτι».
Θα τη ρωτήσω για εκείνη την ημέρα. «Δεν θα την ξεχάσω ποτέ, ένα κομμάτι μας έμεινε για πάντα σε εκείνη τη μέρα. Έχουν φύγει τόσοι άνθρωποι που δεν γυρίζουν πίσω. Άνθρωποι ακόμη που δούλευαν τότε εργάτες ή βοηθοί και δεν γράφτηκαν πουθενά. Σε εμάς η φωτιά μπήκε από την ταράτσα. Την προηγούμενη μέρα μάλιστα είχαμε παραγγείλει νέους πυροσβεστήρες θυμάμαι. Εμάς αυτό που μάλλον μάς έσωσε είναι πως πρέπει να έσπασε τότε ο σωλήνας της δεξαμενής και να χύθηκε το νερό».
«Εδώ τώρα υπάρχουν άνθρωποι που μισούν το πεύκο. Το βλέπουν και κλαίνε, θυμούνται εκείνη τη μέρα», μού λέει η κυρία Παρασκευή, σχολιάζοντας το πώς τα πεύκα αποτελούν εξαιρετικά εύφλεκτα δέντρα που εκρήγνυται κυριολεκτικά λόγω της μεγάλης ποσότητας ρητίνης τους, κάνοντας τη φωτιά σχεδόν ανεξέλεγκτη. Λόγω του ύψους και της μορφολογίας του, το πεύκο εκτοξεύει καυτά κουκουνάρια σε μεγάλες αποστάσεις, προκαλώντας πολλαπλές νέες εστίες.
Στον παραλιακό δρόμο
Φτάνω στη Λεωφόρο Ποσειδώνος, στον παραλιακό δρόμο που εκτείνεται κατά μήκος του οικισμού. Περπατώντας τον, μού έρχονται στον νου αναπόφευκτα οι απόκοσμες εικόνες που παρατηρούσαμε άναυδοι 8 καλοκαίρια πριν. Στον δρόμο αυτόν, στις 23 Ιουλίου 2018, η Λεωφόρος Ποσειδώνος στο Μάτι αποτέλεσε τραγικό σημείο εγκλωβισμού και απώλειας ζωών κατά τη διάρκεια της φονικής πυρκαγιάς.
Η ραγδαία εξάπλωση της φωτιάς παγίδευσε δεκάδες πολίτες που προσπαθούσαν απεγνωσμένα να φτάσουν στη θάλασσα, με αποτέλεσμα πολλοί άνθρωποι να χάσουν με αυτόν τον τραγικό τρόπο τη ζωή τους.
Στη Λεωφόρο Ποσειδώνος που τώρα περπατάνε κάποιες παρέες με προορισμό την παραλία, πριν 8 χρόνια άνθρωποι κάθε ηλικίας προσπαθούσαν να γλιτώσουν από τις φλόγες. Σκέφτομαι την ιδιομορφία της ρυμοτομίας του οικισμού⋅ άναρχη, αυθαίρετη δόμηση, «τυφλοί» δρόμοι που εγκλώβισαν τους κατοίκους. Μια μικρογραφία των παθογενειών ολόκληρης της χώρας.
Το 2025, ολοκληρώθηκε το Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο και το Ρυμοτομικό Σχέδιο Εφαρμογής για την πυρόπληκτη περιοχή. Σύμφωνα με το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με τη ρυμοτόμηση που προβλέπει το σχέδιο δημιουργείται οικοδομήσιμη έκταση 1.832 στρεμμάτων με 152 στρέμματα για κοινόχρηστους χώρους (εκ των οποίων 120 στρέμματα για πράσινο, 32 στρέμματα για πλατείες και σημεία συγκέντρωσης πληθυσμού, 109 στρέμματα για κοινωφελείς χώρους, 105 στρέμματα για πεζοδρόμους και 29 στρέμματα για ζώνες υδατορεμάτων).
Παράλληλα, το οδικό δίκτυο αυξάνεται κατά 64,2% σε σχέση με το υφιστάμενο. Σκοπός είναι το Μάτι να αποκτήσει οδικές προσβάσεις, ασφαλή κυκλοφορία πεζών και οχημάτων, διεξόδους καταφυγής από και προς το παραλιακό μέτωπο αλλά και τις κεντρικές οδικές αρτηρίες. Από τις τότε ανακοινώσεις του Υπουργείου βέβαια περί ολικής ανασυγκρότησης της πυρόπληκτης περιοχής, αναμένουμε ακόμη να δούμε τι θα συμβεί στην πράξη.
| Έλενα Σαλαντή - Reader.gr
Ανάμεσα στο παραλιακό μέτωπο και τον δρόμο συνέβη μια ανείπωτη τραγωδία. Πολλές οι μαρτυρίες από εκείνη τη μέρα. Ο κόσμος έτρεχε στη θάλασσα, μετρούσανε τα άτομα, πόσοι λείπουν και ως το ξημέρωμα προσπαθούσαν να βοηθήσουν και να σώσουν ο ένας τον άλλον. Όπως λένε όσοι βρέθηκαν εκεί, το σκηνικό της επόμενης ημέρας ήταν σαν την ίδια την κόλαση. Καμένα αμάξια, κατεστραμμένα σπίτια και καταστήματα, στάχτες και αποκαΐδια. Κρανίου τόπος. Όλη η χώρα έκλαιγε τους νεκρούς της.
| Έλενα Σαλαντή - Reader.gr
Ο ξένος Τύπος είχε καλύψει εκτενώς την καταστροφική πυρκαγιά. Τα μεγάλα διεθνή ΜΜΕ χαρακτήρισαν το γεγονός ως μία από τις χειρότερες τραγωδίες στην Ευρώπη. Επιζήσασα Κατερίνα Παντελίδη είχε δηλώσει στη στη γαλλική εφημερίδα Le Monde: «Αν είχα καθυστερήσει δέκα λεπτά να τρέξω δεν θα ήμουν ζωντανή. Οταν βγήκαμε από το σπίτι με τον πατέρα μου και τη μητέρα μου οι φλόγες πλησίαζαν με τεράστια ταχύτητα τρέξαμε μέχρι τη μαρίνα. Έπεσα και χτύπησα στο πόδι νόμισα ότι θα πεθάνω. Ακούω ακόμα τις κραυγές, επανέρχεται η εικόνα με τα πρόσωπα παιδιών που είχαν καεί και των ζώων που είχαν αποτεφρωθεί. Ήταν εικόνες τρόμου».
Το νομικό σκέλος
Ύστερα από μακρά διαδικασία, η δικαιοσύνη αποφάσισε για τους ποινικά υπεύθυνους. Με την υπ’ αριθμ. 694/2026 απόφασή του, ο Άρειος Πάγος έβαλε οριστικό τέλος στο ποινικό σκέλος της υπόθεσης της φονικής πυρκαγιάς στο Μάτι, κρίνοντας αμετάκλητα ένοχους τους καταδικασθέντες για μία από τις μεγαλύτερες τραγωδίες της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.
Ένα από τα πρόσωπα που έπαιξαν σημαντικό ρόλο προκειμένου να οδηγηθούν στη Δικαιοσύνη οι υπεύθυνοι για την τραγωδία στο Μάτι, είναι και ο επιπυραγός και πραγματογνώμονας, Δημήτρης Λιότσος, ο οποίος κατέγραψε ποιοι και πόσοι ευθύνονται για τον θάνατο 104 ανθρώπων, αλλά κατάφερε να αντέξει και στις απειλές που δέχτηκε.
Όμως, οι αρεοπαγίτες αναίρεσαν, εν μέρει, την απόφαση του Εφετείου ως προς το σκέλος εκείνο που αφορά την απόρριψη του ελαφρυντικού του σύννομου βίου για τους Σωτήρη Τερζούδη (τέως αρχηγού της Πυροσβεστικής), Βασίλη Ματθαιόπουλο (τέως υπαρχηγού Πυροσβεστικής) και Ιωάννη Καπάκη (τέως γενικού γραμματέα Πολιτικής Προστασίας).
Τον Ιούνιο του 2025 το Τριμελές Εφετείο Πλημμελημάτων είχε επιβάλει στους κ. Τερζούδη, Ματθαιόπουλο, Φωστιέρη και Καπάκη συνολικές ποινές φυλάκισης 340 ετών, με εκτιτέα τα πέντε έτη για τον καθένα, και τους είχε οδηγήσει στη φυλακή.
Νέα αναφορά στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου
Πριν λίγες ημέρες και συγκεκριμένα, τη Δευτέρα 20 Ιουλίου, ο Σύλλογος Συγγενών Θανόντων και Εγκαυματιών της 23ης Ιουλίου 2018 προσέφυγε στην Εισαγγελία του Αρείου Πάγου για να καταθέσουν αναφορά με την οποία ζητούν την πλήρη ποινική διερεύνηση νέων στοιχείων.
Πρόκειται για νέα στοιχεία που αφορούν τον ομαδικό τάφο στο κοιμητήριο Νέας Μάκρης, καθώς και αδιευκρίνιστα ζητήματα γύρω από τη διαχείριση, την καταγραφή, την ταυτοποίηση και την ταφή των θυμάτων της φονικής πυρκαγιάς στο Μάτι.
Πιο συγκεκριμένα, ζητείται πλήρης έλεγχος για τον χώρο ομαδικής ταφής στο κοιμητήριο Νέας Μάκρης, στον οποίο, βάσει των καταγγελλόμενων στοιχείων, έχουν ενταφιαστεί αταυτοποίητα ανθρώπινα υπολείμματα, πιθανά υπολείμματα ήδη ταυτοποιημένων θυμάτων, καθώς και ζωικά κατάλοιπα ή άλλα αντικείμενα.
Παράλληλα, στο μικροσκόπιο μπαίνει η διαχείριση της σορού γυναίκας που εντοπίστηκε στο νερό μετά την πυρκαγιά, μεταφέρθηκε στο νεκροτομείο Σχιστού και ενταφιάστηκε μετά την πάροδο σημαντικού χρονικού διαστήματος, ώστε να διαπιστωθεί εάν τηρήθηκαν όλες οι προβλεπόμενες διαδικασίες ταυτοποίησης.
Ένα κομμάτι μας ζει έξω από τον χρόνο. Κινείται παράλληλα με την αδιάκοπη ροή του, αλλά δεν γερνάει, θυμάται και κρατά ανεξίτηλες κάποιες εικόνες, κάνοντας τις μνήμες που δεν εξασθενούν ποτέ. Ένα κομμάτι μας κάθε χρόνο, στις 23 Ιουλίου, ξυπνάει ξανά στο Μάτι, 8 χρόνια πριν.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
