Ο Thought Igniter & Fixer, Δημήτρης Μιχόπουλος μιλάει στο Reader για την ηγεσία σε καιρούς κρίσης

Ο τίτλος του thought igniter & fixer είναι κάτι που σίγουρα δεν το ακούμε συχνά. Ξεπερνώντας την περιέργεια γύρω από τον τίτλο, αξίζει να σταθούμε στο πρόσωπο. Ο Δημήτρης Μιχόπουλος είναι ένας άνθρωπος που έχει πετύχει πολλά. Ταυτόχρονα, έχει ένα βιογραφικό που η λέξη αξιοζήλευτο ίσως δεν αρκεί για να το περιγράψει. Με μια χαρακτηριστική ευγλωττία και απελευθερωτική ειλικρίνεια απαντάει στις ερωτήσεις χωρίς να κρύβει ούτε να κρύβεται. Μεταδίδει γνώση χωρίς αλαζονεία, κάτι που είναι σπάνιο στην εποχή μας και το κυριότερο, μιλάει για το θέμα της ηγεσίας εν καιρώ κρίσεων με την μοναδική του εμπειρία.

Ποιο είναι το νούμερο ένα χαρακτηριστικό του «παλαιού τύπου» ηγέτη που, ενώ λειτουργούσε το 2010, σήμερα οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε αποτυχία;

Το νούμερο ένα είναι η εξάρτηση από τη βεβαιότητα, η ανάγκη να δείχνει ότι ξέρει πριν καταλάβει. Το 2010 μπορούσες να κυβερνάς με έλεγχο και να κερδίζεις χρόνο. Σήμερα ο έλεγχος σου κλέβει χρόνο, γιατί οι κρίσεις τρέχουν παράλληλα και οι μεταβλητές αλλάζουν μαζί.

Αυτό που ξεχωρίζει τους ηγέτες που αντέχουν, είναι η ικανότητα να ξεχωρίζουν γρήγορα και καθαρά τρία πράγματα, τι είναι σήμα και τι είναι θόρυβος, τι είναι επείγον και τι μπορεί να περιμένει, τι αλλάζει το αποτέλεσμα και τι απλώς σε παρασύρει σε ατελείωτες συσκέψεις. Αυτή είναι η διάκριση, ένα φίλτρο που σε κρατά ψύχραιμο, σε κρατά ακριβή και σου επιτρέπει να αποφασίζεις χωρίς φασαρία. Η βεβαιότητα σε κάνει γρήγορο, η διάκριση σε κάνει σωστό.

Ζούμε σε μια εποχή μόνιμης κρίσης ή πολλών παράλληλων κρίσεων όπως έχετε πει στο παρελθόν. Όταν όλα είναι επείγοντα, τίποτα δεν είναι επείγον. Πώς μπορεί ένας ηγέτης σήμερα να διακρίνει τον πραγματικό κίνδυνο μέσα από τη συνεχή φασαρία και τον πανικό της αγοράς;

Ο ηγέτης παγκόσμιας κλίμακας δεν κυνηγά την ένταση της αγοράς, επιβάλλει το δικό του επίπεδο ακρίβειας. Δεν ρωτά «τι φωνάζουν όλοι», ρωτά «τι μπορεί να αλλάξει τη μοίρα του οργανισμού». Εκεί μπαίνει η πραγματική διάκριση, όχι ως διαδικασία, αλλά ως ηγετική στάση. Στην πράξη, ξεχωρίζει τρεις κατηγορίες κινδύνου και δεν τις μπερδεύει ποτέ.

Πρώτον, τον κίνδυνο που μπορεί να σπάσει τη συνέχεια λειτουργίας, ρευστότητα, ασφάλεια, κρίσιμες αλυσίδες, θεσμικά όρια. Δεύτερον, τον κίνδυνο που διαβρώνει την αξιοπιστία, εμπιστοσύνη αγορών, ρυθμιστικών αρχών, πελατών, ανθρώπων, γιατί όταν χαθεί η εμπιστοσύνη, ο χρόνος γίνεται εχθρός. Τρίτον, τον κίνδυνο που ακυρώνει το μέλλον, λάθος τοποθέτηση κεφαλαίων, λάθος αφήγημα, λάθος ταυτότητα ισχύος σε νέο γεωπολιτικό και τεχνολογικό περιβάλλον. Αυτό το έχω δει να επαναλαμβάνεται σε διαφορετικές αγορές και κουλτούρες, με το ίδιο κόστος.

Μετά κάνει κάτι που οι περισσότεροι δεν αντέχουν, κλείνει τις «ανοιχτές ερμηνείες». Ορίζει μία αλήθεια εργασίας, μία προτεραιότητα και ένα πλαίσιο απόφασης που δεν αλλάζει κάθε μέρα. Δεν υπάρχει απόσταση ανάμεσα στη διαίσθηση και την πραγματικότητα όταν η διαίσθηση λειτουργεί ως έγκαιρη προειδοποίηση και η πραγματικότητα ως πειθαρχία εκτέλεσης. Και εδώ βρίσκεται η ουσία, όταν όλα μοιάζουν επείγοντα, ο ηγέτης δεν αυξάνει ταχύτητα, ανεβάζει κριτήριο. Κρατά λίγες κρίσιμες αποφάσεις, «σκληρούς» κανόνες και μηδενική ανοχή στη σύγχυση. Ο θόρυβος είναι φθηνός, η ακρίβεια είναι ακριβή, ο πανικός είναι μεταδοτικός, η διάκριση είναι επιλογή.

Πολλοί μιλούν για motivational leadership. Πού βρίσκεται όμως η γραμμή μεταξύ της εμψύχωσης και της «τοξικής θετικότητας»; Πότε πρέπει ένας ηγέτης να πει στην ομάδα του «παιδιά, τα πράγματα είναι όντως δύσκολα» αντί να ωραιοποιεί την κατάσταση;

Η γραμμή βρίσκεται σε δύο λέξεις, αλήθεια και δομή. Εμψύχωση δεν σημαίνει ωραιοποίηση, σημαίνει να κρατάς ταυτόχρονα την πραγματικότητα και την ελπίδα, χωρίς να προδίδεις καμία. Ο ηγέτης οφείλει να πει «είναι δύσκολα» όταν το δύσκολο ζητά αλλαγή συμπεριφοράς, αλλαγή προτεραιοτήτων, ή θυσία που πρέπει να ειπωθεί καθαρά. Μετά έρχεται το ουσιαστικό, «να πώς το κάνουμε εκτελέσιμο». Στους ανθρώπους δεν λείπει το κουράγιο, τους λείπει η σαφήνεια. Η αλήθεια χωρίς ελπίδα σκληραίνει, η ελπίδα χωρίς αλήθεια εξαπατά.

Έχετε μιλήσει για την αξία της συναισθηματικής νοημοσύνης και της ενσυναίσθησης. Σε μια εποχή που το burnout είναι κανόνας σε αρκετές περιπτώσεις, τι είναι αυτό που κάνει μια ηγεσία ή έναν άνθρωπο με ηγετικές ικανότητες να ξεχωρίζει; Γιατί περισσότεροι δεν μιλάνε για την ενσυναίσθηση όσο πρέπει τουλάχιστον;

Ξεχωρίζει ο ηγέτης που μπορεί να διαβάζει τον άνθρωπο με ακρίβεια, χωρίς να θολώνει την κρίση του. Βλέπει εγκαίρως πότε κάποιος έχει φτάσει σε κόπωση, πότε χάνει νόημα, πότε φοβάται να μιλήσει, πότε κρατά θυμό ή κυνισμό και δεν περιμένει να το δει όταν ήδη πέσει η απόδοση ή όταν σπάσει η ομάδα.

Αυτό δεν είναι «ευαισθησία», είναι ευθύνη, γιατί όταν το ανθρώπινο σύστημα σπάσει, μετά πληρώνεις σε λάθη, συγκρούσεις, διαρροές ταλέντου και χαμηλή αποτελεσματικότητα. Πολλοί δεν μιλάνε για την ενσυναίσθηση όσο πρέπει γιατί την μπερδεύουν με υποχώρηση ή με χαλάρωση των standards. Εγώ τη δουλεύω ως μηχανισμό ακρίβειας, γιατί σου δίνει πρώιμα σήματα για την υγεία του οργανισμού πριν αυτά γίνουν πρόβλημα στο αποτέλεσμα.

Η ενσυναίσθηση δεν σε κάνει μαλακό, σε κάνει έγκαιρο. Σε αναγκάζει να διορθώνεις την ασάφεια, την αδικία, τον λάθος ρυθμό, πριν μετατραπούν σε burnout. Και υπάρχει και κάτι ακόμα, πολλοί ηγέτες την αποφεύγουν γιατί τους ζητά να σταθούν μπροστά στον καθρέφτη. Στο τέλος της ημέρας υπάρχει μια απλή ερώτηση, σου αρέσει ποιος είσαι όταν είσαι με εσένα; Η ενσυναίσθηση είναι data υψηλής ακρίβειας για το ανθρώπινο σύστημα.

Θα ήθελα να μας πείτε μια δική σας επαγγελματική στιγμή κρίσης ή μια λάθος απόφαση, η οποία σας δίδαξε για την ηγεσία περισσότερα από όσα σας δίδαξαν οι επιτυχίες σας.

Θα το πω με τρόπο που σέβεται την εμπιστευτικότητα που συνοδεύει τέτοιες στιγμές, χωρίς ονόματα και λεπτομέρειες. Σε μια κρίση με μεγάλο βάρος, επέλεξα να «κερδίσω χρόνο» αντί να επιβάλω καθαρότητα από την πρώτη μέρα. Άφησα μια κρίσιμη ασάφεια να παραμείνει, επειδή φαινόταν διαχειρίσιμη. Δεν ήταν. Η ασάφεια έγινε χώρος για ερμηνείες, εγωισμούς, εσωτερική πολιτική, και τελικά επιβάρυνε ανθρώπους που έπρεπε να προστατευθούν.

Σε τέτοια stakes, η ασάφεια κοστίζει πολλαπλά. Από τότε κρατάω ένα σκληρό προσωπικό πρωτόκολλο, κόβω την ασάφεια νωρίς, ακόμα κι αν ενοχλεί, ακόμα κι αν χαλάει ισορροπίες. Η ασάφεια δεν είναι ουδέτερη, δουλεύει πάντα εναντίον σου.

Στο μέλλον όπου το AI θα λαμβάνει αποφάσεις βάσει δεδομένων ταχύτερα από τον άνθρωπο, τι θα απομείνει για τον ηγέτη; Ποιος θα είναι ο ρόλος του όταν το management θα γίνεται από αλγόριθμους;

Το AI θα κάνει πιο γρήγορα αυτό που ήδη ξέρει να κάνει, ανάλυση, πρόβλεψη, βελτιστοποίηση. Ο ηγέτης που θα ξεχωρίζει δεν θα ανταγωνιστεί το AI στην ταχύτητα. Θα το χρησιμοποιήσει ως πολλαπλασιαστή, επειδή διαθέτει τέσσερα σπάνια στοιχεία, ενσυνειδητότητα, διαίσθηση, ένστικτο, σοφία.Η ενσυνειδητότητα είναι πειθαρχία ισχύος. Ξέρεις τι συμβαίνει μέσα σου την ώρα της απόφασης, φόβος, εγωισμός, ανάγκη επιβεβαίωσης, βιασύνη και τα σταματάς πριν μολύνουν το αποτέλεσμα. Έτσι βλέπεις πότε το AI σου δίνει «σωστό» τεχνικά, αλλά λάθος ανθρώπινα, θεσμικά, ηθικά, ή στρατηγικά.

Η διαίσθηση λειτουργεί ως ραντάρ. Εντοπίζει αδύναμα σήματα που δεν χωρούν ακόμα σε δεδομένα, αλλαγή στάσης ρυθμιστή, αλλαγή ψυχολογίας αγοράς, αλλαγή δυναμικής συνεργάτη. Το ένστικτο είναι η απόφαση όταν οι πληροφορίες παραμένουν ατελείς, αλλά η ευθύνη δεν μπορεί να περιμένει. Εκεί ο μέσος μάνατζερ ζητά «κι άλλα δεδομένα», ο ηγέτης ζητά το σωστό ερώτημα.

Και πάνω από όλα, η σοφία. Ορίζει πλαίσιο, αξίες, όρια, καταλαβαίνει ανθρώπινο κόστος, κρατά την ψυχή του οργανισμού ζωντανή ενώ ζητά κορυφαία απόδοση. Αυτό το έχω δει να ξεχωρίζει πραγματικά σε διαφορετικά θεσμικά περιβάλλοντα και σε διαφορετικές ηπείρους, εκεί που οι αποφάσεις δεν συγχωρούν λάθος. Δεν βλέπει απόσταση ανάμεσα στις τέχνες και τις επιστήμες, ανάμεσα σε όραμα και εκτέλεση, ανάμεσα σε ηρεμία και ευημερία. Ο αλγόριθμος προτείνει, ο ηγέτης επιλέγει, απορρίπτει, καινοτομεί και λογοδοτεί.

Οι νέοι εργαζόμενοι (Gen Z) αμφισβητούν ανοιχτά την ιεραρχία και ζητούν νόημα πέρα από το κέρδος. Είναι αυτό μια ρομαντική τάση που θα περάσει ή πρέπει οι εταιρείες να γκρεμίσουν και να ξαναχτίσουν το μοντέλο διοίκησής τους για να τους εντάξουν;

Δεν είναι ρομαντισμός, είναι επαναδιαπραγμάτευση αξίας. Η Gen Z δεν λέει «καταργήστε την ιεραρχία», λέει «δώστε μου λόγο να πιστέψω ότι αξίζει να επενδύσω τη ζωή μου εδώ». Ζητούν καθαρή αποστολή, δίκαιους κανόνες, διαφάνεια στο πώς αποφασίζει η ηγεσία και χώρο να εξελιχθούν χωρίς να καούν. Ζητούν ownership της δουλειάς τους, σαφές πεδίο ευθύνης και επιρροής. Ζητούν αναγνώριση που να είναι συγκεκριμένη και επιβράβευση που να συνδέεται με πραγματική συνεισφορά. Ζητούν μερίδιο από την επιτυχία όταν τη χτίζουν και σεβασμό στην προσωπική ζωή, γιατί χωρίς αυτό δεν υπάρχει αντοχή, ούτε καθαρή σκέψη, ούτε δημιουργικότητα.

Το κρίσιμο για την εταιρεία είναι να τα εντάξει χωρίς να ρίξει standards και χωρίς να θολώσει την ευθύνη. Αλλιώς χάνει φήμη, μέλλον, και ανταγωνιστικότητα. Η σωστή απάντηση είναι ένα συμβόλαιο απόδοσης, υψηλές απαιτήσεις, καθαρά όρια, δίκαιη ανταμοιβή, ορατή διαδρομή εξέλιξης, μηδενική ανοχή σε τοξικές συμπεριφορές που καταστρέφουν κουλτούρα.

Η ιεραρχία οφείλει να αλλάξει λόγο ύπαρξης, όχι να εξαφανιστεί. Ιεραρχία ως εξουσία παράγει σιωπή ή αποχώρηση. Ιεραρχία ως ευθύνη παράγει εμπιστοσύνη, ωριμότητα και απόδοση. Purpose δεν είναι αφίσα, είναι οι αποφάσεις που παίρνεις όταν χάνεις κάτι για να κρατήσεις κάτι μεγαλύτερο. Οι νέοι δεν ζητούν προνόμια, ζητούν να μην σπαταλήσουν τη ζωή τους.

Αν μπορούσατε να δώσετε μόνο μία συμβουλή σε έναν νέο που αναλαμβάνει αύριο την πρώτη του θέση ευθύνης, ποια θα ήταν αυτή;

Δημιούργησε έναν προσωπικό κώδικα λειτουργίας και δεοντολογίας, και ζήσε μέσα σε αυτόν, ώστε οι άλλοι να ξέρουν τι να περιμένουν από εσένα, ειδικά όταν υπάρχει πίεση. Να περιλαμβάνει την αλήθεια σου, τι θεωρείς μη διαπραγματεύσιμο στον χαρακτήρα και στη συμπεριφορά σου. Να περιλαμβάνει πώς μαθαίνεις από τα λάθη, πώς τα αναγνωρίζεις νωρίς, πώς τα διορθώνεις χωρίς άμυνες, και πώς προστατεύεις την ομάδα όταν κάτι πάει λάθος. Να περιλαμβάνει τα ρίσκα που δέχεσαι και τα ρίσκα που δεν δέχεσαι, όχι από φόβο, αλλά από κρίση και αρχές.

Να περιλαμβάνει την ευθύνη που αποδέχεσαι και επιδιώκεις, γιατί η ευθύνη είναι επιλογή πριν γίνει τίτλος. Μέσα σε αυτόν τον κώδικα, όρισε καθαρά την αυτονομία σου, πότε αποφασίζεις μόνος, πότε ζητάς καθοδήγηση και πότε αναβαθμίζεις ένα θέμα για να προστατεύσεις το αποτέλεσμα και τη φήμη της ομάδας.

Όρισε πώς δίνεις αναγνώριση, πώς ζητάς αναγνώριση και πώς συνδέεις την επιβράβευση με πραγματική συνεισφορά. Και κράτα ένα απαιτητικό μέτρο σύγκρισης, μην συγκρίνεσαι με τους γύρω σου, μάθε να μετριέσαι με τους πολύ καλύτερους ανεξαρτήτως χώρου και επαγγέλματος. Ηγεσία στα πρώτα της στάδια είναι να μπορείς να πεις «αυτό είναι το δικό μου standard» και να το αποδείξεις στην πράξη, κάθε μέρα, χωρίς εξαιρέσεις. Η συνέπεια είναι η πρώτη μορφή εξουσίας.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.