Πόντιος Πιλάτος: Άγιος, μάρτυρας ή απλός αξιωματούχος;

Η φράση «νίπτω τας χείρας μου» υπάρχει στην καθημερινότητά μας άγνωστο από πότε. Με λίγες λέξεις μόνο, αυτός που θα ήταν υπό άλλες συνθήκες ένας αδιάφορος αξιωματούχος της Ρώμης, κατάφερε να γίνει ένα από τα κεντρικά πρόσωπα του Θείου Δράματος. Αλλά η συνέχεια της ιστορίας του, είναι άγνωστη ή τουλάχιστον, ακολουθεί διαφορετικές διακλαδώσεις. Ποιος ήταν πραγματικά ο Πόντιος Πιλάτος;

Ένας αξιωματούχος του Καίσαρα

Οι πηγές που αφορούν τη ζωή του Πιλάτου είναι ελάχιστες, αλλά είναι αρκετές ώστε να γνωρίζουμε κάποια πράγματα για εκείνον. Ο Πιλάτος ήταν ο πέμπτος κατά σειρά διοικητής (ή έπαρχος) της Ιουδαίας. Το εν λόγω πόστο δεν είχε ιδιαίτερο κύρος. Ήταν μια αδιάφορη θέση σε μια αδιάφορη επαρχία της αυτοκρατορίας. Συνεπώς, μας είναι άγνωστο πώς προέκυψε ο διορισμός του. Ως διοικητής ήταν ταυτόχρονα και επικεφαλής του νόμου, εκείνος που έκρινε τις περιπτώσεις σοβαρών εγκλημάτων και μοιραζόταν ένα κομμάτι αυτής της εξουσίας με το θρησκευτικό συμβούλιο των Εβραίων, το Σανχεντρίν.

Η σχέση του με τους Εβραίους προφανώς δεν ήταν καλή. Όχι μόνο γιατί ήταν ο επικεφαλής των αρχών κατοχής αλλά παράλληλα, ήταν ένα πρόσωπο που συχνά έθιγε και προσέβαλε τα θρησκευτικά ήθη του Ισραήλ. Οι πηγές περιγράφουν πως έφερε μέσα στην πόλη της Ιερουσαλήμ λάβαρα με το πρόσωπο του Καίσαρα προκαλώντας τους ντόπιους. Εκείνοι περικύκλωσαν το σπίτι του για περίπου πέντε μέρες. Ο Πιλάτος τους απείλησε με ποινή θανάτου αλλά οι Εβραίοι ήταν ανυποχώρητοι και έτσι έκανε εκείνος βήματα πίσω. Αυτό είναι μόνο ένα από τα περιστατικά αυτής της σχέσης μεταξύ κατακτητή και κατακτημένου.

Οι αναφορές της Καινής Διαθήκης

Ο Πιλάτος εμφανίζεται στην ευαγγελική διήγηση όταν καλείται από το Σανχεντρίν να κρίνει έναν παράξενο ταραξία. Παρά τις διαφορές στη διήγηση του κάθε ευαγγελίου, οι πληροφορίες που μας δίνονται είναι ιστορικά σωστές, όπως επιβεβαιώνουν αρκετοί ερευνητές για το πρόσωπο του Πιλάτου. Οι ιστορικοί Τάκιτος και Ιώσηπος επιβεβαιώνουν τον ρόλο του στη θανάτωση του Χριστού. Όσον αφορά το έθιμο που επικαλείται ο Πιλάτος για να διαλέξουν οι Εβραίοι ανάμεσα στον Ιησού και τον Βαραββά, οι ιστορικοί υπογραμμίζουν πως δεν υπάρχει αναφορά ενός τέτοιου εθίμου.

Η ευαγγελική διήγηση περιγράφει μάλλον έναν άνθρωπο διστακτικό. Σε αυτό, χρειάζεται να προσθέσουμε και την παραίνεση της γυναίκας του Πιλάτου που τον πληροφορεί πως ταλαιπωρήθηκε στον ύπνο της εξαιτίας του Ιησού οπότε θα ήταν καλύτερο να τον αφήσει ελεύθερο. Ο Ιώσηπος πάντως τονίζει πως ο Πιλάτος ήταν εκείνος που πήρε την τελική απόφαση για τη Σταύρωση και φέρει το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης. Ο Πιλάτος εν τέλει απομακρύνθηκε από τη θέση του όταν έδωσε εντολή για τη σφαγή μιας ομάδας Σαμαρειτών και οδηγήθηκε στη Ρώμη για να δικαστεί. Η συνέχεια της ιστορίας του είναι άγνωστη καθώς υπάρχουν αντικρουόμενες πηγές που είναι μάλλον αναξιόπιστες.

Τι περιγράφουν τα Απόκρυφα

Τα Απόκρυφα, κείμενα αγνώστων συγγραφέων που δεν αναγνωρίζονταν από τις πρώτες χριστιανικές κοινότητες, δίνουν απάντηση (αβάσιμη ως επί το πλείστον) στη συνέχεια της ιστορίας του Πιλάτου. Σε ορισμένα από αυτά τα κείμενα, ο Πιλάτος υφίσταται μια μετάλλαξη μετά τον θάνατο Χριστού. Οδηγείται στη Ρώμη για να θανατωθεί αλλά λίγο πριν το τέλος, αποδέχεται τον χριστιανισμό και μεταστρέφεται. Σε άλλα, η μεταστροφή του είναι ανάλογη και λίγο πριν την εκτέλεσή του ακούγεται μια φωνή από τον ουρανό που επιβεβαιώνει την αγιότητά του.

Το πρόσωπο του Πιλάτου συνδέθηκε με διάφορους θρύλους στη δυτική αλλά και την ανατολική Ευρώπη. Πόλεις της Γαλλίας όπως η Λυών διεκδικούσαν την καταγωγή του Πιλάτου. Ένας άλλος θρύλος δήλωνε πως ο Πιλάτος κατέφυγε σε ένα βουνό της κεντρικής Ελβετίας για να κρυφτεί πριν εν τέλει αυτοκτονήσει πέφτοντας στη λίμνη της Λουκέρνης. Οι θρύλοι της ανατολικής Ευρώπης ήταν λίγο πιο...βίαιοι. Σύμφωνα με ορισμένους εξ αυτών, ο Πιλάτος εκτελέστηκε με φρικτό τρόπο: τον έραψαν μέσα στο κουφάρι μιας αγελάδας μαζί με μια κότα, μια μαϊμού και ένα φίδι. 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.