Με αφορμή το τραγούδι που έβγαλαν πρόσφατα οι Σκιαδαρέσες «ΣΕΑ Αταλάντης», που με την ωμή ειλικρίνεια και το χιούμορ του έστρεψε τα βλέμματα σε ένα σημείο που οι περισσότεροι προσπερνάμε βιαστικά, ήταν ευκαιρία να σταθούμε νοερά εκεί. Στο πέρασμα που έχουμε σταματήσει εκατοντάδες φορές για βενζίνη και καφέ, αλλά ποτέ δεν έχουμε την ευκαιρία να εστιάσουμε στους ανθρώπους του.
Τα ΣΕΑ Αταλάντης είναι το πιο γνωστό πέρασμα της χώρας. Όμως πέρα από αυτό, σηματοδοτεί και ένα όχημα για τη γυναικεία χειραφέτηση. Για μια γυναίκα που ζει στην επαρχία, η εργασία σε έναν τέτοιο κόμβο, πέρα από βιοποριστική λύση, είναι και μια ρωγμή στο πατριαρχικό καλούπι που θέλει τις γυναίκες περιορισμένες στο σπίτι, ή απλά βοηθούς στις δουλειές των συζύγων τους. Είναι και ένα όχημα κοινωνικοποίησης και εξωστρέφειας, που τις βγάζει από τα στενά όρια του χωριού και τους ανοίγει έναν καινούργιο κόσμο.
Η 43χρονη Νίκη και η 48χρονη Ελένη -προϊστάμενη και διευθύντρια αντίστοιχα στο συγκεκριμένο ΣΕΑ- μίλησαν στο Reader για το πώς η εργασία έχει μεταμορφώσει την αντίληψη για τον εαυτό τους, αφού είναι οι γυναίκες που βρίσκονται στο τιμόνι μιας απαιτητικής επιχείρησης διεκδικώντας σεβασμό σε ένα χώρο που συχνά θεωρείται σκληρός. Γυναίκες που ζουν στην επαρχία και επιλέγουν να μείνουν στον τόπο τους, αλλά παράλληλα κοιτάζουν πέρα από τα σύνορά του.
Το ΣΕΑ ως «παράθυρο στον κόσμο»
Πριν την έλευση των μεγάλων σταθμών εξυπηρέτησης, οι επαγγελματικές επιλογές για μια γυναίκα στην επαρχία ήταν μετρημένες στα δάχτυλα, στενά συνδεδεμένες με τον αγροτικό τομέα και πάντοτε στο πλαίσιο της οικογένειας.
«Παλιότερα θα μπορούσα να πω ότι οι περισσότερες γυναίκες έκαναν αγροτικές εργασίες ή δούλευαν και βοηθούσαν τον σύζυγο στα χωράφια», εξηγεί η Νίκη, σημειώνοντας πως αργότερα η περιοχή αναπτύχθηκε με σούπερ μάρκετ και εργοστάσια.
Από την πλευρά της, η Ελένη προσθέτει πως αυτή ήταν η πεπατημένη. «Πριν τους ΣΕΑ, οι γυναίκες δούλευαν σε εργοστάσια που δραστηριοποιούνταν στην περιοχή, όπως και σε σουπερμάρκετ ή σε αγροτικές εργασίες και ατομικές επιχειρήσεις». Οπότε, οι ΣΕΑ ήρθαν να προσθέσουν μια νέα δυναμική, αυτή της παροχής υπηρεσιών σε υψηλό επίπεδο.
Αν και ζουν σε μικρές κοινωνίες, η καθημερινή τριβή με εκατοντάδες περαστικούς λειτουργεί ως μια διέξοδος, χωρίς να είναι απαραίτητη η μετανάστευση σε κάποια μεγάλη πόλη. «Η καθημερινότητα γίνεται παντού συγκεκριμένη. Στο ΣΕΑ είναι η αλήθεια ότι έχει πολλή κίνηση καθημερινά και πολλές φορές επιδιώκουμε την αποσυμφόρηση από τον πολύ κόσμο», επισημαίνει η Νίκη.
Για την Ελένη, η παραμονή στον τόπο της ήταν μια συνειδητή επιλογή ποιότητας ζωής. «Προσωπικά, ήταν επιλογή μου να παραμείνω στον τόπο μου, καθώς προσφέρει ηρεμία και ασφάλεια, υγιές περιβάλλον, ποιοτική και άνετη ζωή. Επισκεπτόμουν την Αθήνα λόγω των παιδιών μου, όμως δεν μπορώ να ακολουθήσω τους τρελούς ρυθμούς της».
Όχημα γυναικείας χειραφέτησης
Στα χωριά, η ταυτότητα μιας γυναίκας συχνά προσδιορίζεται από τους άνδρες της οικογένειάς της. Ο ΣΕΑ, ως ένας χώρος ουδέτερος, προσφέρει αυτονομία. Η εργασία σε ένα τέτοιο περιβάλλον και η μετάβαση από την υποστηρικτική θέση στην ηγετική, είναι το κλειδί της χειραφέτησης.
«Η γνώμη μου είναι ότι όταν μια γυναίκα δουλεύει, έχει αυτοπεποίθηση, ανεξαρτησία, περισσότερη κοινωνικοποίηση. Η εργασία μαθαίνει στη γυναίκα να διεκδικεί, να συνεργάζεται και να αναπτύσσει ηγετικές δεξιότητες», παρατηρεί η Νίκη. «Παλαιότερα το όνομα της γυναίκας απορροφούταν από το όνομα του συζύγου της, στερώντας την ατομικότητά της. Σήμερα έχει αλλάξει αυτό, αλλά στα χωριά επιβιώνει ακόμα ως συνήθεια χωρίς κακή πρόθεση».
Η Ελένη πάντως ξεκαθαρίζει πως η δική της αίσθηση αυτονομίας ήταν πάντα εκεί: «Δεν ένιωσα περισσότερη αυτονομία γιατί πάντα ήμουν αυτόνομη. Όλο αυτό ξεκινά από την οικογένεια και εγώ ποτέ δεν αισθάνθηκα, ή μάλλον ποτέ δεν με έκαναν να αισθανθώ ως η γυναίκα ή η κόρη του τάδε». Ωστοσο με αυτή τη δουλειά, «θεωρώ πως είμαι οικονομικά ανεξάρτητη, βλέπω και συνομιλώ καθημερινά με δεκάδες διαφορετικούς ανθρώπους και συνεχώς εξελίσσομαι».
Από την ένταση στην ανθρώπινη επαφή
Σε ένα σημείο που είναι πέρασμα για όλη την Ελλάδα, οι ιστορίες που εκτυλίσσονται ξεκινούν από την ένταση και φτάνουν μέχρι τη βαθιά ανθρώπινη επαφή.
«Είμαι 8 χρόνια στα συγκεκριμένα ΣΕΑ. Θυμάμαι μια Παρασκευή απόγευμα που είχε πολλή κίνηση στο μαγαζί, είχε έρθει ένας “κύριος” σχεδόν δυο μέτρα, ο οποίος γενικά διαμαρτυρόταν για τις τιμές, με απειλούσε ότι θα με χτυπήσει, μου έλεγε να φωνάξω τον ανώτερό μου και έκανε ολόκληρη φασαρία. Επειδή δεν σταματούσε κάποια στιγμή άρχισαν οι υπόλοιποι πελάτες να του φωνάζουν ότι είναι απαράδεκτος», θυμάται η Νίκη.
Από την άλλη, η Ελένη αναφέρεται σε ένα περιστατικό που τη σημάδεψε από την περίοδο του Covid-19. «Μπήκε μέσα ένας οδηγός φορτηγού κλαίγοντας, γιατί μόλις είχε χωρίσει με τη σύζυγό του λόγω απιστίας. Είχε και δύο παιδάκια. Τα έβλεπε όλα μαύρα. Μας εκμυστηρεύτηκε την ιστορία του και εμείς τον κρατήσαμε εκεί όλο το απόγευμα για να συνέλθει. Από τότε έρχεται συνεχώς και κάθε φορά μας ευχαριστεί που εκείνη την ημέρα τον βοηθήσαμε και δε βγήκε στο δρόμο στην κατάστασή του».
Τι σηματοδοτεί τελικά το ΣΕΑ;
Για τον ταξιδιώτη είναι μια στάση λίγων λεπτών. Για αυτές τις γυναίκες είναι η ζωή τους και η μετάβαση στη δική τους ανεξαρτησία.
«Είναι η βασική πηγή εισοδήματος για την οικογένειά μου. Είναι μια απαιτητική και κουραστική δουλειά αλλά όσοι είμαστε καιρό σε αυτό το χώρο, νομίζω έχουμε αποδεχτεί αυτή την τρέλα», λέει η Νίκη, προσθέτοντας πως, «ένα πράγμα θέλω να πω: σεβασμός σε όσους μας εξυπηρετούν». Η Ελένη συμφωνεί και μιλά το αίσθημα της ασφάλειας στον όμιλο και τις φιλίες που έχει αποκτήσει. «Απλά όλοι εσείς που περνάτε, θα θέλαμε να μας σέβεστε λίγο παραπάνω, προσπαθούμε να σας εξυπηρετούμε όσο καλύτερα γίνεται».
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
