Είναι Κυριακή πρωί. Ξυπνάς και πιάνεις απευθείας το κινητό για να κάνεις το πρώτο scroll-άρισμα στο Instagram. Όλα τα στόρι είναι από παρταρίσματα, ποτάρες, live, χορούς μέχρι τα ξημερώματα. Εσύ έχεις κοιμηθεί από τη 1 το βράδυ μπροστά από μια σειρά που συνεχίζει να παίζει στο Netflix. Τότε νιώθεις πως η ζωή σου είναι άδεια, ότι κάτι σου λείπει, έχεις την ανάγκη να βγεις και εσύ από το καβούκι σου, να δείξεις ότι περνάς καλά - ακόμα και αν όλο αυτό έχει μια δόση ψυχαναγκασμού.
Το ίδιο μπορεί να συμβαίνει και τα καλοκαίρια. Ήδη από τα μέσα Ιουλίου ξεκινάνε τα πρώτα story από την Αμοργό, την Ανάφη και τη Σέριφο, με τον ήχο του κύματος να ακούγεται σαν μελωδία στ' αυτιά σου ακόμα και μέσα από την οθόνη, τα ξενύχτια στα καλοκαιρινά bars και τα ηλιοβασιλέματα, την ώρα που εσύ είσαι στο γραφείο και κοιτάς συνέχεια την ώρα για να περάσει το καταραμένο οκτάωρο. Και νιώθεις ακριβώς το ίδιο.
Η ανάγκη να είμαστε παντού
Αυτό έχει όνομα και ψυχολογικές προεκτάσεις. Λέγεται FOMO, δηλαδή Fear Of Missing Out. Τι σημαίνει πρακτικά αυτό; Είναι στην ουσία μια δικαιολογία που βάζουμε στον εαυτό μας και δεν μπορούμε να πούμε «όχι» σε καμία πρόσκληση για έξοδο, διακοπές, δραστηριότητες κλπ. Πρόκειται για ένα υπαρκτό ψυχολογικό φαινόμενο που μας κάνει να θεωρούμε ότι κάτι σημαντικό ή διασκεδαστικό συμβαίνει κάπου και εμείς το χάνουμε. Οπότε αυτή η ανάγκη να είμαστε παντού και πάντα, ακόμα και ψυχαναγκαστικά, ακόμα και αν δε θέλουμε, ακόμα και σε περιστάσεις που βαριόμαστε ή δεν το αισθανόμαστε, περιγράφει το FOMO.
Μια καλή μου φίλη πριν μερικά χρόνια δεν μπορούσε να κάτσει σπίτι όταν ερχόταν το Σαββατοκύριακο, όσο κουρασμένη και αν ήταν, όσο και αν δεν ήθελε 100% να βγει έξω, επειδή ακριβώς την έπιανε FOMO. Οπότε θα έβγαινε και θα ξενυχτούσε μόνο και μόνο για να μη χάσει τίποτα, για να μη νιώσει ότι δεν ήταν μέρος της φάσης.
Ειδικά με τα social media πλέον που μας πλημμυρίζουν με στόρι και βλέπουμε τι συμβαίνει live σε κάθε γωνιά της πόλης και του πλανήτη γενικότερα, το FOMO είναι ακόμα πιο έντονο, αυτά που θεωρούμε ότι χάνουμε ακόμα περισσότερα. Τότε αυτόματα μπαίνουμε στη διαδικασία της σύγκρισης, αφού νιώθουμε λίγοι, νιώθουμε ότι δεν γεμίζουμε τη μέρα μας με πράγματα, ότι δεν πάμε αρκετά ταξίδια ή διακοπές, ότι δεν βγαίνουμε να χορέψουμε και να περάσουμε καλά. Άρα με την τεχνολογία το FOMO έχει γίνει μια πλέον διαδεδομένη συναισθηματική πρόκληση.
Σίγουρα έχει να κάνει με τη χαμηλή ικανοποίηση από τη ζωή και με θέματα αυτοεκτίμησης. Και κάθε φορά που θα ανοίξουμε τα social media και θα δούμε κάποιον άλλο να περνάει -φαινομενικά- καλά, νιώθουμε λίγοι. Και το FOMO συμβαίνει κάθε μέρα, 24/7 - από τις διακοπές, μέχρι τη διασκέδαση, τα ταξίδια και το φαγητό. Κάπως έτσι πέφτουμε στην παγίδα να συγκρίνουμε τις ζωές μας με τις φιλτραρισμένες, καλοφτιαγμένες εκδοχές της ζωής κάποιων άλλων ανθρώπων, όπως αυτές παρουσιάζονται στα social media.
Πώς μας καθορίζει το FOMO
Το FOMO επηρεάζει πια τις επιλογές μας σε όλα τα επίπεδα - στη δουλειά, στη διασκέδαση, στην καθημερινότητα, στις διακοπές.
Για παράδειγμα εάν μια σειρά στο Netflix γίνει viral, θα μπούμε ψυχαναγκαστικά να τη δούμε -είτε μας αρέσει είτε όχι- προκειμένου να μην έχουμε FOMO επειδή όλοι τριγύρω θα συζητάνε γι' αυτή, θα γράφουν γι΄αυτή και γενικά θα υπάρχει ένα σούσουρο στο οποίο φοβόμαστε να μείνουμε στην απ' έξω και να μην έχουμε άποψη.
Το ίδιο ισχύει και στις διακοπές. Πρέπει απαραίτητα να κλείσουμε να πάμε σε κάποιο νησί τον Αύγουστο, τις μέρες που η κοσμοσυρροή θα είναι τόσο μεγάλη, δημιουργώντας ένα μη βιώσιμο περιβάλλον. Γιατί αντικειμενικά, κανείς δε θέλει να φύγει από την Αθήνα και να πάει σε κάτι που θα θυμίζει Αθήνα – σε ό,τι αφορά τον ακραίο συνωστισμό.
Πως αλλιώς θα βάλουμε στόρι για να δείξουμε ότι είμαστε στις Κυκλάδες και περνάμε καλά; Πως θα λείπουμε από το μεγάλο πανηγύρι του νησιού και θα χάσουμε τη φάση; Θα έχουμε FOMO. Είναι σχεδόν εμμονικό. Από την άλλη, πόσοι πηγαίνουν κάπου χωρίς να ενημερώνουν το διαδικτυακό τους κοινό; Είμαστε δυστυχώς στην εποχή που μας νοιάζει περισσότερο η κατανάλωση και η βιντεοσκόπηση, παρά το να βιώνουμε στιγμές ατόφια και αληθινά.
Εάν παίζει ένα πάρτι στην Αθήνα που όλοι συζητάνε γι' αυτο, ο ένας μετά τον άλλον κάνουν διαδικτυακά attend, φυσικά και θα μπούμε στη διαδικασία να πάμε ακόμα και αν δεν ακούμε τη συγκεκριμένη μουσική, εάν δεν είναι στα γούστα μας, αν δε θέλουμε ή οτιδήποτε. Για το FOMO ρε γαμώτο. Γιατί μετά πως θα αντέξουμε τα stories που μας βομβαρδίζουν από το πρωί μέχρι το βράδυ;
Ένα παράδειγμα αποτελούν τα live του ΛΕΞ πέρυσι στην Αθήνα. Πόσοι από τους 50.000 που πήγαν στο live ακούνε πραγματικά ραπ; Πόσοι είναι μέσα σε αυτή τη φάση και την παρακολουθούν τα τελευταία χρόνια; Σίγουρα υπήρχαν χιλιάδες άτομα που μπήκαν στο line και περίμεναν με τις ώρες για ένα πολυπόθητο εισιτήριο, μόνο και μόνο για να μην έχουν μετά FOMO βλέποντας τα στόρι που θα ανέβαιναν τις μέρες εκείνες.
Φυσικά το FOMO υπάρχει και στο κομμάτι και της καριέρας. Πολλοί αλλάζουν συνεχώς δουλειές, κάνουν διάφορα σεμινάρια, παρακολουθούν συνέδρια που μπορεί να μην τους ενδιαφέρουν πραγματικά, αλλά υπερισχύει πάντα ο φόβος να μη χάσουν κάτι σημαντικό.
Το πιο ύπουλο όμως είναι ότι το FOMO μπορεί να σε κάνει να μην απολαμβάνεις καν αυτά που κάνεις. Είσαι σε μια συναυλία; Τσεκάρεις τα stories από το φεστιβάλ που δεν πήγες. Είσαι διακοπές; Σκέφτεσαι τα άλλα νησιά που δεν πρόλαβες να κλείσεις.
Τι μπορούμε να κάνουμε;
Το FOMO είναι το τέλειο καύσιμο για μια κοινωνία που βασίζεται στην κατανάλωση. Από τις πλατφόρμες μέχρι τις εταιρείες, όλοι πατάνε στο φόβο ότι «θα χάσεις κάτι» για να πουλήσουν. Και τα social media λειτουργούν μόνο επιφανειακά. Όλοι μοιράζονται τα highlights, το τέλειο καρέ, το καλύτερο φως. Κανείς δεν ανεβάζει story με τον λογαριασμό της ΔΕΗ. Έτσι, συγκρίνουμε τη δική μας «off camera» ζωή με τις επιμελημένες ζωές των άλλων.
Ένα από τα πράγματα που χρειάζεται να κάνουμε στην καθημερινότητά μας είναι να αναγνωρίζουμε όλα τα καλά που μας συμβαίνουν. Αντί να εστιάζουμε σε ό,τι χάνουμε, μπορούμε να εκτιμήσουμε αυτά που ήδη έχουμε.
Ίσως θα ήταν καλό να κάνουμε ένα digital detox από το κινητό για λίγο. Να είμαστε ρεαλιστές ότι δεν μπορούμε να είμαστε πάντα και παντού. Και φυσικά να απελευθερωθούμε από το άγχος για το τι κάνουν οι υπόλοιποι και να επικεντρωθούμε σε όσα θέλουμε πραγματικά να κάνουμε εμείς. Η αλήθεια είναι πως η αίσθηση ότι «κάτι χάνεις» μπορεί να υπάρχει. Το θέμα είναι αν θα σε καθορίζει ή αν θα το γυρίσεις υπέρ σου.
Γιατί, τις πιο ωραίες στιγμές δεν τις ανεβάζει κανείς στα social. Είναι εκείνες οι αυθόρμητες, που δεν χωράνε σε story. Κι αν δεν τις μοιραστείς με τον κόσμο, δεν σημαίνει ότι δεν τις έζησες.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
