Φωτογραφίες που εμφανίστηκαν πρόσφατα σε διαδικτυακή δημοπρασία, χρονολογημένες από την Πρωτομαγιά του 1944, προκάλεσαν βαθιά συγκίνηση και ένα νέο κύμα συλλογικής μνήμης. Για πρώτη φορά, 82 χρόνια μετά την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, έρχονται στο φως εικόνες που αποτυπώνουν τις τελευταίες τους στιγμές: πρόσωπα ευθυτενή, αλύγιστα, μερικά με υψωμένη γροθιά, όλα όμως φορτωμένα με το βάρος της θυσίας.
Και μαζί με τις εικόνες, επιστρέφουν και τα σημειώματα — αυτά τα μικρά χαρτάκια που πέταξαν από τα γερμανικά καμιόνια, λίγο πριν φτάσουν στον τόπο της εκτέλεσης.
Διαβάστε ακόμα:Βεβήλωση του μνημείου για τους 200 στην Καισαριανή: «Δεν είναι τυχαίος ο βανδαλισμός - Επιλέξανε τις πλάκες»
Τα σημειώματα που μάζεψε ο λαός
Τα σημειώματα των μελλοθανάτων βρέθηκαν στους δρόμους της Αθήνας. Πολίτες τα μάζεψαν με ευλάβεια, σαν ιερά κειμήλια.
Σήμερα αποτελούν ένα από τα πιο συγκλονιστικά τεκμήρια της Αντίστασης: λέξεις γραμμένες βιαστικά, με τρεμάμενο χέρι, αλλά με καθαρό μυαλό και ακλόνητη πίστη.
Ακολουθούν —όπως τα κατέγραψε το αφιέρωμα του 902.gr— τα λόγια τους. Λόγια που δεν έσβησαν ποτέ.
«Είμαι εξόριστος από το 1936…» — Παύλος Καραντζάς
«Είμαι εξόριστος από το 1936. Με πήραν για εκτέλεση 1η Μαΐου 1944.»
Λιτό, καθαρό, χωρίς ίχνος φόβου. Μια ζωή ολόκληρη στην εξορία, και μια τελευταία πρόταση που χωράει όλη την αξιοπρέπεια του κόσμου.
«Πάμε στη μάχη» — Κώστας Τσίρκας
«Πρωτομαγιά, γεια σας όλοι. Πάμε στη μάχη.»
Ο Τσίρκας δεν αποχαιρετά. Καλεί. Ακόμη και στο καμιόνι, ακόμη και στο τέλος, βλέπει μπροστά.
«Καλύτερα να πεθαίνει κανείς για τη λευτεριά…» — Νίκος Μαριακάκης
«Καλύτερα να πεθαίνει κανείς στον αγώνα για τη λευτεριά παρά να ζει σαν σκλάβος.»
Μια φράση που θα μπορούσε να είναι σύνθημα σε τοίχο. Εκείνος την έγραψε λίγο πριν πέσει από τις σφαίρες.
«Καμιά δύναμη δεν θα τσακίσει το ΚΚΕ» — Σάββας Σαββόπουλος
Ο 30χρονος μεταλλουργός, μέλος της ΟΚΝΕ, γράφει:
«Ας μάθει όλη η Ελλάδα πως ούτε στιγμή δεν χάσαμε την πίστη στην τελική νίκη. Καμιά δύναμη δεν θα μπορέσει να τσακίσει το ΚΚΕ. Θα νικήσει. Καλώ τον αδελφό μου με σκληρή δουλειά να προσπαθήσει να ξεπλύνει το κακό που έκανε με τη δήλωση και την αδελφούλα μου να πάρει τη θέση μου στο ΚΚΕ.»
Δεν είναι σημείωμα. Είναι πολιτική διαθήκη.
«Να γίνει δασκάλα» — Βαγγέλης Πόλκος
«Κόρη μου, Καίτη Πόλκου, μένει Κλειούς 22 Θεσσαλονίκη. Να γίνει δασκάλα. Ο πατέρας της.»
Μια τελευταία επιθυμία. Μια ζωή που δεν πρόλαβε να δει.
«Ο θάνατός μου να σας ατσαλώσει» — Μήτσος Ρεμπούτσικας
«Σφίξτε τις καρδιές σας και βγείτε ατσαλωμένοι από τη νέα δοκιμασία. Ο θάνατός μου δεν πρέπει να σας λυπήσει αλλά να σας ατσαλώσει πιο πολύ για την πάλη που διεξάγεται. Όταν ο άνθρωπος δίνει τη ζωή του για ανώτερα ιδανικά, δεν πεθαίνει ποτέ.»
Από τα πιο συγκλονιστικά σημειώματα. Μια ολόκληρη ιδεολογία σε τρεις προτάσεις.
«Για σας έδωσα τη ζωή μου» — Απόστολος Βαγενάς
«Δεν σας ξέχασα ποτέ. Για σας και για τον ελληνικό λαό έδωσα τη ζωή μου. Σήμερα, πρώτη του Μάη 1944, σας φιλώ για τελευταία φορά.»
Η πιο τρυφερή αποχαιρετιστήρια φράση μέσα στη φρίκη.
«Πεθαίνω για την Ελλάδα μας» — Λευτέρης Αναστασιάδης
Ο ανάπηρος του αλβανικού μετώπου χάραξε στο ξύλινο πόδι του:
«Ειδοποιήστε τη χήρα μητέρα μου, Κατίνα Αναστασιάδη, οδός Λομβάρδου 2, Αθήναι, ότι πεθαίνω για την Ελλάδα μας.»
Δεν είχε χαρτί. Δεν είχε μολύβι. Είχε μόνο το ξύλινο πόδι του.
Οι 200 της Καισαριανής ήταν πολιτικοί κρατούμενοι, παραδομένοι από το καθεστώς της 4ης Αυγούστου, μέλη του ΚΚΕ, του ΕΑΜ, αγωνιστές της Αντίστασης. Εκτελέστηκαν ως αντίποινα για τη δράση του ΕΛΑΣ και τη δολοφονία του Γερμανού υποστράτηγου Φραντς Κρεχ.
Τα χαρτάκια που έγιναν αιώνια
Τα σημειώματα των εκτελεσμένων είναι η φωνή τους. Η τελευταία τους ανάσα. Η απόδειξη ότι, ακόμη και μπροστά στον θάνατο, ο άνθρωπος μπορεί να σταθεί όρθιος.
Και όσο αυτά τα χαρτάκια διαβάζονται, όσο οι λέξεις τους ακούγονται, ο αγώνας τους είναι ζωντανός.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
