Το ταλέντο που ποτέ δεν θα καταφέρει να μιμηθεί η τεχνητή νοημοσύνη

Τις προάλλες ζήτησα από το ChatGPT να διαβάσει μια ιστορία μυθοπλασίας που είχα γράψει. Το ρομπότ κόλλησε, του πήρε μερικά δευτερόλεπτα, σαν να παίρνει μια ψηφιακή αναπνοή και με σχεδόν αγχωτικό τρόπο, άρχισε να αραδιάζει διάφορα οριακά ασυνάρτητα και ασύνδετα μεταξύ τους, δεδομένα.

Λατρεύουν τα δεδομένα οι μηχανές τεχνητής νοημοσύνης, θα μπορούσαν να ζυγίζουν πιθανότητες και να εξηγούν φαινόμενα βάσει νόμων και διαθέσιμων δεδομένων, μέχρι τη Δευτέρα Παρουσία, αυτή που κάποιο μηχάνημα ανθρωπόμορφο, σαν άλλος Terminator, θα ανέβει σε μοτοσυκλέτα και θα μας πει «πήγαινε σπίτι σου, θα κάνω τη δουλειά σου, μαζί και κάθε άλλη δουλειά εκεί έξω». 

Ή μήπως όχι;

Έχει κάποιο αδύνατο σημείο το ChatGPT και όλα τα υπόλοιπα Α.Ι «ξαδελφάκια» του;

Σήμερα, οι ηγέτες της AI τονίζουν τις τεχνικές δυνατότητες των μοντέλων: μπορούν να προβλέπουν πρωτεϊνικές δομές, να δημιουργούν βίντεο ή να χτίζουν εφαρμογές. Ωστόσο, παραδέχονται ότι δεν έχουν ακόμη δημιουργήσει ένα μοντέλο που να γράφει πραγματικά καλά. Ακόμη και στο μέλλον, ίσως τα μοντέλα να φτάνουν απλώς σε ένα «μέτριο ποίημα», όπως εκτιμά ο Σαμ Άλτμαν, ο άνθρωπος που εργάζεται πυρετωδώς ώστε το Chat GPT να γίνει το μεγαλύτερο (κυριολεκτικά) μυαλό του πλανήτη.

Τα ερωτήματα

Τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης έχουν «διαβάσει» αιώνες λογοτεχνίας και παρ' όλα αυτά, δεν έχουν ξεφύγει από τα συνήθη μοτίβα τους:, επαναλαμβανόμενες δομές, υπερβολικά «ευγενικό» ύφος και έλλειψη αυθεντικής φωνής.

Η απάντηση βρίσκεται στον τρόπο που κατασκευάζονται. Κατά την αρχική εκπαίδευση τους, τα μοντέλα «καταναλώνουν» τεράστιες ποσότητες δεδομένων από το διαδίκτυο, όχι απαραίτητα ποιοτικών. Αυτό που μετράει είναι η ποσότητα. Στο διαρκές σπριντ της ψηφιακής ζωής τους για να μάθουν να προβλέπουν την επόμενη λέξη του χρήστη, τα μοντέλα Α.I «ρουφάνε γνώση» αχόρταγα.

Στη συνέχεια, περνάνε σε μια φάση νέας εκπαίδευσης, όπου διαμορφώνουν χαρακτήρα. Πρέπει να είναι χρήσιμα, ασφαλή και «σωστά». Με την ανθρώπινη αξιολόγηση, τα μοντέλα μαθαίνουν να δίνουν απαντήσεις που συμμορφώνονται με κανόνες. Είναι πια, υπάκουοι μαθητές, συνοδεία ενός καλού δασκάλου. 

Και εδώ προκύπτει το βασικό πρόβλημα: η τέχνη δεν υπακούει σε κανόνες. Δεν υπάρχει αντικειμενικός τρόπος να μετρηθεί τι είναι καλό γράψιμο. Οι μεγάλοι συγγραφείς δεν ακολουθούν κανόνες, αλλά τους δημιουργούν. Ένα μοντέλο που απλώς μιμείται, δεν μπορεί να φτάσει σε αυτό το επίπεδο.

Κάπου εκεί ξεκινάει η παράνοια των A.I εταιρειών, που θέλουν να μετρήσουν, να αξιολογήσουν, να βάλουν σε ψηφιακά φακελάκια κάθε γνώση. 

Οι εταιρείες προσπαθούν να αξιολογήσουν τη γραφή της AI με κριτήρια. Αυτό οδηγεί συχνά σε παράλογες καταστάσεις. Ομάδες tech επαγγελματιών αξιολογούν τον «τόνο» ενός λογοτεχνικού κειμένου, ή ακόμα και ενός fan fiction ή προσπαθούν να μετρήσουν κάποιου είδους «ακρίβεια» στον τρόπο γραφής. Κωδικογράφοι αναμετρούνται με τον Τόμας Πίντσον και την Βαρύτητα του Ουράνιου Τόξου και αμέσως μετά με τα κειμενάκια των φανς της ταινίας "Τwilight" και ίσως μετά, με τα άρθρα-αφιερώματα στο «Ας Περιμένουν Οι Γυναίκες». Αγχωθήκαμε μόνο στην ιδέα μιας τέτοιας δουλειάς.

 Όμως, η ποιότητα της λογοτεχνίας δεν μπορεί να χωρέσει σε τέτοιες φόρμες, δεν μπορεί να τεθεί σε ποσοτική αξιολόγηση μέσω μαθηματικών τύπων. 

Ένας ακόμη λόγος είναι ότι  στα εργαστήρια της OpenAI και των ανταγωνιστικών της brands, η δημιουργικότητα συγκρούεται με άλλους στόχους: αποφυγή παραπληροφόρησης, ασφάλεια, εμπορική αξιοπιστία. Όσο περισσότερο ελέγχεται ένα μοντέλο, τόσο περιορίζεται η δημιουργικότητά του. To GPT-2 ήταν ένα «παράξενο» και απρόβλεπτο σύστημα, γι' αυτό και δεν έμεινε καιρό στην αγορά. 

Οι άνθρωποι , από την άλλη, αξιοποιούν τις εμπειρίες τους για να γράψουν μυθοπλαστικά ή και μη-μυθοπλαστικά κείμενα. Ένας συγγραφέας αποκτά φωνή μέσα από τα βιώματα του. Τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης όση πληροφορία και να καταναλώσουν και να ταξινομήσουν μέσα στις παραμέτρους λειτουργίας τους, δεν θα μπορέσουν να αποδώσουν συναισθήματα, εμπειρίες, αγγίγματα, όλα όσα μας δίνουν οι πέντε αισθήσεις μας, όσα καταγράφονται στην πορεία της ύπαρξης μας, σε αυτό που ονομάζεται και ψυχή.

Άρα, να γίνουμε όλοι συγγραφείς;

Όχι απαραίτητα, αλλά το συγκεκριμένο παράδειγμα μας δείχνει με τον καλύτερο τρόπο πως όσο έξυπνα κι αν γίνουν τα A.I  «μηχανάκια»,. όση γνώση, γραμμένη και επινοημένη από ανθρώπινα χέρια και μυαλά, δεν είναι βέβαιο αν θα καταφέρουν ποτέ να πετύχουν ένα συγκεκριμένο στόχο: το απρόβλεπτο, το εκτός προγράμματος, τις μικρές επαναστάσεις που προκύπτουν από μυαλά που ευδοκιμούν στο πλήρες χάος.

Με στοιχεια από το περιοδικό The Atlantic. 

Το ChatGPT είναι ένα μοντέλο γλώσσας AI που αναπτύχθηκε από την OpenAI, βασισμένο στην αρχιτεκτονική GPT (Generative Pre-trained Transformer).