Στη χώρα του απέραντου «λυπάμαι»

Για άλλη μια φορά, το κράτος φόρεσε το σοβαρό, πένθιμο κοστούμι του και οι δηλώσεις κυβερνητικών στελεχών γέμισαν τις οθόνες μας. Ο απολογισμός της 29ης Ιουλίου 2026 δεν αφήνει περιθώρια για επικοινωνιακούς ελιγμούς. Τρεις πυροσβέστες νεκροί στα μέτωπα του Ρεθύμνου και του Γυθείου, εν ώρα καθήκοντος.  

Όμως, πίσω από την επανάληψη του πρωτοκόλλου της συγγνώμης και των τυπικών ανακοινώσεων, αποκαλύπτεται μια πολύ συγκεκριμένη σταθερά. Η Ελλάδα έχει μετατραπεί σε μια πολιτεία που αντικατέστησε την πρόληψη, τις προσλήψεις και τη θωράκιση των δημόσιων υποδομών με ένα απέραντο, φτηνό και ανέξοδο «λυπάμαι».  

Το μοτίβο της θεσμικής υποκρισίας: Από τα χειροκροτήματα στις στάχτες  

Το έργο το έχουμε ξαναδεί, και αυτό είναι που καθιστά την κατάσταση εξοργιστική. Το 2020, εν μέσω πανδημίας, η κυβέρνηση καλούσε τους πολίτες στα μπαλκόνια για να χειροκροτήσουν τους γιατρούς και τους νοσηλευτές του ΕΣΥ. Τους βάφτισε «ήρωες» την ίδια στιγμή που αρνιόταν τη μονιμοποίηση του συμβασιούχου προσωπικού, άφηνε τα νοσοκομεία χωρίς υγειονομικό υλικό και προετοίμαζε την περαιτέρω εμπορευματοποίηση της υγείας. Μόλις η καραντίνα τελείωσε, οι «ήρωες» επέστρεψαν στις εξαντλητικές εφημερίες, στις υποστελεχωμένες κλινικές και στους μισθούς πείνας.  

Σήμερα, η ιστορία επαναλαμβάνεται ως τραγωδία στο μέτωπο της Πολιτικής Προστασίας. Οι πυροσβέστες, μόνιμοι, πενταετείς και εποχικοί, υμνούνται ως «αυτοθυσιαζόμενοι μαχητές» τις ώρες της καταστροφής. Μόλις όμως σβήσουν οι φωτιές, οι διεκδικήσεις τους για στελέχωση και εξοπλισμό αντιμετωπίζονται από το Κράτος με καταστολή, χημικά έξω από το Υπουργείο και συμβάσεις ορισμένου χρόνου.  

Τα αριθμητικά δεδομένα της εγκατάλειψης

Η επίκληση της «κλιματικής κρίσης» ως καθολικής δικαιολογίας δεν μπορεί πλέον να κρύψει τις ελλείψεις. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία των συνδικαλιστικών φορέων του Πυροσβεστικού Σώματος (Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Υπαλλήλων Πυροσβεστικού Σώματος), το Πυροσβεστικό Σώμα λειτουργεί με πάνω από 3.000 έως 4.000 οργανικά κενά. Την ίδια στιγμή, χιλιάδες εποχικοί πυροσβέστες βρίσκονται σε καθεστώς εργασιακής ομηρίας, καλύπτοντας πάγιες και διαρκείς ανάγκες με μισές συμβάσεις.  

Ταυτόχρονα, ο μέσος όρος ηλικίας του μάχιμου προσωπικού ξεπερνά τα 45 έτη, με σημαντικό ποσοστό των πυροσβεστών να είναι άνω των 50 ετών. Η άρνηση ανανέωσης του σώματος με μόνιμες προσλήψεις νέων ανθρώπων αναγκάζει έμπειρους αλλά ηλικιακά επιβαρυμένους ανθρώπους να επιχειρούν κάτω από ακραίες θερμοκρασίες και δύσβατα ανάγλυφα. Ένα μεγάλο μέρος του στόλου των πυροσβεστικών οχημάτων παραμένει πεπαλαιωμένο, με ηλικία που ξεπερνά τη 15ετία ή και τη 20ετία σε πολλές περιφερειακές υπηρεσίες.  

Η ιδεολογική επιλογή της αποψίλωσης  

Δεν πρόκειται για αμέλεια, αλλά μάλλον για πολιτική επιλογή. Όταν ο δημόσιος διάλογος εξαντλείται στη διαχείριση της επικοινωνίας και τα κονδύλια κατευθύνονται κατά προτεραιότητα σε τομείς που δεν σχετίζονται με την πολιτική προστασία ή την πρόληψη, οι ελλείψεις στις βασικές υποδομές γίνονται δομικές.

Η λογική που αντιμετωπίζει τις επενδύσεις σε τομείς, όπως η πυρόσβεση, η δασική προστασία και η δημόσια υγεία, ως δευτερεύουσες δαπάνες έχει αποδειχθεί καταστροφική. Όταν η πρόληψη θεωρείται «πολυτέλεια» και η ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού καθυστερεί στο όνομα της δημοσιονομικής προσαρμογής, η κρατική μηχανή καταλήγει να λειτουργεί μόνο εκ των υστέρων. Κι όταν η εκ των υστέρων αντίδραση δεν αρκεί, επιστρατεύεται η ρητορική της «ατυχίας».

Η αλήθεια μάλλον είναι μία. Στην Ελλάδα, οι άνθρωποι που κρατούν όρθιες τις δημόσιες υπηρεσίες δεν αντιμετωπίζονται ως εργαζόμενοι που έχουν ανάγκη από υποδομές και προστασία. Αντιμετωπίζονται ως ήρωες. Και οι ήρωες δεν ζητούν αυξήσεις, προσλήψεις και μέτρα ασφαλείας. Ζητούνται μόνο οι θυσίες τους. Όταν πεθαίνουν, λαμβάνουν συλλογικά χειροκροτήματα και υπουργικά συλλυπητήρια.

Οι τρεις νεκροί πυροσβέστες ζητούσαν να κάνουν τη δουλειά τους με ασφάλεια, με επαρκή μέσα, με επανδρωμένα κλιμάκια, με συναδέλφους δίπλα τους και όχι διαλυμένοι από τις εξαντλητικές 24ωρες βάρδιες.  

Το «λυπάμαι» λοιπόν είναι εύκολο. Είναι εύκολο να γραφτεί σε μια επίσημη ανακοίνωση. Είναι εύκολο να συνοδευτεί από το κλισέ ότι «η σκέψη μας είναι στις οικογένειες και τους συναδέλφους τους».

Το δύσκολο είναι το πριν. Η Ελλάδα, εδώ και χρόνια, μοιάζει να έχει εγκλωβιστεί σε έναν ατελείωτο κύκλο. Πρώτα η αδιαφορία. Μετά η καταστροφή. Ύστερα η συγκίνηση. Και στο τέλος ένα ακόμη «λυπάμαι».

Ζούμε στη χώρα του απέραντου «λυπάμαι». Και ίσως κάποια στιγμή χρειαστεί να μάθουμε να λέμε «προλάβαμε».

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.