Το τέλος της συλλογικής αυταπάτης: Γιατί ο συνδικαλισμός έχασε την ψυχή του

Οι πρόσφατες αποκαλύψεις που φέρνουν την ηγεσία της ΓΣΕΕ στο στόχαστρο των αρχών για οικονομικές ατασθαλίες δεν είναι κεραυνός εν αιθρία. Για όποιον παρακολουθεί την εργασιακή πραγματικότητα στην Ελλάδα τα τελευταία είκοσι χρόνια, το γεγονός αυτό μοιάζει περισσότερο με τον αναμενόμενο επίλογο μιας προαναγγελθείσας κατάρρευσης.

Η έρευνα για υπεξαίρεση και ξέπλυμα μαύρου χρήματος μέσω εικονικών προγραμμάτων επιμόρφωσης είναι απλώς η σφραγίδα σε ένα συμβόλαιο απαξίωσης που έχει υπογραφεί εδώ και καιρό.

«Αγκαλιά» με την εξουσία και σε απόσταση ασφαλείας από το μεροκάματο

Το πρόβλημα του ελληνικού συνδικαλισμού είναι δομικό και διαχρονικό. Η ΓΣΕΕ, από ανώτατο όργανο εκπροσώπησης των εργαζομένων, μεταλλάχθηκε σταδιακά σε έναν κλειστό μηχανισμό επαγγελματικών στελεχών. Η ηγεσία της έπαψε να αναπνέει τον αέρα του εργοστασίου ή του γραφείου και άρχισε να κινείται αποκλειστικά στους διαδρόμους των υπουργείων και στις αίθουσες των συνεδρίων.

Όσο ο κόσμος της εργασίας άλλαζε βίαια -με την είσοδο της επισφάλειας, των ελαστικών μορφών απασχόλησης και της διάλυσης των συλλογικών συμβάσεων- ο «επίσημος» συνδικαλισμός παρέμενε εγκλωβισμένος σε μια ρητορική του παρελθόντος. Αντί να αποτελεί το ανάχωμα απέναντι στην απορρύθμιση, η συνομοσπονδία συχνά λειτουργούσε ως ένας «κοινωνικός εταίρος» που απλώς διαχειριζόταν την ήττα, εξασφαλίζοντας ταυτόχρονα την επιβίωση του δικού της γραφειοκρατικού μηχανισμού.

Η διαχρονική απαξίωση τράφηκε από τη σταδιακή μετατροπή των συνδικάτων σε διαχειριστές πόρων. Η ενασχόληση με τα ευρωπαϊκά προγράμματα επιμόρφωσης και τα κονδύλια για τους εργαζόμενους δημιούργησε μια «φάμπρικα» που λειτούργησε ως το τέλειο δηλητήριο.

Όταν η συνδικαλιστική δράση ταυτίζεται στη συνείδηση του πολίτη με τις απευθείας αναθέσεις, τις εικονικές δαπάνες και τη συντήρηση ενός κομματικού στρατού, η ηθική νομιμοποίηση πεθαίνει. Ο εργαζόμενος δεν βλέπει πια στον συνδικαλιστή τον σύμμαχο με τον οποίο θα παλέψουν δίπλα-δίπλα για τα δικαιώματά τους, αλλά έναν προνομιούχο διαμεσολαβητή που χρησιμοποιεί τη θέση του για προσωπική ή παραταξιακή ανέλιξη.

Από τη συλλογική δράση στην ατομική επιβίωση

Το αποτέλεσμα αυτής της πορείας είναι η πλήρης αποσύνδεση της βάσης από την κορυφή. Ο μέσος εργαζόμενος στον ιδιωτικό τομέα αισθάνεται σήμερα βαθιά μόνος. Η ατομική διαπραγμάτευση έγινε ο μοναδικός κανόνας, όχι επειδή ο εργαζόμενος έγινε ξαφνικά «φιλελεύθερος», αλλά επειδή το συλλογικό όργανο που θα έπρεπε να τον προστατεύει αυτοκτόνησε ηθικά.

Η κρίση εμπιστοσύνης είναι τόσο βαθιά που καμία απλή αλλαγή προσώπων δεν μπορεί να τη θεραπεύσει. Η υπόθεση που ερευνάται σήμερα είναι απλώς η κορυφή του παγόβουνου. Κάτω από την επιφάνεια βρίσκεται μια κοινωνία που έχει πάψει να πιστεύει στη δύναμη της οργάνωσης, ακριβώς επειδή οι οργανωτές της την πρόδωσαν για την «καρέκλα» και το χρήμα.

Η κάθαρση είναι το πρώτο βήμα, αλλά δεν αρκεί. Ο συνδικαλισμός στην Ελλάδα χρειάζεται ολική επαναφορά. Αν δεν υπάρξουν νέα σχήματα που θα γεννηθούν από τη βάση, μακριά από τον κομματικό εναγκαλισμό και τη διαχειριστική λογική των κονδυλίων, ο εργασιακός μεσαίωνας θα παραμείνει η μόνη μας πραγματικότητα.

Όσο η ΓΣΕΕ θα παραμένει ένας δυσκίνητος οργανισμός που ερευνάται για κακουργήματα, η απαξίωση θα μεγαλώνει. Και σε μια κοινωνία χωρίς αξιόπιστη συλλογική εκπροσώπηση, ο μόνος κερδισμένος είναι εκείνος που θέλει τον εργαζόμενο ανυπεράσπιστο και φοβισμένο.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.