Μιλάμε μέσω διαδικτύου το απόγευμα της Πέμπτης, όταν εκείνη βρίσκεται στη Βαρκελώνη για ένα μεγάλο συνέδριο που αφορά τα πολιτιστικά δικαιώματα. Η Αλεξάνδρα Ξανθάκη ήταν ένα άγνωστο για εμένα πρόσωπο μέχρι πρότινος. Το όνομά της το διάβασα πρώτη φορά μέσα στα κείμενα για την προσπάθεια εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ να αποκλείσουν το Ισραήλ από τις αθλητικές διοργανώσεις της UEFA και της FIFA. Προφανώς το γεγονός πως κατάγεται από την Ελλάδα προσδίδει κατά μία έννοια ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον σε όλη την ιστορία που ξετυλίγεται μπροστά μου όσο μιλάμε.
Η Αλεξάνδρα Ξανθάκη είναι νομικός και διορίστηκε Ειδική Εισηγήτρια στον τομέα των πολιτιστικών δικαιωμάτων του ΟΗΕ τον Οκτώβριο του 2021. Έκτοτε πρωτοστάτησε σε πολλές κινήσεις, μία εκ των οποίων ήταν και ο αποκλεισμός της Ρωσίας από όλες τις διεθνείς διοργανώσεις μετά την εισβολή στην Ουκρανία. Τώρα, μάχεται για τον αντίστοιχο αποκλεισμό του Ισραήλ μαζί με άλλους συναδέλφους της από τον οργανισμό. Στην ανακοίνωση που έστειλαν πρόσφατα όλοι μαζί σημειώνουν ότι η Επιτροπή Έρευνας του ΟΗΕ για τα Κατεχόμενα Παλαιστινιακά Εδάφη κατέληξε σε έκθεση ότι το Ισραήλ διαπράττει γενοκτονία στη Γάζα.
«Να υπάρξει διαχωρισμός ομάδων και αθλητών»
«Τα πολιτιστικά δικαιώματα είναι τρόπος ζωής και ο αθλητισμός είναι μια σημαντική πτυχή του. Από πρόπερσι είχαμε ασχοληθεί με τον αποκλεισμό της Ρωσίας από τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Αυτό που εγώ υποστηρίζω και τώρα είναι να μην επιτρέψουμε τη συμμετοχή σε εθνικές ομάδες και όχι σε μεμονωμένους αθλητές», θα μου πει αρχικά η κυρία Ξανθάκη.
«Οι αναφορές πως στη Γάζα συντελείται γενοκτονία είναι πολλές πια. Δεν χρειάζεται να περιμένουμε την επίσημη απόφαση του Διεθνούς Δικαστηρίου, οι διεθνείς φωνές έχουν πυκνώσει. Ο ρόλος των ανθρώπων που ασχολούνται με τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι να ασκούν κριτική στα κράτη και αυτό πρέπει να το πράττουν συνολικά.
Την περασμένη χρονιά έστειλα μια σχετική επιστολή στη FIFA και φέτος ήρθε η ώρα για αυτό το μεγάλο βήμα. Πρόσφατα στην Times Square υψώθηκε ένα τεράστιο πανό που επίσης ζητούσε τον αποκλεισμό του Ισραήλ. Κορυφαίοι αθλητές τάσσονται ανοιχτά υπέρ της ίδιας άποψης ενώ και συγκεκριμένες ομάδες εκφράζουν τη δυσαρέσκειά τους όταν πρόκειται να συναγωνιστούν με ομάδες από το Ισραήλ.
Διαβάστε ακόμα: Τα μέλη της EBU θα ψηφίσουν για το μέλλον του Ισραήλ στην Eurovision
Όλα αυτά πρέπει να ληφθούν υπόψιν από τους οργανισμούς. Η FIFA μέχρι αυτή την ώρα δεν προτίθεται να στηρίξει το αίτημά μας, ωστόσο οι πιέσεις που δέχεται είναι πολλές, οπότε θεωρώ πως θα έχουμε εξελίξεις», σημειώνει η νομικός.
«Τα κράτη πρέπει να πάρουν θέση»
Η Ξανθάκη εξηγεί πως κατά τη γνώμη της δεν γίνεται να παραμένουμε ουδέτεροι όταν έχουμε να κάνουμε με μια τόσο βίαιη παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. «Στην τέχνη, αντίστοιχα με τον αθλητισμό, πρέπει να γίνει διαχωρισμός. Δεν λέω να γυρνάμε την πλάτη σε μεμονωμένους δημιουργούς, αλλά να μην δεχτούμε τη Συμφωνική Ορχήστρα του Ισραήλ, ώστε να στείλουμε ένα μήνυμα. Τα κράτη οφείλουν να πάρουν θέση και να δουν πώς η πολιτική τους μπορεί να συμβαδίζει με τη βίαιη πολιτική ενός άλλου κράτους. Νομίζω πως αυτό αρχίζει και γίνεται κατανοητό».
«Ασχολήθηκα με τα ανθρώπινα δικαιώματα, γιατί από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου, ένιωθα την ανάγκη να πιέζω όπως μπορώ για κοινωνική δικαιοσύνη. Παντού, σε κάθε γωνιά της γης υπάρχουν άνθρωποι που θέλουν να ξέρουν τι σημαίνει η προάσπισή τους και πώς τελικά γίνεται. Και όσο μιλάμε εμείς από εδώ, από το δωμάτιο μου στη Βαρκελώνη, υπάρχουν άνθρωποι στο Λάος, ή σε εμπόλεμες ζώνες που κρύβονται για να μην τους σκοτώσουν. Αυτοί είναι οι πραγματικοί ήρωες και σε αυτούς θα πρέπει να δίνεται λόγος», μου απαντά η Ξανθάκη ενώ συζητάμε για την επιλογή της να διδάξει δικηγόρους και υπαλλήλους σε περιοχές όπως το Βιετνάμ και η Μαλαισία.
Να σημειωθεί πως ενώ συμβαίνουν όλα αυτά, η αντίστροφη μέτρηση για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026, που θα διεξαχθεί σε Ηνωμένες Πολιτείες, Καναδά και Μεξικό έχει αρχίσει. Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών ήταν σαφής: «Θα εργαστούμε απολύτως για να σταματήσουμε οποιαδήποτε προσπάθεια να αποκλειστεί η εθνική ομάδα ποδοσφαίρου του Ισραήλ από το Παγκόσμιο Κύπελλο». Η τοποθέτηση αυτή, λίγους μήνες πριν από την έναρξη της κορυφαίας ποδοσφαιρικής διοργάνωσης, δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολίας για την πρόθεση της Ουάσιγκτον να υπερασπιστεί τον στενότερο σύμμαχό της, ακόμη και στο πεδίο του αθλητισμού.
Η πίεση ωστόσο προς τη FIFA και την UEFA είναι έντονη. Την ερχόμενη Πέμπτη θα κληθεί σε έκτακτη συνεδρίαση η 19μελής εκτελεστική επιτροπή της UEFA, προκειμένου να πάρει αποφάσεις σχετικά με το θέμα. Πολιτικοί ηγέτες, όπως ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, ζήτησαν ανοιχτά αθλητικές κυρώσεις, ενώ η Ιταλία βρίσκεται στο επίκεντρο, αφού πρόκειται να αντιμετωπίσει το Ισραήλ σε προκριματικό αγώνα στις 14 Οκτωβρίου στο Ούντινε.
Πληθαίνουν οι φωνές από την Παλαιστίνη
Την ίδια ώρα, η Παλαιστινιακή Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία, μέσω του προέδρου της Τζιμπρίλ Ραγιούμπ, κάλεσε επίσης FIFA και UEFA να προχωρήσουν σε κυρώσεις: «Το Ισραήλ έχει παραβιάσει τις αρχές, τις αξίες και το καταστατικό της FIFA. Επομένως, πιστεύω ότι πρέπει να υπάρξουν κυρώσεις». Ο Ραγιούμπ αναμένεται να συναντηθεί σύντομα με τον πρόεδρο της UEFA, Αλεξάντερ Τσέφεριν, και την πρόεδρο της ΔΟΕ, Κίρστι Κόβεντρι, για να θέσει επισήμως το αίτημα.
Ταυτόχρονα, οργανώσεις πολιτών κλιμακώνουν τις παρεμβάσεις τους. Η καμπάνια Game Over Israel χρησιμοποίησε έναν από τους πιο εμβληματικούς χώρους στον κόσμο, την Times Square της Νέας Υόρκης, για να καλέσει σε μποϊκοτάζ κατά του Ισραήλ. Στην Ισπανία, χιλιάδες διαδηλωτές κατήγγειλαν τη συμμετοχή της ποδηλατικής ομάδας Israel-Premier Tech στη Vuelta a España, ενώ ο Καναδός χορηγός της ομάδας ζήτησε αλλαγή ονόματος, κρίνοντας πως η σύνδεση με το Ισραήλ πλέον «δεν είναι βιώσιμη».
Ποια είναι η Αλεξάνδρα Ξανθάκη που ζητά τον αποκλεισμό του Ισραήλ
Σύμφωνα με το βιογραφικό που υπάρχει στην επίσημα ιστοσελίδα του ΟΗΕ, η Αλεξάνδρα Ξανθάκη διορίστηκε Ειδική Εισηγήτρια στον τομέα των πολιτιστικών δικαιωμάτων τον Οκτώβριο του 2021.
Είναι Καθηγήτρια Νομικής στο Πανεπιστήμιο Brunel του Λονδίνου. Κορυφαία ειδικός στα πολιτιστικά δικαιώματα, έχει δημοσιεύσει άρθρα για τα πολιτιστικά δικαιώματα των μειονοτήτων και των αυτόχθονων πληθυσμών, την πολιτιστική ποικιλομορφία, την πολιτιστική κληρονομιά, την εξισορρόπηση των πολιτιστικών δικαιωμάτων με άλλα δικαιώματα και συμφέροντα, καθώς και για τις πολυπολιτισμικές πτυχές του διεθνούς δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Διαβάστε ακόμα: Νέιθαν Θρολ: «Το σοκαριστικό είναι ότι λίγα χιλιόμετρα μακριά τα καφέ στο Ισραήλ είναι γεμάτα»
Πήρε το πτυχίο της στη Νομική Σχολή Αθηνών και απέκτησε το δίπλωμα του δικηγόρου. Στη συνέχεια μετακόμισε στο Ηνωμένο Βασίλειο και ολοκλήρωσε μεταπτυχιακό δίπλωμα (LLM) στα «Ανθρώπινα Δικαιώματα και το Δίκαιο Έκτακτης Ανάγκης» στο Πανεπιστήμιο Queen's του Μπέλφαστ. Έκανε διδακτορικό στο Πανεπιστήμιο Keele του Ηνωμένου Βασιλείου με θέμα «Δικαιώματα των Αυτόχθονων Λαών στα Ηνωμένα Έθνη» υπό την επίβλεψη του Patrick Thornberry. Το έργο της σχετικά με τα πολιτιστικά δικαιώματα μη κρατικών φορέων είναι γνωστό και έχει επανειλημμένα αναφερθεί σε διεθνή έγγραφα.
Έχει εργαστεί σε θέματα που σχετίζονται με τα ανθρώπινα δικαιώματα με ΜΚΟ και την κοινωνία των πολιτών. Πριν αναλάβει τα καθήκοντά της, η Ξανθάκη συνεργάστηκε στενά με διάφορες εντολές στα Ηνωμένα Έθνη και έχει παράσχει συμβουλές σε πολλά κράτη για θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Έχει επίσης διδάξει δημόσιους υπαλλήλους και δικηγόρους σε διάφορα μέρη του κόσμου, συμπεριλαμβανομένης της Ουκρανίας, του Βιετνάμ, της Νότιας Αφρικής και της Μαλαισίας.
Είναι γνωστή ως η ιδρύτρια του βραβευμένου Athens Refugee Project, όπου φοιτητές προσφέρουν εθελοντικά τις υπηρεσίες τους από τις αρχές του 2016 σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών για τους πρόσφυγες.
Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.
