Όσα έζησα στο Φεστιβάλ Χορού της Λυρικής στις Φυλακές Κορυδαλλού

Τα τείχη αυτή τη φορά μοιάζουν ψηλότερα από ποτέ. Τα συρματοπλέγματα που είναι τοποθετημένα από άκρη σ' άκρη τους, είναι σαν ν' αγγίζουν τον ουρανό. Μόλις μπαίνω στην είσοδο των φυλακών, ακολουθεί ο τυπικός έλεγχος. Οι τσάντες περνάνε από το μηχάνημα ελέγχου, ενώ έχει έρθει η στιγμή να αποχωριστώ το κινητό και την ταυτότητά μου, ώστε να πάρω σε αντάλλαγμα το ροζ καρτελάκι εισόδου προκειμένου να κινηθώ ελεύθερα στα σπλάχνα των φυλακών.

Βγαίνω σε έναν προαύλιο χώρο για να κατευθυνθώ προς το δεύτερο σημείο ελέγχου και σπρώχνω την βαριά σιδερένια πόρτα που οδηγεί σε μια τεράστια έκταση πρασίνου. Ένας μακρόστενος πλακόστρωτος διάδρομος στη μέση, που στα δεξιά του βρίσκεται ένας χώρος με λουλούδια, μπανανιές και κάθε λογής δέντρα, ενώ στ' αριστερά ένα μικρό καφενείο με πολύχρωμες καρέκλες αλλά και το γηπεδάκι του ποδοσφαίρου, στο οποίο γίνονται συνήθως οι δράσεις και οι εκδηλώσεις στις φυλακές Κορυδαλλού.

Στη μία άκρη του γηπέδου έχει στηθεί ένα stage, με φώτα και ηχοσυστήματα. «Τόσο ωραία όσο εδώ, αποκλείεται να είναι στον παράδεισο», γράφει ένα μεγάλο μπλε πανό που έχει κρεμαστεί πάνω στη σκηνή -πρόκειται για μια επιγραφή που υπάρχει στο παλαιό ελαιουργείο στην Ελευσίνα. Σε όλη σχεδόν την έκταση είναι στοιχισμένες στη σειρά άσπρες και πράσινες καρέκλες -οι πρώτες για τους κρατούμενους και οι δεύτερες για το κοινό που έχει έρθει να παρακολουθήσει την παράσταση, που προδίδουν έναν άτυπο μα ταυτόχρονα πραγματικό σύνορο μεταξύ του εγκλεισμού της ελευθερίας.

Μερικοί από τους χορευτές είναι ήδη πάνω στη σκηνή και κάνουν ζέσταμα και διατάσεις. Άλλοι, κάθονται απ' έξω σε ένα πεζούλι και μιλούν μεταξύ τους. Οι σωφρονιστικοί τριγυρνούν στο χώρο. Πέρα από τις ομιλίες που ακούγονται στο βάθος, επικρατεί μια περίεργη σιγή.

«Είναι η πρώτη φορά που γίνεται Φεστιβάλ Χορού μέσα στις Φυλακές», μου λέει ο Ηλίας Χατζηγεωργίου, χορευτής και χορογράφος. Είναι ο άνθρωπος που, σε συνεργασία με τις Εκπαιδευτικές & Κοινωνικές Δράσεις της Εθνικής Λυρικής Σκηνής και το Flux Laboratory Athens, αποφάσισε να φέρει το χορό μέσα στο σωφρονιστικό κατάστημα, όπου παραδίδει και σεμινάρια στους κρατούμενους.

Έπειτα από ανάλογη εμπειρία που είχε με τους ανήλικους κρατούμενους στις φυλακές Αυλώνα, οι οποίοι διψούσαν να τον δουν επί τω έργω, αποφάσισε να δημιουργήσει κάτι ώστε η τέχνη να διεισδύσει μέσα στα ανυπέρβλητα τείχη, αφού οι έγκλειστοι δεν έχουν άλλη πρόσβαση σε αυτήν. Κάπως έτσι, αυτό το όραμα πήρε υπόσταση μέσω του DANCELLS/DANCE/FESTIVAL που βραβεύτηκε από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Aerowaves στο Startup Forum 2024 στο Spring Forward Festival, η οποία φιλοδοξεί να εισαγάγει τον χορό σε ασυνήθιστα περιβάλλοντα και συχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Θέλω να νιώσουν το σώμα ως κομμάτι έκφρασης, εξεύρεσης του εαυτού τους και των κομματιών που ενυπάρχουν μέσα τους», λέει ο Ηλίας. Η σωματική έκφραση, η εξερεύνηση, η αλληλεπίδραση με το βαθύτερο είναι τους, μοιάζει σχεδόν πολυτέλεια μέσα σε αυτή τη συνθήκη διαρκών στερήσεων.

Λίγα λεπτά αργότερα, στο βάθος ανοίγει μία πόρτα και οι σωφρονιστικοί αφήνουν τους κρατούμενους να ξεχυθούν στο γηπεδάκι. Προχωρούν στη σειρά, άλλοι σκυρτοί και μελαγχολικοί με βήμα αργό, άλλοι χαμογελαστοί και άλλοι σε πηγαδάκια. Πηγαίνουν και πιάνουν θέσεις στις καρέκλες που είναι στο πίσω μέρος. Κάποιοι στέκονται στο πλάι και καπνίζουν, ενώ άλλοι παραμένουν σιωπηλοί με βλέμμα απλανές και κάνουν κινήσεις, μάλλον αμήχανες. Εξάλλου, δεν έχουν συχνά την ευκαιρία να ξεπηδήσουν από το δικό τους μικρόκοσμο, την βασανιστική τους ρουτίνα, ή να ανασύρουν το μυαλό νοητά έξω από τα τείχη που τους περιορίζουν. Είναι άνθρωποι από πολλές γωνιές του κόσμου, όπως αποκαλύπτεται από τα χαρακτηριστικά του προσώπου τους και από το χρώμα του δέρματός τους, οι οποίοι συνυπάρχουν αρμονικά. Μερικοί σωφρονιστικοί μεταφέρουν καρέκλες και παίρνουν θέση για να παρακολουθήσουν και εκείνοι το θέαμα.

Ο ουρανός αρχίζει να παίρνει σιγά-σιγά τα χρώματα της δύσης και τα φώτα της σκηνής ανάβουν. Πηγαίνουμε να καθήσουμε στις θέσεις μας. Ο Ηλίας ανεβαίνει στη σκηνή και μιλά για όσα θα δούμε στο φεστιβάλ. Τον διαδέχεται ένα κορίτσι που φορά ολόλευκα ρούχα. Το πρώτο act ξεκινά, με το κοινό να παρακολουθεί αμίλητο το γυναικείο σόλο. Ξεκινά να τραγουδά ακαπέλα. «Τα μάτια μου σαν κλείνω, βλέπω να πετάω ψηλά», αναφωνεί και η λαλιά της «σπάει» μέσα στη σιγή. Ξεκινά να χορεύει με αργό ρυθμό που όσο περνά η ώρα γίνεται γρηγορότερος, με 250 ζευγάρια μάτια να είναι καρφωμένα πάνω της. Η σκιά της αντανακλάται στον πλαινό τοίχο του γηπέδου που είναι χρωματισμένος με γκράφιτι που τον δείχνουν κομματιασμένο και αποτυπώνουν μια παραλία με φοίνικες στο βάθος, μια αλληγορία για την απελευθέρωση του νου από τα δεσμά.

Όταν φεύγει από τη σκηνή, παραδίδει τη σκυτάλη σε ένα αντρικό ντουέτο, ώστε να αρχίσει το δεύτερο act. Είναι ήδη βράδυ και τα πρόσωπά τους φωτίζονται πλέον τεχνητά. Η χορογραφία ξεκινά με κάτι που προσομοιάζει με πολεμικές τέχνες και, στη συνέχεια μετατρέπεται σε χορό, με έντονη μεταξύ τους αλληλεπίδραση, αγγίγματα, αγκαλιές και τρυφερότητα. Το κοινό παραμένει σιωπηλό μπροστά σε ένα θέαμα ανδρικής αλληλεπίδρασης που εκτυλίσσεται στη σκηνή. Εξάλλου, οι άτυποι νόμοι της φυλακής δεν τους επιτρέπουν να αφεθούν στην ευαλωτότητα, δεν τους επιτρέπουν να δείξουν έστω και ένα ψήγμα αδυναμίας μέσα σε ένα περιβάλλον επιβίωσης των πιο ισχυρών. Ίσως είναι για εκείνους ένα πρωτόγνωρο ή ξεχασμένο από το παρελθόν συναίσθημα, μια αναβίωση της ελευθερίας που μοιάζει να είναι πια μια μακρινή ανάμνηση.

Η ομάδα του Ηλία ανεβαίνει για το τελευταίο act, μαζί με ένα booth και έναν dj, που παίζει ήχους και ρυθμούς RnB. Δυνατή μουσική, ανεβαστικά beats και συγχρονισμένες κινήσεις κάνουν το κοινό να κουνά τα κεφάλια στους ρυθμούς των χορευτών, να σφυρίζει, να χτυπά παλαμάκια και να γελά. Σε λίγη ώρα, η σκηνή μετατρέπεται σε πάρτι με φωτορυθμικά, με τον Ηλία να καλεί τους κρατούμενους να ανέβουν να χορέψουν μαζί τους. Ορισμένοι ανεβαίνουν με φόρα στο stage, άλλοι πιο διστακτικά. Κάνουν χορευτικές κινήσεις, δίνουν το ρυθμό και το lead και γίνονται ένα με τους χορευτές. Εκεί δεν υπάρχουν αναστολές και όρια, δεν υπάρχουν πια κανόνες και περιορισμοί. Αναβιώνουν κάτι σαν οσμή ελευθερίας, τα σώματά τους λικνίζονται στο ρυθμό, οι ανάσες τους γίνονται πιο κοφτές, υπάρχουν ως πρωταγωνιστές της παράστασης που δεν θέλουν να τελειώσει, με τους προβολείς να είναι στραμμένοι πάνω τους και τα χειροκροτήματα να τους δίνουν σπίθες ενέργειας να συνεχίσουν.

Όταν τα φώτα σβήνουν, πολλοί σηκώνονται να αγκαλιάσουν τους χορευτές, να τους μιλήσουν, ενώ άλλοι πηγαίνουν γοργά προς τα κελιά τους. Ο χώρος αδειάζει και παίρνει την προηγούμενη μορφή του και εκείνοι, θα επιστρέψουν πάλι στη δική τους ρουτίνα, στο δικό τους μικρόκοσμο. Όλοι τους ωστόσο μοιάζουν περισσότερο ανάλαφροι, σαν να έχουν απεμπλακεί από το περίσσιο βάρος που στοιχειώνει τις υπάρξεις τους. Ίσως οι μέρες που περιμένουν, να έρθουν λίγο πιο γρήγορα.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.