Πώς θα εφαρμοστεί η απαγόρευση χρήσης social media στους κάτω των 15 ετών

Με κεντρικό μήνυμα την φράση «το scrolling χωρίς όρια κάνει κακό» και την παρατήρηση πως «όταν ανοίγει ένα κινητό τηλέφωνο, κλείνει μια παρέα», ο Υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, με τον υπουργό Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρη Παπαστεργίου και τον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη ξεδιπλώνουν τον τρόπο με τον οποίο θα εφαρμοστεί από την 1η Ιανουαρίου 2027 η απαγόρευση της χρήσης των social media στους ανήλικους ηλικίας κάτω των 15 ετών.

Παράλληλα, εξηγούν πού στηρίχθηκε επιστημονικά αυτή η απόφαση και ποια social media περιλαμβάνει η «δυναμική» λίστα, η οποία μέχρι στιγμής αφορά τις πλατφόρμες Instagram, TikTok, Facebook και SnapChat. 

Διευκρινίζεται ότι δεν περιλαμβάνονται στη λίστα της απαγόρευσης οι πλατφόρμες ανταλλαγής μηνυμάτων, όπως είναι το Viber, ούτε το Whatsapp ούτε το Youtube. 

Η Ελλάδα με αυτό το νομοσχέδιο που θα τεθεί σε 3μηνη διαβούλευση ώστε να ψηφιστεί το καλοκαίρι και να εφαρμοστεί από το ξεκίνημα της επόμενης χρονιάς βγαίνει μπροστά σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, με παράλληλη σημερινή επιστολή του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν να ζητά με 5 προτάσεις την επέκταση της ευρωπαϊκής πιλοτικής δράσης επαλήθευσης της ηλικίας σε εναρμονισμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο, την υποχρεωτική χρήση του τυποποιημένου μηχανισμού επαλήθευσης της ηλικίας για όλες τις πλατφόρμες που έχουν χρήστες κάτω των 15 ετών, την θέσπιση ψηφιακού ευρωπαϊκού ορίου «ενηλικίωσης» στα 15 έτη, την υποχρεωτική επαναληπτική επαλήθευση της ηλικίας ανά 6μηνο από τις πλατφόρμες και τη δημιουργία απλοποιημένου μηχανισμού συντονισμού και επιβολής προστίμων σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η νομοθετική αυτή διυπουργική πρωτοβουλία στέλνει ξεκάθαρα το μήνυμα στις εταιρίες τεχνολογίας πως το  μοντέλο κέρδους που θεωρεί την ψυχική υγεία των παιδιών αναλώσιμη δεν μπορεί να συνεχιστεί με τον υπουργό επικρατείας Α. Σκέρτσο να διευκρινίζει πως τα πρόστιμα για τις πλατφόρμες-αν παραβούν την απαγόρευση- αγγίζουν το 6% του τζίρου τους.

Διαβάστε ακόμα: Απαγόρευση social media σε ανήλικους κάτω των 15: 10 ερωτήσεις και απαντήσεις

«Η Ελλάδα πρωτοπορεί πανευρωπαϊκά»

Όπως υπογραμμίζει ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, η Ελλάδα πρωτοπορεί πανευρωπαϊκά στην προστασία των ανηλίκων και από τον ψηφιακό εθισμό και από το αλκοόλ και τα καπνικά προϊόντα τα προϊόντα νικοτίνης, με την επαλήθευση της ηλικίας μέσω του πρωτοποριακού ψηφιακού εργαλείου kidswallet.gov.gr  που πρώτη η χώρα μας εισήγαγε σε πανευρωπαϊκό επίπεδο να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο. 

Η συντονισμένη προσπάθεια ξεκίνησε πριν από 1,5 χρόνο με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη  να μιλά πρώτος στο βήμα του ΟΗΕ, για την ανάγκη προστασίας των παιδιών και των εφήβων από έναν νέο κόσμο που ήρθε πιο γρήγορα από την έλευση των απαιτούμενων νομοθεσιών. Η Ελλάδα πρωτοστάτησε στη «συμμαχία των προθύμων» με την συμμετοχή 13 ετών ώστε να καταστεί  υποχρεωτική η επαλήθευση της ηλικίας από τις πλατφόρμες των social media, που στην  θεωρία έχουν όριο χρήσης τα 14 έτη αλλά στην πράξη  ισχυρίζονται ότι δεν  μπορούν να ελέγξουν την ηλικία. 

Στο επίκεντρο της πρωτοβουλίας το kidswallet.gov.gr

Καθοριστικό ρόλο  στη νέα νομοθετική διυπουργική πρωτοβουλία διαδραματίζει το kidswallet.gov.gr  που πρώτη η πατρίδα μας εισήγαγε πανευρωπαϊκά για την απαγόρευση της πρόσβασης των ανήλικων σε αλκοόλ και καπνικά προϊόντα. Το kidswallet.gov.gr και το gov.gr.wallet ως ψηφιακά εργαλεία αποτελούν μηχανισμούς ελέγχου που πληρούν τα κριτήρια συμβατότητας με το Ευρωπαϊκό Δίκαιο  (DSA, Digital Service Act, Άρθρο 28) για την προστασία των ανηλίκων. 

Οι τρεις υπουργοί Υγείας, Επικρατείας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης διευκρινίζουν πως  η επικείμενη απαγόρευση της χρήσης των social media για ανηλίκους κάτω των 15 ετών που θα εφαρμοστεί από 1/1/2027  δεν περιορίζει την ελευθερία του λόγου. Στον αντίποδα αποτελεί μια σύμφυτη πρωτοβουλία του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με το Υπουργείο Υγείας που στηρίζεται  στο επιστημονικά τεκμηριωμένο γεγονός πως οι αλγόριθμοι της συλλογής δεδομένων των social media δημιουργούν εξατομικευμένη ροή πληροφοριών και πως η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε αυτούς οδηγεί σε εθιστική συμπεριφορά, με τον υπουργό Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη να επισημαίνει πως ενώ ο ενήλικας μπορεί να αντιμετωπίσει με δύναμη και σύνεση την έκθεσή του, οι ανήλικοι δεν μπορούν, με αποτέλεσμα να υφίστανται σοβαρές ή και ολέθριες επιπτώσεις στη σωματική, ψυχική και ψυχοκοινωνική τους υγεία και ορισμένοι από αυτούς να οδηγούνται σε τραγωδίες. 

Σοβαρές επιπτώσεις στη σωματική και την ψυχική υγεία και στην κοινωνικότητα

Αναφορικά με το σοβαρότατο αποτύπωμα του συνεχούς scrolling στην υγεία των παιδιών και των εφήβων, ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης υπογραμμίζει ότι δυστυχώς η επαφή των παιδιών με τα social media ξεκινά από πολύ τρυφερές ηλικίες (6 ετών έως 8 ετών),  με συνέπεια να αυξάνονται οι ώρες της καθιστικής ζωής και να εντείνεται το πρόβλημα της παιδικής παχυσαρκίας, ενώ σε ψυχικό επίπεδο καταγράφεται σωρεία προβλημάτων όπως διαταραχή προσοχής, χαμηλή αυτοεκτίμηση, κατάθλιψη, άγχος και αυξημένος κίνδυνος αυτοκτονικού ιδεασμού,  σύνδρομο φόβου του να είσαι off line (foMo) και κίνδυνος εμπλοκής σε ηλεκτρονικό τζόγο.

Εξίσου σοβαρές είναι οι ψυχοκοινωνικές επιπτώσεις που περιλαμβάνουν δυσκολία στις  διαπροσωπικές σχέσεις, μείωση των κοινωνικών επαφών στον αληθινό κόσμο, σύνδρομο σκυμμένης κεφαλής, κοινωνική σύγκριση και χαμηλή αυτοεκτίμηση, έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο όπως sexting, grooming, revenge porn και εκμετάλλευση, καθώς και ενίσχυση της ρητορικής μίσους και των ρατσιστικών συμπεριφορών.  

Τα διαθέσιμα ερευνητικά δεδομένα επιδημιολογικής μελέτης φανερώνουν ότι 1 στους 4 εφήβους νιώθει δυσφορία όταν κοινοποιούνται προσωπικές του πληροφορίες χωρίς συναίνεση, το 23% των εφήβων νιώθουν ανασφαλείς χωρίς πρόσβαση στο κινητό τους, το 17% των παιδιών 11-15 ετών έπεσαν θύματα διαδικτυακού εκφοβισμού (κατά την περίοδο 2021-2022) και πως το 20% των 15χρονων χάνουν άλλες σημαντικές δραστηριότητες (χόμπι, σπορ), λόγω ενασχόλησής τους με τα social media.

Επίσης το 36% των νέων έχουν μόνο διαδικτυακή επαφή με τους φίλους τους, αντί να συναντιούνται στον αληθινό κόσμο, με κορύφωση του φαινομένου να καταγράφεται στα 15χρονα κορίτσια με ποσοστό 44%. Επιπλέον, το 11% των εφήβων εμφανίζουν  προβληματική συμπεριφορά στα social media και το gaming εξελίσσεται σε νεανική μάστιγα με το 34% των εφήβων να παίζουν καθημερινά ψηφιακά παιχνίδια.

Σοκαριστικό είναι το εύρημα πως το 22%  των εφήβων ασχολείται τουλάχιστον 4 ώρες καθημερινά με το gaming. Εξίσου ανησυχητικά είναι τα ευρήματα αναφορικά με τις επικίνδυνες διαδικτυακές συμπεριφορές στους ανήλικους:  Το 25%-30% των εφήβων εμπλέκονται σε περιστατικά cyber bullying (διαδικτυακού εκφοβισμού) σαν θύτες ή θύματα, το 14,7% των εφήβων έχουν εμπλακεί σε sexting (ανταλλαγή έντονου και ακατάλληλου σεξουαλικού περιεχομένου) και το 34,7% των εφήβων έχουν αλληλεπιδράσει με αγνώστους στο διαδίκτυο.

Όπως αναφέρουν ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης και ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δημήτρης Παπαστεργίου, «είναι το παιδί σου κλεισμένο στο δωμάτιο του, εσύ ως γονιός είσαι στο σπίτι και θεωρείς ότι είναι απολύτως ασφαλές, αλλά εκείνο συναντά αγνώστους on line, με ό,τι μπορεί να επακολουθήσει».

Στην πράξη πώς θα εφαρμοστεί η νομοθεσία

Όπως επισημαίνει ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης Δ. Παπαστεργίου, το νέο ρυθμιστικό πλαίσιο στηρίζεται σε έναν απλό Νόμο ενταγμένο στο ευρωπαϊκό Νομοθετικό πλαίσιο (DSA, Άρθρο 28 για την προστασία των ανηλίκων) που υποχρεώνει τις πλατφόρμες των social media να αναγνωρίζει την ηλικία του χρήστη, προτείνοντας ως «εργαλείο» την εφαρμογή (application) kidswallet.gov.gr που πρώτη η χώρα μας θέσπισε πανευρωπαϊκά.

Στην πράξη αφορά τα παιδιά και τους εφήβους που είναι γεννημένοι από το 2012 και μετά και το χρονοδιάγραμμα που θα ακολουθηθεί είναι το εξής:

Σήμερα (Απρίλιος του 2026) πραγματοποιήθηκε η ανακοίνωση της απαγόρευσης, θα ακολουθήσει 3μηνη διαδικασία (υποχρεωτικής) ευρωπαϊκής διαβούλευσης, το καλοκαίρι (Ιούλιος 2016) θα ψηφιστεί ο Νόμος, από το Β έως το Δ εξάμηνο του χρόνου θα ενταθεί η εθνική διπλωματική προσπάθεια ώστε να υπάρξει ένα κοινό πλαίσιο σε ολόκληρη την ΕΕ και από την 1η Ιανουαρίου του 2027 θα ξεκινήσει η εφαρμογή της απαγόρευσης, με τον Άδωνι Γεωργιάδη να προσθέτει πως κανένας Νόμος δεν μπορεί να υποκαταστήσει την γονεϊκή μέριμνα. 
 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.