Γιατί όσο μεγαλώνουμε ο χρόνος μοιάζει να τρέχει;

Χρόνος: (ουσιαστικό, αρσενικό) αναφέρεται στη συνεχή εξέλιξη και διαδοχή γεγονότων, την περίοδο (έτος, μήνας, ώρα).

Αυτός είναι ο απλοϊκός ορισμός του χρόνου, μίας έννοιας που μπορεί να αποδειχθεί φίλος, εχθρός ή αμείλικτος κριτής της ζωής μας. Παρότι αντικειμενικός, ο ρυθμός που περνά μπορεί να καταστεί καθόλα υποκειμενικός κατά κάποιον ανεξήγητο λόγο.

Πώς πέρασε η ώρα; Πότε τελείωσε ένας ολόκληρος χρόνος; Δεν περνάει με τίποτα η ώρα.  Αυτές είναι μόνο λίγες από τις φράσεις που όλοι έχουμε πει στη ζωή μας. Και σε κάθε στάδιο αυτής, ο ρυθμός του χρόνου μπορεί να περιγραφεί τόσο διαφορετικά, ενώ δεν θα έπρεπε.

Σοκάρεστε και εσείς όταν θυμάστε ότι το 1990 δεν είναι 10 χρόνια μακριά αλλά... 36. Πως κάποιος γεννημένος το 2000 έχει μπει εδώ και πολλά χρόνια στην ενήλικη ζωή. 

Η ώρα έχει 60 λεπτά, άρα γιατί μερικές φορές μάς φαίνονται αιώνας και άλλες κυλούν σαν νερό; Γιατί από τα 30 και ύστερα (όσοι διανύουμε αυτή τη δεκαετία) νιώθουμε ότι ο χρόνος περνάει πιο γρήγορα απ΄ότι μπορούμε να συνειδητοποιήσουμε;

Η επιστήμη έχει μία απάντηση σε όλα αυτά τα ερωτήματα. Στο γιατί η αντίληψη του χρόνου μπορεί να διαφέρει τόσο πολύ από ηλικία σε ηλικία, από άτομο σε άτομο αλλά και από στιγμή σε στιγμή.

Το συναίσθημα του χρόνου

Υπάρχει ουσιαστική διαφορά μεταξύ του πραγματικού χρόνου, αυτού που μετράτε από ρολόγια, ημερολόγια, και του πώς γίνεται αισθητός από τον ίδιο τον άνθρωπο. Γιατί, πολλές φορές, είμαστε οι ίδιοι οι αρχιτέκτονές του, έχουμε ένα εσωτερικό ρολόι, το οποίο ρυθμίζει τους κιρκαδικούς μας ρυθμούς (ημέρας/νύχτας) και μας επιτρέπει να καταγράφουμε τη διάρκεια συγκεκριμένων γεγονότων.

Χρησιμοποιούμε αυτόν τον «βηματοδότη» για να συγκρίνουμε τη διάρκεια κάθε νέου γεγονότος με αναπαραστάσεις που είναι αποθηκευμένες στη μνήμη. Ουσιαστικά, δημιουργούμε μια βάση γνώσεων για το πώς μοιάζει ένα λεπτό, μια ώρα ή μια μέρα. Δυστυχώς, όμως, αυτή δεν ακολουθεί πάντα τον ίδιο ρυθμό με τα εξωτερικά εργαλεία μέτρησης. 

Η αντίληψη του χρόνου επηρεάζεται άμεσα από το επίπεδο της συγκέντρωσης, την φυσική κατάσταση αλλά και τη διάθεση. Είναι χαρακτηριστικό πως όταν είμαστε συγκεντρωμένοι σε κάτι, φαίνεται να κυλά πιο δομημένα, ενώ όταν βαριόμαστε είναι να να έχουν κολλήσει οι δείκτες και μας συνθλίβουν συναισθηματικά. 

Άλλες φορές, πάλι, μοιάζει να τρέχει αγώνα ταχύτητας. Όταν η προσοχή μας διασπάται, όταν κάνουμε πολλά πράγματα ταυτόχρονα...

Η συναισθηματική κατάσταση, επίσης, έχει άμεσο ρόλο. Αρνητικά συναισθήματα, όπως η θλίψη, έχουν ως αποτέλεσμα να περνάει βασανιστικά αργά. Ο φόβος έχει τον ίδιο αντίκτυπο. Το εσωτερικό μας ρολόι επιβραδύνεται σημαντικά και το αρνητικό γεγονός φαίνεται να κρατά πολύ περισσότερο.

Η χαρά και η διασκέδαση, πάλι, έχουν τα αντίθετα αποτελέσματα. 

Η ηλικία και ο χρόνος

Πλην του συναισθήματος και η ηλικία είναι πολύ σημαντικός παράγοντας όσον αφορά στην αντίληψη του πώς κυλάει ο χρόνος. Άτομα άνω των 60 ετών συχνά αναφέρουν ότι ο χρόνος μεταβάλλεται όλο και περισσότερο. Τα Χριστούγεννα φαίνεται να έρχονται νωρίτερα, κι όμως οι μέρες μοιάζουν μεγάλες.

Καθώς μεγαλώνουμε, οι ανωμαλίες στο πώς τον αισθανόμαστε, μπορεί να σχετίζονται με μια σειρά από απαραίτητες γνωστικές διεργασίες, όπως το πόση προσοχή μπορούμε να αφιερώσουμε σε μια συγκεκριμένη εργασία αλλά και πώς μπορούμε να την κατανείμουμε σε διαφορετικά πεδία. 

Η αποτελεσματικότητά σε αυτούς τους τομείς μειώνεται σταδιακά καθώς μεγαλώνουμε και μπορεί να επηρεάσει την υποκειμενική αντίληψη του χρόνου.

Ίσως, το πιο σημαντικό είναι ότι καθώς μεγαλώνουμε αλλάζει και το πλαίσιο αναφοράς μας για τη διάρκεια των γεγονότων. Οι αναμνήσεις που έχουμε αποθηκεύσει σε όλη μας τη ζωή μάς επιτρέπουν να δημιουργήσουμε ένα προσωπικό χρονοδιάγραμμα.

Υπάρχει μια άποψη, γνωστή ως «αναλογική θεωρία», ότι η αντίληψη του χρόνου μπορεί να είναι ανάλογη με τη διάρκεια της ζωής. Αυτή η ιδέα υποστηρίζει ότι καθώς μεγαλώνουμε, η αίσθηση του «παρόντος» χρόνου αρχίζει να φαίνεται σχετικά σύντομη, σε σύγκριση με ολόκληρη τη διάρκεια της ζωής. 

Η μνήμη μπορεί να είναι αυτή που κρατά τα «κλειδιά» του πώς αντιλαμβανόμαστε τον χρόνο, καθώς η διαύγεια γύρω απ΄αυτές φαίνεται ότι τελικώς πλάθει την εμπειρία του. 

Οι πιο έντονες μνήμες χαράσσονται στο μυαλό μας μεταξύ 15 και 25 ετών, σε μία περίοδο που είναι γνωστή ως «έξαρση αναμνήσεων». Άρα, όσο απομακρύνεται αυτή η δεκαετία, τόσο διαφορετικά λογίζεται ο χρόνος στο μυαλό του υποκειμένου. 

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.