Ανασκόπηση 2022: Από το Qatar Gate μέχρι τον πόλεμο στην Ουκρανία - Τα 10 διεθνή γεγονότα της χρονιάς

Το αφιέρωμα του Reader.gr δε θα μπορούσε να μην ξεκινά, συμπεριλαμβάνοντας ένα αθλητικό γεγονός από το Κατάρ και το Μουντιάλ που έγινε σε αυτό. Η αρχή γίνεται με τον Αργεντίνο «μάγο», Λιονέλ Μέσι και την πορεία της εθνικής του ομάδας στο Κατάρ μέχρι και την κατάκτηση του τροπαίου το βράδυ της Κυριακής 18 Δεκεμβρίου 2022. Η Αργεντινή ήταν ένα από τα φαβορί της διοργάνωσης, καθώς μετά και την κατάκτηση του ομώνυμου «Κόπα Αμέρικα» τον Ιούλιο του 2021, είχε προετοιμαστεί για το τελευταίο Μουντιάλ ενός εκ των μεγάλων «10» της εθνικής ομάδας και το κατέκτησε. 

Το πάρτι στην Αργεντινή και το Μπουένος Άιρες είχε ήδη ξεκινήσει, καθώς η χώρα ήταν έτοιμη να υποδεχτεί τους νέους της «εθνικούς ήρωες». Ο Μέσι ήταν το επίκεντρο των πανηγυρισμών των περίπου 5 εκατομμύρια Αργεντινών που περίμεναν την πτήση της ομάδας μες τα άγρια χαράματα και πλημμύρισαν τους δρόμους του Μπουένος Άιρες, για να κυκλώσουν το λεωφορείο της εθνικής ομάδας.

Ο Μέσι κατάφερε, μετά και τις πάμπολλες διακρίσεις του σε διασυλλογικό επίπεδο με την Μπαρτσελόνα και την Παρί Σεν Ζερμέν, να ανταμείψει τη χώρα του με ένα Μουντιάλ για το οποίο «διψούσε» από το 1986. Κατοχύρωσε και επίσημα τη θέση του στο «πάνθεον» του Αργεντίνικου ποδοσφαίρου.

Στο τεχνολογικό κομμάτι του αφιερώματος ένα είναι το γεγονός που ξεχώρισε φέτος και δεν είναι άλλο από την αγορά του Twitter από τον Έλον Μασκ. Οι πρώτες νύξεις για αγορά του Twitter από τον Μασκ, ενός εκ των πλουσιότερων ανθρώπων στη Γη, ξεκίνησαν στις 14 Απριλίου και ολοκληρώθηκαν με μία είσοδο στα κεντρικά της εταιρείας με νεροχύτη στις 27 Οκτωβρίου.

Ο Μασκ αγόραζε μετοχές του μέσου από τις αρχές του 2022 και έφτασε στο σημείο να μην προχωρήσει στην ολοκλήρωση της αγοράς τον Ιούλιο μετά από διαφωνία που είχε με την περασμένη διοίκηση του δημοφιλούς μέσου κοινωνικής δικτύωσης. Η ολοκλήρωση της αγοράς από τον Μασκ προκάλεσε φόβο σε αρκετούς χρήστες και παράλληλα στιγμές ευφορίας για τους «οπαδούς» του. Οι μαζικές απολύσεις, αλλά και παραιτήσεις ξεκίνησαν με τους εργαζομένους να διαμαρτύρονται για την αλλαγή ιδιοκτησίας.

Ο Μασκ είχε υποσχεθεί για μεγαλύτερη «ελευθερία λόγου» προτείνοντας - μεταξύ άλλων - ως επιλογή το να ξεμπλοκάρει τον λογαριασμό του πρώην προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Οι αμφιλεγόμενες επιλογές του να επιτρέπει λογαριασμούς με εμφανή ναζιστικά στοιχεία και να μπλοκάρει όσους του ασκούν κριτική, οδήγησαν πολλούς χρήστες στο να απευθυνθούν στο εναλλακτικό μέσο «mastodon».

Μουντιάλ και χειμώνας; Δύο έννοιες που σίγουρα δεν πάνε μαζί, καθώς για πρώτη φορά στα χρονικά το Παγκόσμιο Κύπελλο πραγματοποιείται τους χειμερινούς μήνες αντί για το καλοκαίρι, βάζοντας σε «παύση» τα μεγαλύτερα πρωταθλήματα του πλανήτη καθώς και την κορυφαία διασυλλογική οργάνωση, το Champions League. Μουντιάλ, Κατάρ, ανθρώπινα και εργασιακά δικαιώματα;

Μία πολύ διαφορετική κουβέντα, η οποία πρέπει να λάβει υπόψη πέρα από τους αυστηρούς, θρησκευτικούς νόμους του Εμιράτου για τα δικαιώματα των γυναικών και της ΛΟΑΤΚΙ κοινότητας, τους νεκρούς μετανάστες, που εργάστηκαν για την κατασκευή των 8 νεών γηπέδων. Το Κατάρ ανέλαβε τη διοργάνωση του Παγκοσμίου Κυπέλλου μετά από σχετικό ψήφισμα που έγινε στα κεντρικά της FIFA, στις 2 Δεκεμβρίου του 2010. Άμεσα άρχισαν οι λογικές «παραφωνιές» για υποψίες διαφθοράς και χρηματισμού στελεχών.

Το Κατάρ, μετά και την ανάληψη του Παγκοσμίου Κυπέλλου, μπήκε άμεσα σε διαδικασία προετοιμασίας για τη μεγαλύτερη «εορτή» που είχε διοργανώσει ποτέ του. Δρομολογήθηκαν έργα για την κατασκευή σταδίων, «επιστρατεύοντας» μετανάστες από τις γειτονικές και μη χώρες του Κατάρ. Αρκετοί από αυτούς πέθαναν κατά τη διάρκεια των κατασκευών, με τον αριθμό των νεκρών εργατών να αγγίζει τους 6.500 ανθρώπους, γεγονός που διαψεύστηκε από τις αρχές.

Σε ό,τι αφορά στο κομμάτι των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, το Κατάρ δε φημίζεται και ιδιαίτερα για την τήρησή τους. Το συντηρητικό, σουνιτικό κράτος απαγόρευσε κατά τη διάρκεια διεξαγωγής του Μουντιάλ σε δύο άνδρες να κοιμούνται στο ίδιο δωμάτιο ξενοδοχειών, ενώ η μπύρα στο γήπεδο ήταν μία «άγνωστη λέξη». Στη χώρα επικράτησε και αυστηρό πλαίσιο ενδυμασίας για τις γυναίκες, οι οποίες έπρεπε να αποφύγουν τα υπερβολικά, αποκαλυπτικά ρούχα στο δημόσιο χώρο και να κρύβουν τους ώμους και τα γόνατά τους.

Το αφιέρωμα του Reader.gr για τη φετινή, διεθνή ανασκόπηση δε θα μπορούσε να μη συμπεριλάβει γεγονότα από τη «γειτονιά» της Ελλάδας. Αναφερόμαστε, φυσικά, στη γειτονική Ιταλία και τις αλλαγές στο πολιτικό της σκηνικό. Η χώρα βρίσκεται σε συζήτηση από το ήπιο καλοκαίρι για το πώς θα αντιμετωπίσει την «ωρολογιακή βόμβα» που ονομάζεται ενεργειακή κρίση μέχρι και τη στιγμή που ο Τζουσέπε Κόντε αποσύρει τη στήριξή του από την κυβέρνηση Ντράγκι, λόγω διαφωνίων για τα οικονομικά κίνητρα που θα δοθούν στον κόσμο.

Η κυβέρνηση Ντράγκι «πέφτει» μετά και την παραίτηση του πρώην επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, καθώς δε συγκέντρωσε τους απαραίτητους βουλευτές για να επιβιώσει της ψήφου εμπιστοσύνης. Εκλογές στις 25 Σεπτεμβρίου και τις νικάει κεντροδεξιός συνασπισμός με επικεφαλής την άγνωστη - για τα διεθνή δεδομένα - Τζόρτζια Μελόνι.

Η Μελόνι γίνεται στις 22 Οκτωβρίου η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της χώρας, αλλά προβληματίζει με το πολιτικό της παρελθόν. Οι εφηβικές και πρώιμες ενήλικες της επιλογές και απόψεις, δηλαδή να συνταχθεί στη νεολαία του «Ιταλικού Σοσιαλισιτκού Κινήματος» του νεοφασιστικού κόμματος που δημιουργήθηκε το 1946 από ακολούθους του Μουσολίνι και να εξυμνήσει τον Ιταλό φασίστα δικτάτορα, καθώς και οι θέσεις της για το μεταναστευτικό και τον φεμινισμό, έχουν προκαλέσει ανησυχία στους Ιταλούς, παρά τις φιλοδυτικές της διαβεβαιώσεις.

Τον Ιούλιο του 2022 η Βρετανία μπαίνει σε μία κρίσιμη καμπή για την κοινοβουλευτική της ιστορία. Η χώρα βρίσκεται υπό τον έλεγχο του Μπόρις Τζόνσον και μαστίζεται από μία σειρά σκανδάλων που ξεκινούν από το 2021 και οδηγούν σε κρίσιμες ήττες για το Συντηρητικό Κόμμα στις δημοτικές εκλογές.

Υπόθεσεις λόμπινγκ από εταιρείες της Βόρειας Ιρλανδίας, τα πάρτι στην πρωθυπουργική κατοικία εν μέσω κορονοϊού ή αλλιώς «Partygate» και μία υπόθεση σεξουαλικής κακοποίησης στα τέλη του Ιουνίου έδωσαν το εύνασμα σε αρκετούς υπουργούς του Τζόνσον, μεταξύ αυτών και του σημερινού πρωθυπουργού Ρίσι Σούνακ, να παραιτηθούν.

Η μεγάλη απόφαση από τον Μπόρις Τζόνσον ελήφθη στις 7 Ιουλίου και στις άμεσες διαδικασίες διάδοχός του αναδείχθηκε η Λις Τρας, τέως υπουργός Εξωτερικών. Η περίοδος διακυβέρνησής της κράτησε χονδρικά 44 μέρες, καθώς το σχέδιο του «μίνι-προϋπολογισμού» που κατέθεσε το υπουργείο Οικονομικών και όριζε την κατάργηση κατά 45% του φόρου για τα υψηλότερα εισοδήματα προκάλεσαν διχασμό στη χώρα, της οποίας τα σχολεία δεν μπορούν να παρέχουν μεσημεριανό σε μαθητές. Η Τρας παραιτήθηκε στις 25 Οκτωβρίου και έχασε το «στοίχημα» με το λάχανο που δεν είχε «σαπίσει» ακόμη.

Ημέρα Παρασκευή και κοντά στα τέλη του πρώτου μήνα του καλοκαιριού (24/06) ανατρέπεται στις ΗΠΑ και πιο συγκεκριμένα στο Ανώτατο Δικαστήριο η ιστορική, συνταγματική απόφαση, «Roe v Wade», γυρίζοντας τις Ηνωμένες Πολιτείες 50 χρόνια πίσω. Η συνταγματική απόφαση, που καθιερώθηκε στις 22 Ιανουαρίου του 1973, θέσπιζε το συνταγματικό δικαίωμα στην ιδιωτικότητα και προστάτευε το δικαίωμα της εγκύου στην άμβλωση.  

Η ανατροπή της συνταγματικής απόφασης από το Ανώτατο Δικαστήριο το 2022 έκρινε ότι δεν υπάρχει πλέον ομοσπονδιακό δικαίωμα για άμβλωση, με αποτέλεσμα εκατομμύρια γυναίκες στις ΗΠΑ να χάνουν το νόμιμο δικαίωμά τους. Την απόφαση του δικαστηρίου έσπευσαν να εκμεταλλευτούν οι οπισθοδρομικές νότιες πολιτείες των ΗΠΑ, όπως το Μισούρι που έγινε και η πρώτη πολιτεία της χώρας που τερμάτισε πλήρως τις αμβλώσεις, μετά από τη σύμφωνη γνώμη τους γενικού εισαγγελέα, Έρικ Σμιτ.

Τα αντανακλαστικά του κόσμου άμεσα, καθώς από τις πρώτες ώρες της απόφασης εκατοντάδες, χιλιάδες Αμερικανοί συγκεντρώθηκαν έξω από το Ανώτατο Δικαστήριο για να διαμαρτυρηθούν για την απόφαση. Σε θεσμικό επίπεδο, Δημοκρατικοί κυβερνήτες πολλών πολιτειών, όπως η Καλιφόρνια, το Νέο Μεξικό και το Μίσιγκαν, είχαν ήδη ανακοινώσει σχέδια να κατοχυρώσουν τα δικαιώματα των αμβλώσεων.

Η μονάρχης της Βρετανίας, Βασίλισσα Ελισάβετ ΙΙ «έφυγε» από τη ζωή στις 8 Σεπτεμβρίου του 2022 σε ηλικία 96 ετών στο κάστρο του Μπάλμοραλ της Σκωτίας μετά από εβδομήντα χρόνια που «κάθισε» στον θρόνο του Ηνωμένου Βασιλείου. Η «ισόβια» ηγέτης, το όνομα της οποίας είχε ταυτιστεί παγκοσμίως με τη διακυβέρνηση της χώρας, «έφυγε» από τη ζωή στις 15:00 το μεσημέρι της χώρας με τον θάνατό της να ανακοινώνεται στο κοινό στις 18:30 το απόγευμα τοπική ώρα.

Στη χώρα ξεκίνησε άμεσα η Επιχείρηση «Γέφυρα του Λονδίνου», καθώς και η Επιχείρηση του «Μονόκερου» λόγω του θανάτου της Βασίλισσας στη Σκωτία, επιχειρήσεις που σηματοδότησαν την περίοδο του πένθους και τις λεπτομέρειες γύρω από το πρωτόκολλο, που έπρεπε να εφαρμοστεί μετά την κηδεία της. Η Βασίλισσα Ελισάβετ ήταν ο πρώτος μονάρχης που πέθανε στη Σκωτία μετά τον Ιάκωβο τον Ε’ το 1542.

Στις 12 Σεπτεμβρίου ξεκίνησαν οι διαδικασίες της κηδείας της Βασίλισσας Ελισάβετ και ολοκληρώθηκαν το πρωί της 19ης Σεπτεμβρίου στο Αββαείο του Ουέστμινστερ στο κεντρικό Λονδίνο, όπου και έδωσαν το παρών δεκάδες ηγέτες ανά τον κόσμο, μεταξύ αυτών και ο Τζο Μπάιντεν, πρόεδρος των ΗΠΑ. Το φέρετρο της Βασίλισσας Ελισάβετ μεταφέρθηκε στη συνέχεια - στρατιωτικής συνοδείας - στο Κάστρο τους Ουίνδσορ, όπου σε μία τελετή, συνοδευόμενη από τους ήχους της γκάιντας του «βασιλικού ξυπνητηριού» αναπαύθηκε δίπλα στο σύζυγό της, Πρίγκιπα Φίλιππο.

Το Κατάρ θα μπορούσε να ειπωθεί ότι έχει την τιμητική του στη διαμόρφωση των φετινών διεθνών γεγονότων του πλανήτη, καθώς λίγες μέρες πριν ολοκληρωθεί το Μουντιάλ που διοργανωνόταν στη χώρα, έσκασε μία «βόμβα» που συντάραξε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Σκάνδαλο χρηματισμών και επιρροής στην «καρδιά» των Βρυξελλών με την εμπλοκή νυν και πρώην Ευρωβουλευτών και βαλίτσες με χρήματα. Ήταν μερικά από τα πρωτοσέλιδα των ΜΜΕ, που κυκλοφόρησαν στις αρχές του σκανδάλου και προκάλεσε «τριγμούς» στους ευρωπαϊκούς θεσμούς για τα φαινόμενα διαφθοράς.

Η Εύα Καϊλή στις 9 Δεκεμβρίου καλείται για ανάκριση από τις βελγικές αρχές και ξεκινά ένα «ντομινό» εξελίξεων που φτάνουν από την καρατόμησή της από τη θέση της αντιπροέδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου μέχρι και την προφυλάκισή της στις φυλακές των Χάρεν των Βρυξελλών. Η Εύα Καϊλή που κατηγορείται για ξέπλυμα μαύρου χρήματος και διαφθορά βρίσκεται ακόμα προφυλακισμένη στις φυλακές μέχρι και την ακρόασή της με το νέο έτος, ένω έρευνα για τις οικονομικές της κινήσεις έχουν ξεκινήσει και οι ελληνικές αρχές.

Στις 16 Σεπτεμβρίου η δολοφονία μίας νεαρής κοπέλας, της Μάχσα Αμινί, άλλαξε για πάντα το πολυπαθές, αλλά παρόλα αυτά σταθερό Ιράν. Εκείνη την Παρασκευή η Μάχσα ή αλλιώς Ζίνα Αμινί, όπως και είναι η κουρδική εκδοχή του ονόματός της, σε ηλικία μόλις 22 ετών αφήνει την τελευταία της «πνοή» στο νοσοκομείο Κάσρα στην Τεχεράνη.

Οι πρώτες πληροφορίες που πήγαζαν από το ιρανικό κράτος ήταν αχανείς, καθώς η «Αστυνομία των Ηθών», η οποία και τη συνέλαβε καθώς δε φορούσε «σωστά» τη «Χιτζάμπ» της, ανέφεραν ότι υπέστη καρδιακή προσβολή στο αστυνομικό τμήμα που μεταφέρθηκε, κατέρρευσε και έπεσε σε κώμα πριν τη μεταφορά της στο νοσοκομείο. Αυτόπτες μάρτυρες, που ήταν παρόντες στο περιστατικό, αλλά και γυναίκες που κρατούνταν μαζί με τη νεαρή κοπέλα, έμελλε να αλλάξουν την πολιτική πραγματικότητα στη χώρα, υπογραμμίζοντας ότι η Αμινί είχε ξυλοκοπηθεί βάναυσα και πέθανε από τα «χέρια» της αστυνομίας.

Η αντίδραση του κόσμου άμεση, καθώς στις 16 Σεπτεμβρίου ξεκίνησαν οι πρώτες διαδηλώσεις στην Τεχεράνη από ανθρώπους που διαμαρτύρονταν τόσο για τη δολοφονία της 22χρονης Αμινί, όσο και ενάντια του καθεστώτος και των αυστηρών, θρησκευτικών του πολιτικών που οδήγησαν στο θάνατο της 22χρονης και τον περιορισμών των γυναικείων δικαιωμάτων. Από την έναρξη των διαδηλώσεων, κεντρικό σύνθημα των οποίων είναι «θάνατος στο δικτάτορα» και «Γυναίκες, Ζωή, Ελευθερία» περίπου 375 άνθρωποι σκοτώθηκαν και 30.000 άνθρωποι κρατούνται στις φυλακές της χώρας.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία ή για να το θέσουμε καλύτερα η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, σε περίπου δύο μήνες, συμπληρώνει ένα χρόνο. Οι απώλειες απλών ανθρώπων, χωρίς να υπολογιστούν οι στρατιωτικές, αγγίζουν - μέχρι τις 11 Δεκεμβρίου - τις 6.755 σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία που παρουσιάζουν τα Ηνωμένα Έθνη και οι «ξεριζωμένοι» από τα σπίτια τους τις 7,8 εκατ. Πρόκειται για έναν από τους πιο καταστροφικούς πολέμους που έχουν καταγραφεί στη σύγχρονη ιστορία της Ευρώπης, μετά και τον εμφύλιο που σημειώθηκε στα δυτικά βαλκάνια, με τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας.

Οι δύο πλευρές είχαν ανοιχτές «παρτίδες» από τη χρονιά μεταξύ 2013 και 2014. Παρά τις διάσπαρτες στιγμές έντασης που είχαν οι δύο πλευρές τη τελευταία επταετία, δε σημειώθηκε θερμό επεισόδιο. Παρόλο που η πολιτική ηγεσία του Κρεμλίνου είχε επανειλημμένα αρνηθεί ένα σενάριο εισβολής, τα γεγονότα της 21ης Φεβρουαρίου έμελλε να αλλάξουν για ακόμη μια φορά τον πλανήτη. Ήταν η στιγμή που η Ρωσία αναγνώρισε ως ανεξάρτητα κράτη τη «Λαϊκή Δημοκρατία του Ντονέτσκ» και τη «Λαϊκή Δημοκρατία του Λουγκάνσκ».

Η κίνηση της Ρωσίας έθεσε σε «κόκκινο συναγερμό» τον ουκρανικό στρατό, με το διάγγελμα του Πούτιν τον πρωί της Πέμπτης 24/2 περί έναρξης «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης» στην Ουκρανία να δίνει το οριστικό σύνθημα για την έναρξη του πολέμου. Η Ρωσία, πιστεύοντας ότι θα κάμψει το ηθικό του Ζελένσκι και των Ουκρανών, πίστευε σε μία εύκολη και ολιγοήμερη νίκη όπως το 2014, αλλά υπολόγισε «χωρίς τον ξενοδόχο».

Η αντίσταση των Ουκρανών ήταν άμεση, ενώ ο Ουκρανός πρόεδρος, παρά τα διαδοχικά σενάρια φυγής και απόπειρας δολοφονιών του, «τράβηξε» βίντεο στο κέντρο του Κιέβου δίνοντας έτσι ένα μήνυμα αισιοδοξίας στους συμπολίτες του. Ομαδικοί τάφοι αμάχων, αποτυχημένες ειρηνευτικές, αλλά κομβικές για το - επισιτιστικό - διαπραγματεύσεις, επιχείρηση ανάκτησης εδαφών από τους Ουκρανούς και μία μόνιμη απειλή για πυρηνική καταστροφή και για Γ’ Παγκόσμιο Πόλεμο αποτελούν το μίγμα ενός πολέμου που, μπαίνοντας στο 2023, κανείς δεν ξέρει πού θα οδηγήσει.