Δεν πήρε το μάθημά του: Γιατί ο πόλεμος του Τραμπ με το Ιράν είναι μάταιος

Ένας από τους σημαντικούς λόγους που ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αποτύχει να εξαναγκάσει το Ιράν σε συνθηκολόγηση είναι στην ουσία του πολύ απλός: καμία χώρα δεν έχει κερδίσει ποτέ πόλεμο αποκλειστικά από αέρος.

Μπορεί να κατάφερε να πλήξει 13.000 στόχους από αεροσκάφη και drones, ωστόσο οι ανάπτυξη χερσαίων στρατιωτικών δυνάμεων θα ήταν μια κλιμάκωση της εμπλοκής που ο Αμερικανός πρόεδρος ήθελε να αποφύγει.

Ακόμη κι αν ο Τραμπ δεν είχε υπερεκτιμήσει την ευθραυστότητα του ιρανικού καθεστώτος, ακόμη κι αν είχε καταστρώσει μια σαφή στρατηγική για το τι επιδίωκε να πετύχει με τον πόλεμο, σχεδόν βέβαιο είναι ότι δεν θα τον είχε κερδίσει υποστηρίζει άρθρο του Slate, επισημαίνοντας πως ίσως να είχε πιθανότητες αν εκείνος ή από την πλευρά του Ισραήλ είχαν εκπαιδεύσει ομάδα ανταρτών ώστε να εξεγερθούν εναντίον του ιρανικού καθεστώτος την ώρα των βομβαρδισμών.

Στο ίδιο άρθρο επικρίνεται και η προώθηση του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ από τον Νετανιάχου επειδή ο Αχμαντινετζάντ δεν διέθετε ουσιαστική λαϊκή στήριξη στο εσωτερικό της χώρας του, αλλά και επειδή οι επίλεκτες δυνάμεις των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης θα αναλάμβαναν αμέσως τον έλεγχο των κοινωνικών, πολιτικών και οικονομικών μηχανισμών εξουσίας που κυριαρχούν εδώ και χρόνια — όπως ακριβώς συνέβη, χωρίς καμία καθυστέρηση, μέσα στις πρώτες ώρες μετά την έναρξη των βομβαρδισμών.

Όταν οι μαζικοί βομβαρδισμοί δεν κέρδισαν τον πόλεμο

Στο άρθρο επισημαίνεται ακόμα ότι όταν δημιουργήθηκε η Αμερικανική Πολεμική Αεροπορία το 1947, πολλοί πίστευαν ότι τα αεροπλάνα και οι βομβαρδισμοί θα άλλαζαν για πάντα τον τρόπο που γίνονται οι πόλεμοι. Η ιδέα ήταν ότι:

Μπορούμε να νικήσουμε έναν εχθρό μόνο βομβαρδίζοντάς τον από τον αέρα, χωρίς να χρειαστεί να στείλουμε στρατιώτες στο έδαφος.

Αυτή η άποψη είχε γίνει πολύ δημοφιλής ήδη από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και φαινόταν να επιβεβαιώνεται στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, επειδή οι αεροπορικές επιδρομές ήταν τεράστιες.

Όμως, μετά τον πόλεμο, μια αμερικανική ομάδα ειδικών εξέτασε τι πραγματικά είχε συμβεί και κατέληξε σε ένα διαφορετικό συμπέρασμα:

Οι μαζικοί βομβαρδισμοί πόλεων δεν ήταν αυτοί που κέρδισαν τον πόλεμο.

Η πιο έγκυρη και ταυτόχρονα πιο κριτική μελέτη για το θέμα είναι το βιβλίο Bombing to Win: Air Power and Coercion in War («Βομβαρδίζοντας για τη Νίκη: Αεροπορική Ισχύς και Εξαναγκασμός στον Πόλεμο») του πολιτικού επιστήμονα του Πανεπιστημίου του Σικάγου Ρόμπερτ Πέιπ, που εκδόθηκε το 1996.

Πρόκειται για μια εξονυχιστική ανάλυση 33 στρατηγικών αεροπορικών εκστρατειών, από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο έως τις επόμενες δεκαετίες, η οποία εξετάζει κατά πόσο οι εκστρατείες αυτές επιβεβαιώνουν κάποιον από τους τέσσερις στρατιωτικούς στόχους που υποτίθεται ότι μπορούν να επιτύχουν οι βόμβες και οι πύραυλοι:

1. τιμωρία, δηλαδή η πρόκληση τόσο μεγάλου κόστους ώστε η κυβέρνηση να αναγκαστεί να συνθηκολογήσει ή ο λαός να εξεγερθεί
2. διαρκής φθορά, δηλαδή η επιβολή συνεχών απωλειών που εξαναγκάζουν την κυβέρνηση να παραδοθεί για να αποφύγει ακόμη μεγαλύτερο κόστος
3. αποκεφαλισμός, δηλαδή η εξόντωση της κορυφαίας πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας με αποτέλεσμα την κατάρρευση του καθεστώτος
4. αποστέρηση, δηλαδή η αποδυνάμωση των εχθρικών δυνάμεων σε τέτοιο βαθμό ώστε οι δικές μας χερσαίες δυνάμεις να μπορούν να προελάσουν χωρίς να υποστούν απαράδεκτες απώλειες.

Ο Πέιπ εντοπίζει ορισμένες περιπτώσεις που στηρίζουν την τέταρτη εκδοχή, την «αποστέρηση».

Πρόκειται όμως για τον μοναδικό στόχο που προϋποθέτει την παρουσία χερσαίων στρατευμάτων - κάτι που, για άλλη μία φορά, ο Τραμπ είναι εξαιρετικά απίθανο να επιχειρήσει στο Ιράν. Αντίθετα, ο Πέιπ δεν βρίσκει καμία απόδειξη - από τον πόλεμο της Κορέας και του Βιετνάμ έως τον πρώτο Πόλεμο του Κόλπου ή οποιαδήποτε άλλη σύγκρουση - ότι η αεροπορική ισχύς μπορεί από μόνη της να επιτύχει οποιονδήποτε από αυτούς τους στόχους.

Γενικά καταλήγει στο συμπέρασμα ότι: «Καμία στρατηγική εκστρατεία βομβαρδισμών δεν έχει αποφέρει ποτέ αποφασιστικό αποτέλεσμα, ούτε χάθηκαν σημαντικές ευκαιρίες επειδή δεν εφαρμόστηκε. … Το δίδαγμα της ιστορίας της αεροπορικής ισχύος είναι ότι οι στρατηγικοί βομβαρδισμοί αποτελούν ένα εξαιρετικά περιορισμένο μέσο εξαναγκασμού.»

Στο άρθρο εξετάζεται ακόμα η περίπτωση της Σερβίας το 1999. Όταν το ΝΑΤΟ βομβάρδισε τη Σερβία και ο ηγέτης της, Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, τελικά έχασε την εξουσία. Φαινόταν λοιπόν ότι οι βομβαρδισμοί έριξαν μόνοι τους έναν ηγέτη όμως το άρθρο επισημαίνει ότι πίσω από την πτώση του Μιλόσεβιτς δεν ήταν μόνο βόμβες, αλλά υπήρξαν και κυβερνοεπιθέσεις, επιχειρήσεις παραπληροφόρησης, πιέσεις σε ισχυρούς ανθρώπους της σερβικής οικονομίας και πολιτικής, δηλαδή ένας κρυφός πόλεμος στο εσωτερικό της Σερβίας.

Τα σφάλματα του Τραμπ στον πόλεμο με το Ιράν

Τα ιστορικά παραδείγματα δείχνουν ότι ο πόλεμος στο Ιράν είναι αδιέξοδος, εκτός κι αν συμβεί κάποια ακραία καταστροφή που θα πλήξει την ιρανική ηγεσία, κάτι που μέχρι στιγμής έχει αποφύγει με αξιοσημείωτη επιδεξιότητα.

Αντίθετα, έχει δείξει μεγάλη ικανότητα να σφίγγει τη θηλιά γύρω από τον λαιμό του Τραμπ κρατώντας τον επί πέντε μήνες σε αυτό τον πόλεμο που ο Αμερικανός πρόεδρος πίστευε ότι θα διαρκούσε λίγες εβδομάδες.

Το σφάλμα του Τραμπ ήταν ότι υπέθεσε πως η ανατροπή της βαθιά εδραιωμένης ιρανικής κυβέρνησης θα ήταν τόσο γρήγορη και εύκολη όσο η απαγωγή του δικτάτορα της Βενεζουέλας.

Επίσης, πίστεψε τη διαβεβαίωση του Νετανιάχου ότι η εξόντωση της ανώτατης ηγεσίας θα δημιουργούσε ένα κενό εξουσίας, το οποίο θα κάλυπτε είτε «ο λαός» είτε κάποιος επιλεγμένος διάδοχος - ενώ στην πραγματικότητα το μόνο που πέτυχε ήταν να ενισχύσει ακόμη περισσότερο την ισχύ των καταπιεστικών και αντιδυτικών Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης.

Ωστόσο, ευθύνη φέρουν και οι στρατιωτικοί διοικητές. Αυτοί ήταν που επέλεξαν τους στόχους και αποφάσισαν τη χρήση χιλιάδων βομβών και πυραύλων, άρα όφειλαν να γνωρίζουν και να εξηγήσουν στην πολιτική ηγεσία ότι η αεροπορική ισχύς έχει περιορισμούς και σπάνια αρκεί μόνη της για να κερδίσει έναν πόλεμο ή να ανατρέψει μια κυβέρνηση.

Ακολουθήστε το Reader στα Google News για να είστε πάντα ενημερωμένοι για όλες τις ειδήσεις και τα νέα από την Ελλάδα και τον κόσμο.